Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là một trong những loại hợp đồng được quy định rõ trong Bộ luật Lao động 2019, nhưng không phải người lao động nào cũng hiểu đúng bản chất pháp lý của nó. Nhiều người nhầm lẫn giữa việc tự nguyện ký loại hợp đồng này với trường hợp hợp đồng đương nhiên trở thành vô thời hạn theo luật định — hai tình huống có hệ quả pháp lý khác nhau. Nắm rõ định nghĩa, đặc điểm và các trường hợp áp dụng sẽ giúp người lao động chủ động bảo vệ quyền lợi của mình trong quan hệ lao động.
1. Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là gì?
1.1. Định nghĩa theo quy định Bộ luật Lao động
Theo khoản 1 Điều 20 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động không xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên không ấn định thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng. Đây là điểm khác biệt căn bản so với hợp đồng xác định thời hạn — loại hợp đồng có ngày bắt đầu và ngày kết thúc được thỏa thuận rõ ràng ngay từ đầu.
Cũng theo Điều 20, Bộ luật Lao động 2019 chỉ công nhận hai loại hợp đồng lao động: hợp đồng xác định thời hạn và hợp đồng không xác định thời hạn. Loại thứ hai — còn được gọi là hợp đồng vô thời hạn — không bị giới hạn bởi một mốc thời gian cụ thể nào, và chỉ chấm dứt khi có căn cứ pháp lý rõ ràng theo quy định của pháp luật.
1.2. Cách nhận diện loại hợp đồng này trên thực tế
Trên văn bản hợp đồng, loại hợp đồng này thường được ghi rõ là “hợp đồng lao động không xác định thời hạn” hoặc tương đương. Phần điều khoản về thời hạn sẽ không ghi ngày kết thúc, thay vào đó chỉ ghi ngày bắt đầu làm việc.
Trong thực tế, có những trường hợp người lao động đang làm việc theo hợp đồng xác định thời hạn nhưng quan hệ lao động đã đương nhiên chuyển thành không xác định thời hạn theo quy định pháp luật — dù văn bản hợp đồng chưa được ký lại. Đây là điều nhiều người lao động chưa nắm rõ và có thể bỏ lỡ quyền lợi quan trọng.
2. Đặc điểm cơ bản của hợp đồng lao động không xác định thời hạn
2.1. Tính không xác định về thời điểm kết thúc
Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là loại hợp đồng không tự động chấm dứt theo thời gian. Khác với hợp đồng xác định thời hạn — vốn hết hiệu lực khi đến ngày đã thỏa thuận — hợp đồng vô thời hạn chỉ chấm dứt khi có một trong các căn cứ pháp lý được quy định tại Điều 34 Bộ luật Lao động 2019, chẳng hạn như người lao động hoặc người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt đúng quy định, hai bên thỏa thuận chấm dứt, hoặc người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Điều này có nghĩa là nếu không có lý do hợp pháp và đúng trình tự, người sử dụng lao động không thể tự ý chấm dứt hợp đồng loại này mà không phải chịu hệ quả pháp lý. Đây là đặc điểm bảo vệ người lao động rõ nét nhất của loại hợp đồng này.
2.2. Sự ổn định trong quan hệ lao động và quyền lợi đi kèm
Do không bị ràng buộc bởi thời điểm kết thúc cố định, người lao động làm việc theo hợp đồng không xác định thời hạn có mức độ bảo vệ việc làm cao hơn so với hợp đồng xác định thời hạn. Họ không phải lo lắng về việc hợp đồng hết hạn mà không được gia hạn.
Về quyền lợi thực tế, người lao động được hưởng đầy đủ các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định. Khi bị chấm dứt hợp đồng không đúng luật, họ có quyền yêu cầu người sử dụng lao động nhận lại làm việc hoặc bồi thường theo các quy định hiện hành của Bộ luật Lao động 2019.
3. Các trường hợp được coi là hợp đồng không xác định thời hạn
3.1. Thỏa thuận trực tiếp giữa các bên khi giao kết
Trường hợp phổ biến nhất là hai bên chủ động thỏa thuận ký kết hợp đồng không xác định thời hạn ngay từ đầu. Đây là quyền của cả người lao động lẫn người sử dụng lao động — không có quy định nào bắt buộc phải đi qua bước ký hợp đồng xác định thời hạn trước.
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp áp dụng hợp đồng xác định thời hạn trong giai đoạn thử việc hoặc giai đoạn đầu hợp tác, sau đó mới chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn. Tuy nhiên, pháp luật không cấm việc ký thẳng hợp đồng vô thời hạn nếu cả hai bên đồng ý. Bạn có thể tham khảo thêm thông tin về ký hợp đồng lao động để nắm rõ thủ tục và điều kiện hợp lệ.
