Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Công ty Luật TNHH Duy Minh
ĐOÀN LUẬT SƯ TP. HỒ CHÍ MINH
CÔNG TY LUẬT TNHH DUY MINH

Điều 193 bộ luật hình sự quy định về tội sản xuất hàng giả là thực phẩm

Điều 193 bộ luật hình sự
NỘI DUNG

Điều 193 bộ luật hình sự quy định về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm với những chế tài cực kỳ nghiêm khắc. Hành vi này gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng và trật tự quản lý kinh tế của nhà nước. Hãy cùng Luật sư Khắc Long phân tích chi tiết cấu thành tội phạm và các mức phạt liên quan để hiểu rõ rủi ro pháp lý này.

1. Bản chất pháp lý của tội danh theo Điều 193 bộ luật hình sự

Phân tích Điều 193 bộ luật hình sự về tội sản xuất hàng giả là thực phẩm
Sản xuất và kinh doanh thực phẩm giả đối diện mức án phạt rất nghiêm khắc.

1.1. Thế nào là sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm?

Hoạt động sản xuất hàng giả trong lĩnh vực này bao gồm việc chế biến, pha trộn hoặc đóng gói các sản phẩm không đạt chất lượng nhưng dán nhãn hiệu uy tín. Hành vi này trực tiếp lừa dối người tiêu dùng và tạo ra các sản phẩm độc hại cho xã hội.

Hành vi buôn bán được hiểu là việc chào bán, tàng trữ để bán hoặc vận chuyển các loại thực phẩm giả này ra thị trường. Đặc biệt, hành vi sản xuất hàng giả là phụ gia thực phẩm cũng bị xử lý nghiêm khắc tương tự như thực phẩm thông thường theo quy định tại Điều 193 blhs.

Lương thực được hiểu là sản phẩm chứa tinh bột dùng làm thức ăn chính như gạo, ngô, khoai, sắn. Trong khi đó, thực phẩm bao gồm các sản phẩm đã qua chế biến hoặc chưa chế biến nhằm phục vụ trực tiếp cho việc ăn uống của con người.

Phụ gia thực phẩm là những chất được bổ sung vào sản phẩm để cải thiện hương vị hoặc bảo quản lâu hơn. Hành vi sản xuất hàng giả là phụ gia thực phẩm cực kỳ nguy hiểm bởi chúng có thể chứa các hóa chất cấm gây hại nghiêm trọng cho cơ thể.

1.2. Các yếu tố cấu thành tội phạm đặc trưng cần lưu ý

Về mặt khách thể, tội danh này xâm phạm trực tiếp đến trật tự quản lý thị trường và quyền được bảo vệ sức khỏe của công dân. Đây là nhóm khách thể đặc thù được nhà nước bảo vệ nghiêm ngặt bằng các chế tài hình sự mạnh mẽ.

Về mặt khách quan, người phạm tội thực hiện hành vi sản xuất hoặc mua bán lương thực, thực phẩm giả mà không cần căn cứ vào giá trị hàng giả thu lợi. Chỉ cần có hành vi khách quan xảy ra là đã đủ yếu tố truy cứu trách nhiệm.

Về mặt chủ thể, điều luật áp dụng cho cả cá nhân có năng lực trách nhiệm hình sự và pháp nhân thương mại. Mặt chủ quan của tội phạm được xác định là lỗi cố ý trực tiếp, người phạm tội biết rõ là giả nhưng vẫn thực hiện vì lợi nhuận.

Đối với hành vi buôn bán, cấu thành tội phạm hoàn thành ngay khi người phạm tội thực hiện giao dịch hoặc tàng trữ hàng giả với ý định bán ra thị trường. Pháp luật không bắt buộc hàng giả phải được bán đi thành công thì mới cấu thành tội phạm này.

Ngoài ra, đối tượng tác động của tội danh này phải là sản phẩm giả hoàn toàn hoặc giả một phần về chất lượng, công dụng. Nếu sản phẩm chỉ vi phạm về nhãn mác nhưng chất lượng bên trong vẫn đảm bảo thì có thể sẽ bị xem xét dưới một tội danh khác.

2. Khung hình phạt nghiêm khắc áp dụng đối với cá nhân phạm tội theo Điều 193 bộ luật hình sự

Khác với một số tội danh kinh tế thông thường, tội danh liên quan đến thực phẩm giả không áp dụng hình phạt cảnh cáo hay cải tạo không giam giữ. Điều này thể hiện tính răn đe mạnh mẽ của nhà nước đối với những hành vi trực tiếp đe dọa tính mạng con người.

Việc nắm rõ khung hình phạt điều 193 bộ luật hình sự sẽ giúp các doanh nghiệp và cá nhân ý thức rõ ranh giới pháp lý nguy hiểm. Dưới đây là các khung xử lý cụ thể được phân chia theo mức độ nghiêm trọng của hành vi.

