Xóa án tích: điều kiện, thời hạn và thủ tục năm 2026

Xóa án tích là việc người đã bị kết án được coi như chưa bị kết án sau khi chấp hành xong bản án và qua một thời gian không phạm tội mới (Điều 69 Bộ luật Hình sự). Phần lớn trường hợp án tích được xóa đương nhiên, không phải xin Tòa án; người đã chấp hành xong án chỉ cần yêu cầu cấp phiếu lý lịch tư pháp để có giấy tờ xác nhận. Hiện nay việc cấp phiếu do cơ quan Công an thực hiện; theo Luật Lý lịch tư pháp sửa đổi có hiệu lực từ 01/7/2026, yêu cầu cấp phiếu có thể gửi trên ứng dụng VNeID. Bài này trình bày điều kiện, thời hạn theo từng mức án, thủ tục và những điểm hay làm chậm việc xóa án tích.

Xóa án tích là gì và vì sao cần quan tâm

Án tích là hậu quả pháp lý còn lại sau khi một người bị kết án. Chừng nào chưa được xóa, án tích còn kéo theo ba hệ quả.

Hai nhóm sau không bị coi là có án tích ngay từ đầu, theo khoản 2 Điều 69: người bị kết án do lỗi vô ý về tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng, và người được miễn hình phạt. Cách xếp bốn loại tội phạm xem bài phân loại tội phạm.

Điều kiện đương nhiên xóa án tích

Điều 70 Bộ luật Hình sự áp dụng cho mọi tội danh, trừ các tội thuộc Chương XIII (xâm phạm an ninh quốc gia) và Chương XXVI (phá hoại hòa bình, chống loài người, tội phạm chiến tranh). Người bị kết án đương nhiên được xóa án tích khi có đủ ba điều kiện.

1. Đã chấp hành xong hình phạt chínhRa tù, hết thời gian thử thách của án treo, chấp hành xong cải tạo không giam giữ, nộp đủ tiền phạt; hoặc bản án đã hết thời hiệu thi hành.
2. Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung và các quyết định khác của bản ánGồm án phí, tiền bồi thường thiệt hại, tiền bị truy thu, tịch thu, phạt tiền bổ sung, cấm hành nghề, quản chế.
3. Không thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời hạn luật địnhTừ 01 đến 05 năm tùy mức án, theo bảng dưới đây.

Thời hạn xóa án tích theo từng mức án

Thời hạn căn cứ vào hình phạt chính đã tuyên trong bản án, không phải thời gian thực tế ở trại sau khi được giảm án (khoản 1 Điều 73). Người được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại cũng được coi là đã chấp hành xong hình phạt. Với án chung thân được giảm xuống tù có thời hạn, xem thêm bài tù chung thân là bao nhiêu năm.

Ví dụ 1: anh H bị phạt 02 năm tù về tội trộm cắp tài sản, ra tù ngày 10/3/2024, đã nộp án phí và bồi thường xong. Thời hạn là 02 năm; nếu không phạm tội mới, anh H đương nhiên được xóa án tích từ ngày 10/3/2026.

Ví dụ 2: chị T bị phạt 18 tháng tù cho hưởng án treo, thời gian thử thách 36 tháng, kết thúc ngày 20/8/2025. Thời hạn là 01 năm tính từ khi hết thời gian thử thách, tức đến ngày 20/8/2026. Quy định về thử thách xem bài án treo.

Án phí, bồi thường chưa nộp: điểm vướng thường gặp nhất

Nhiều người ra tù đã lâu nhưng khi xin phiếu lý lịch tư pháp vẫn bị ghi có án tích. Lý do thường nằm ở “các quyết định khác của bản án”: án phí hình sự, án phí dân sự, tiền bồi thường cho bị hại, tiền thu lợi bất chính bị truy thu, tiền phạt bổ sung. Một khoản chưa thi hành xong thì điều kiện thứ hai chưa đạt.

1. Đọc lại phần quyết định của bản ánLiệt kê từng khoản tiền và nghĩa vụ ngoài hình phạt chính.
2. Kiểm tra tại cơ quan thi hành án dân sựXin xác nhận kết quả thi hành án hoặc nộp nốt các khoản còn thiếu, giữ biên lai.
3. Giữ giấy chứng nhận chấp hành xong hình phạtGiấy chứng nhận chấp hành xong án phạt tù do trại giam cấp; với án treo, cải tạo không giam giữ là giấy chứng nhận do cơ quan thi hành án hình sự cấp.

Khoản 3 Điều 70 còn một trường hợp khác: khi bản án đã hết thời hiệu thi hành theo Điều 60 Bộ luật Hình sự mà người bị kết án không phạm tội mới trong thời hạn tương ứng thì cũng đương nhiên được xóa án tích. Thời hiệu thi hành bản án là 05 năm với hình phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc tù từ 03 năm trở xuống; 10 năm với tù trên 03 năm đến 15 năm; 15 năm với tù trên 15 năm đến 30 năm; 20 năm với tù chung thân hoặc tử hình. Việc áp dụng khoản này phụ thuộc vào hồ sơ thi hành án của từng vụ.