3.2. Chuyển đổi từ hợp đồng xác định thời hạn sau khi ký tiếp lần thứ hai
Đây là quy định quan trọng mà nhiều người lao động chưa nắm rõ. Theo khoản 2 Điều 20 Bộ luật Lao động 2019, khi hợp đồng xác định thời hạn hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc, hai bên chỉ được ký thêm tối đa một lần hợp đồng xác định thời hạn nữa.
Nếu sau lần ký tiếp theo đó hợp đồng lại hết hạn và người lao động vẫn tiếp tục làm việc, thì hợp đồng lao động mới được giao kết phải là hợp đồng không xác định thời hạn. Nói cách khác, pháp luật giới hạn tổng số lần ký hợp đồng xác định thời hạn liên tiếp — sau đó bắt buộc phải chuyển sang hợp đồng vô thời hạn, không phụ thuộc vào ý muốn của người sử dụng lao động.
3.3. Hợp đồng đương nhiên trở thành không xác định thời hạn sau 30 ngày hết hạn
Khoản 2 Điều 20 Bộ luật Lao động 2019 cũng quy định: nếu hợp đồng xác định thời hạn hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc, trong vòng 30 ngày kể từ ngày hợp đồng hết hạn, hai bên phải ký hợp đồng lao động mới. Nếu không ký hợp đồng mới trong thời hạn 30 ngày này, hợp đồng đã giao kết sẽ đương nhiên trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
Đây là hệ quả pháp lý tự động — không cần bất kỳ văn bản xác nhận nào từ hai phía. Điều này có nghĩa là ngay cả khi người sử dụng lao động không chủ động ký mới, người lao động vẫn được pháp luật bảo vệ theo chế độ của hợp đồng vô thời hạn nếu đủ điều kiện. Để so sánh rõ hơn với các loại hợp đồng có thời hạn ngắn, bạn có thể xem thêm về hợp đồng thời vụ và các điểm khác biệt cần lưu ý.
4. Những lưu ý khi giao kết và thực hiện hợp đồng
4.1. Điều kiện chấm dứt hợp đồng đúng pháp luật
Do không có ngày kết thúc cố định, hợp đồng lao động không xác định thời hạn chỉ chấm dứt khi có căn cứ hợp pháp. Người sử dụng lao động muốn đơn phương chấm dứt phải tuân thủ các điều kiện về lý do, thời gian báo trước và trình tự thủ tục theo quy định của Bộ luật Lao động 2019 — thường nghiêm ngặt hơn so với hợp đồng xác định thời hạn.
Người lao động cũng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng không xác định thời hạn, nhưng phải báo trước ít nhất 45 ngày theo quy định chung, trừ một số trường hợp đặc biệt. Việc chấm dứt không đúng trình tự có thể dẫn đến nghĩa vụ bồi thường cho bên vi phạm.
4.2. Tại sao người lao động thường ưu tiên loại hợp đồng này?
Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là lựa chọn mang lại sự ổn định lâu dài hơn so với hợp đồng có thời hạn. Người lao động không phải đối mặt với rủi ro hợp đồng hết hạn mà không được gia hạn, đồng thời có nền tảng pháp lý vững chắc hơn khi tranh chấp xảy ra.
Ngoài ra, loại hợp đồng này còn giúp người lao động tích lũy thâm niên liên tục, thuận lợi hơn khi tính trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm hoặc các quyền lợi dài hạn khác theo quy định. Đây là lý do vì sao pháp luật lao động Việt Nam thiết kế cơ chế bắt buộc chuyển đổi sau một số lần ký hợp đồng xác định thời hạn nhất định — nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động về lâu dài.
Nếu bạn đang làm việc theo hợp đồng xác định thời hạn và chưa chắc chắn mình đã thuộc diện được chuyển đổi hay chưa, nên rà soát lại lịch sử ký kết hợp đồng cùng đơn vị sử dụng lao động trước khi đàm phán bước tiếp theo.
Kết luận
Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là loại hợp đồng không ấn định ngày kết thúc, được quy định tại Điều 20 Bộ luật Lao động 2019. Người lao động có thể ký loại hợp đồng này theo thỏa thuận tự nguyện, hoặc đương nhiên được chuyển đổi theo luật định sau khi đã ký hết số lần hợp đồng xác định thời hạn được phép, hoặc sau 30 ngày hết hạn mà không ký hợp đồng mới. Hiểu đúng các trường hợp này giúp người lao động chủ động hơn trong việc bảo vệ vị trí việc làm và các quyền lợi liên quan. Nếu cần làm rõ tình huống cụ thể của mình, bạn có thể liên hệ Luật sư Khắc Long qua hotline 0931 222 515 để được hỗ trợ.
*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế cho tư vấn pháp lý chuyên sâu. Do tính chất đặc thù và các tình tiết riêng biệt của mỗi vụ việc, giải pháp thực tế có thể thay đổi tùy thuộc vào hồ sơ và bối cảnh pháp lý tại từng thời điểm. Để nhận phương án tối ưu cho trường hợp của mình, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật sư Khắc Long để được hướng dẫn cụ thể.