2.1. Khung hình phạt cơ bản và mức án khởi điểm theo Điều 193 bộ luật hình sự

Theo khoản 1 của điều luật, người nào sản xuất hoặc buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm sẽ bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm. Đây là mức án khởi điểm rất nặng, áp dụng ngay cả khi chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe.

Quy định này áp dụng đối với mọi hành vi cố ý sản xuất, kinh doanh các mặt hàng ăn uống giả danh nhãn mác khác. Do đó, người kinh doanh tuyệt đối không được chủ quan trước nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa đầu vào.

Điểm đặc biệt của tội danh quy định tại Điều 193 bộ luật hình sự là không yêu cầu mức giá trị hàng giả tối thiểu từ 30 triệu đồng như hàng giả thông thường. Chỉ cần có hành vi sản xuất, buôn bán thực phẩm giả là đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự ngay lập tức.

2.2. Các khung hình phạt tăng nặng dựa trên quy mô, giá trị và hậu quả (Khoản 2, 3 và 4)

Khoản 2 quy định mức phạt tù từ 05 năm đến 10 năm khi phạm tội thuộc một trong các trường hợp: có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; tái phạm nguy hiểm; lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc danh nghĩa cơ quan, tổ chức; buôn bán qua biên giới; hàng giả trị giá từ 150.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; gây thương tích với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

Nếu hành vi phạm tội gây tổn hại sức khỏe người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể cao hoặc gây chết người, hình phạt sẽ nặng hơn. Khoản 3 của Điều 193 bộ luật hình sự quy định mức án tù từ 10 năm đến 15 năm cho các hậu quả này.

Khung hình phạt cao nhất tại khoản 4 áp dụng mức phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân. Mức này áp dụng khi làm chết 02 người trở lên, gây thương tích cho 02 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 122% trở lên, thu lợi bất chính hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 1.500.000.000 đồng trở lên.

Một số tình tiết tăng nặng tại Khoản 2 bao gồm việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc danh nghĩa cơ quan, tổ chức để trục lợi. Bên cạnh đó, hành vi lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh để tiêu thụ thực phẩm giả cũng bị xử phạt kịch khung này.

2.3. Các hình phạt bổ sung và hệ lụy pháp lý đi kèm

Bên cạnh hình phạt tù có thời hạn, người phạm tội còn phải đối mặt với các hình phạt bổ sung rất nghiêm khắc về mặt kinh tế. Theo khoản 5 Điều 193 (đã được sửa đổi bởi Luật số 86/2025/QH15), người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Người phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. Thêm vào đó, họ có thể bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản cá nhân tùy thuộc vào phán quyết cuối cùng.

Biện pháp tịch thu tài sản áp dụng trong tội danh này nhằm triệt tiêu hoàn toàn nguồn vốn tái đầu tư vào hoạt động phi pháp. Đồng thời, toàn bộ số hàng giả bị phát hiện bắt buộc phải bị tiêu hủy hoàn toàn dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng.

3. Trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại theo quy định

Hình phạt pháp nhân thương mại theo Điều 193 bộ luật hình sự
Doanh nghiệp vi phạm có thể bị phạt tiền hàng chục tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động.

Điểm tiến bộ của pháp luật hiện đại là đã bổ sung trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại phạm tội. Khi một tổ chức kinh tế cố ý thực hiện hành vi vi phạm, doanh nghiệp đó sẽ bị xử lý nghiêm khắc về mặt tư cách pháp nhân.

Mức phạt tiền đối với doanh nghiệp dao động từ 1.000.000.000 đồng lên đến 18.000.000.000 đồng tùy thuộc vào tính chất vụ việc. Đây là tổn thất tài chính cực kỳ lớn, có thể dẫn đến việc phá sản hoàn toàn của một thương hiệu kinh doanh.

Ngoài ra, pháp nhân thương mại còn có thể bị áp dụng hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Quy định này tại Điều 193 bộ luật hình sự buộc các chủ doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng chặt chẽ.

Quyết định xử phạt pháp nhân không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội trong tổ chức đó. Điều này có nghĩa là cả doanh nghiệp bị phạt tiền và cá nhân điều hành trực tiếp đều có thể đồng thời bị truy tố trước tòa.

Do đó, các thành viên hội đồng quản trị và ban giám đốc cần thiết lập quy trình kiểm tra đầu vào nghiêm ngặt cho mọi nguyên liệu. Việc buông lỏng quản lý có thể đẩy cả doanh nghiệp vào thảm họa pháp lý và mất đi toàn bộ sản nghiệp kinh doanh.