Thủ tục xác nhận xóa án tích từ ngày 01/7/2026

Với trường hợp đương nhiên xóa, người bị kết án không phải làm đơn gửi Tòa án. Cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp cập nhật thông tin và cấp phiếu lý lịch tư pháp ghi không có án tích khi có yêu cầu và đủ điều kiện (khoản 4 Điều 70 Bộ luật Hình sự, khoản 1 Điều 369 Bộ luật Tố tụng hình sự).

Theo Luật số 107/2025/QH15 ngày 05/12/2025 sửa đổi, bổ sung Luật Lý lịch tư pháp, có hiệu lực từ 01/7/2026, cơ quan cấp phiếu là Cục Hồ sơ nghiệp vụ thuộc Bộ Công an và Công an tỉnh, thành phố, thay cho Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia và Sở Tư pháp trước đây. Trên thực tế, ngành Công an đã tiếp nhận nhiệm vụ này từ ngày 01/3/2025.

Cơ quan cấp phiếu tự xác minh, nhưng anh chị nên gửi kèm bản chụp giấy chứng nhận chấp hành xong hình phạt, biên lai án phí, xác nhận của cơ quan thi hành án dân sự để rút ngắn thời gian. Mức phí cấp phiếu theo quy định của Bộ Tài chính tại thời điểm nộp.

Xóa án tích theo quyết định của Tòa án

Người bị kết án về tội thuộc Chương XIII hoặc Chương XXVI Bộ luật Hình sự không được xóa án tích đương nhiên. Tòa án quyết định căn cứ vào tính chất của tội phạm đã thực hiện, thái độ chấp hành pháp luật, thái độ lao động và thời hạn tại cột thứ ba của bảng trên (Điều 71). Trình tự theo khoản 2 Điều 369 Bộ luật Tố tụng hình sự:

1. Nộp đơnĐơn gửi Tòa án đã xét xử sơ thẩm vụ án, có nhận xét của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi làm việc, học tập.
2. Tòa án chuyển Viện kiểm sátTrong 03 ngày kể từ ngày nhận đơn.
3. Viện kiểm sát có ý kiếnTrong 05 ngày, bằng văn bản, rồi chuyển lại tài liệu cho Tòa án.
4. Chánh án quyết địnhTrong 05 ngày: ra quyết định xóa án tích hoặc quyết định bác đơn.
5. Gửi quyết địnhTrong 05 ngày cho người bị kết án, Viện kiểm sát và nơi đã nhận xét.

Bị bác đơn lần đầu thì sau 01 năm mới được xin lại; từ lần thứ hai trở đi là sau 02 năm (khoản 3 Điều 71). Nếu tòa đã xét xử sơ thẩm là Tòa án nhân dân cấp huyện trước đây thì đơn gửi đến Tòa án nhân dân khu vực đang kế thừa nhiệm vụ của tòa đó.

Xóa án tích trước thời hạn trong trường hợp đặc biệt

Theo Điều 72 Bộ luật Hình sự, người bị kết án có biểu hiện tiến bộ rõ rệt, đã lập công và được cơ quan, tổ chức nơi công tác hoặc chính quyền địa phương nơi cư trú đề nghị thì Tòa án quyết định xóa án tích khi người đó đã qua ít nhất một phần ba thời hạn quy định. Thủ tục giống trường hợp Tòa án quyết định ở trên, kèm văn bản đề nghị và tài liệu về việc lập công.

Người dưới 18 tuổi và pháp nhân thương mại

Người phạm tội khi dưới 18 tuổi có quy định riêng, thuận lợi hơn, tại Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15, có hiệu lực từ 01/01/2026; trường hợp này cần đối chiếu riêng theo luật đó, không dùng bảng thời hạn ở trên. Độ tuổi phải chịu trách nhiệm xem bài độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự.

Pháp nhân thương mại bị kết án đương nhiên được xóa án tích nếu trong 02 năm kể từ khi chấp hành xong hình phạt chính, hình phạt bổ sung, các quyết định khác của bản án hoặc từ khi hết thời hiệu thi hành bản án mà không thực hiện hành vi phạm tội mới (Điều 89 Bộ luật Hình sự).

Mấy điểm dễ nhầm

Vụ việc có nhiều bản án, bản án đã lâu hoặc hồ sơ thi hành án thất lạc thường cần luật sư làm việc với Tòa án, cơ quan thi hành án để xác minh trước khi yêu cầu cấp phiếu. Phạm vi công việc nêu tại trang luật sư hình sự.

Luật sư Bùi Khắc Long – Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty Luật TNHH Duy Minh, số 35 đường Dương Văn An, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh. Hơn 15 năm công tác pháp luật, trong đó có bào chữa và bảo vệ quyền lợi trong các vụ án hình sự. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →

Nội dung mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định đang có hiệu lực. Văn bản pháp luật và tên đơn vị hành chính có thể thay đổi; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.