4. Nhận diện rủi ro thực tế và định hướng xử lý từ Luật sư Khắc Long

4.1. Sự khác biệt về tính chất nguy hiểm so với tội sản xuất hàng giả thông thường (Điều 192)

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa tội sản xuất buôn bán hàng giả là thực phẩm và tội sản xuất hàng giả thông thường tại Điều 192. Tuy nhiên, hành vi giả mạo lương thực, thực phẩm theo Điều 193 bộ luật hình sự nguy hiểm hơn rất nhiều vì đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người.

Chính vì vậy, khoản 1 Điều 192 cho phép áp dụng hình phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng thay cho phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Ngược lại, khoản 1 Điều 193 chỉ quy định hình phạt tù từ 02 năm đến 05 năm. Việc có áp dụng biện pháp tạm giam trong quá trình giải quyết vụ án hay không do cơ quan có thẩm quyền quyết định theo Điều 119 Bộ luật Tố tụng hình sự, tùy tính chất vụ việc và nhân thân người bị buộc tội.

4.2. Khuyến nghị của luật sư để bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi đối mặt với rủi ro tố tụng

Khi doanh nghiệp hoặc cá nhân có dấu hiệu bị điều tra về hành vi này, nên có luật sư tham gia sớm để được hướng dẫn quyền và nghĩa vụ khi làm việc với cơ quan điều tra. Phạm vi công việc của luật sư trong giai đoạn này được trình bày tại trang luật sư tư vấn luật hình sự.

Luật sư có thể giúp thu thập tài liệu về nguồn gốc hàng hóa, làm rõ yếu tố lỗi và giá trị hàng hóa thực tế, đồng thời đề nghị áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Luật sư tham gia từ giai đoạn lấy lời khai ban đầu giúp hạn chế sai sót về thủ tục và bảo đảm người bị buộc tội thực hiện đúng quyền của mình.

Quy định tại Điều 193 bộ luật hình sự phản ánh rõ thái độ kiên quyết của nhà nước trong việc bảo vệ an toàn vệ sinh thực phẩm. Việc hiểu đúng pháp luật giúp các cá nhân và doanh nghiệp phòng tránh các rủi ro pháp lý nghiêm trọng trong kinh doanh.

Nếu quý khách đang gặp vướng mắc hoặc cần hỗ trợ pháp lý khẩn cấp, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật TNHH Duy Minh qua Hotline: 0931 222 515. Chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và đưa ra giải pháp bảo vệ tối ưu, an toàn nhất cho quý khách.

Để được đánh giá hồ sơ theo tình tiết cụ thể, anh chị có thể tìm hiểu thêm về luật sư hình sự.

Hành vi gian dối trong sản xuất, buôn bán còn có thể bị xử lý theo Điều 198 Bộ luật Hình sự về tội lừa dối khách hàng.

*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế cho tư vấn pháp lý chuyên sâu. Do tính chất đặc thù và các tình tiết riêng biệt của mỗi vụ việc, giải pháp thực tế có thể thay đổi tùy thuộc vào hồ sơ và bối cảnh pháp lý tại từng thời điểm. Để nhận phương án tối ưu cho trường hợp của mình, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật sư Khắc Long để được hướng dẫn cụ thể.

Tội buôn lậu (Điều 188) cũng thuộc nhóm tội phạm trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, thương mại tại Mục 1 Chương XVIII Bộ luật Hình sự; xem phân tích tại bài tội buôn lậu.

Căn cứ pháp lý

  • Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14 ngày 20/6/2017 và Luật số 86/2025/QH15 ngày 25/6/2025 (văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025 của Văn phòng Quốc hội): Điều 51, 192, 193.
  • Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội (đã được sửa đổi, bổ sung): Điều 119.

Cần luật sư tham gia vụ việc hình sự?

Gửi trước giấy tờ liên quan qua Zalo để luật sư xem hồ sơ, sau đó hẹn làm việc tại trụ sở 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, TP.HCM.

Luật sư Bùi Khắc Long

Luật sư Bùi Khắc Long – Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh; Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh. Nguyên Kiểm sát viên, Quản tài viên; hơn 15 năm công tác pháp luật. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Người thân bị bắt, tạm giữ ở Vũng Tàu, Bà Rịa, Phú Mỹ: cơ quan nào đang giải quyết, thủ tục mời luật sư bào chữa, thời hạn tạm giữ và tòa xét xử sau khi khu vực thuộc TP.HCM.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm theo khoản 1 Điều 255 Bộ luật Hình sự, và có thể lên tới 20 năm hoặc tù chung thân khi có tình tiết tăng nặng. Nội dung giải thích từng khung hình phạt, hình phạt bổ sung, cách phân biệt với tội chứa chấp, tội sử dụng ma túy và nguyên tắc áp dụng với hành vi xảy ra trước ngày 01/7/2025.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Bị lừa đảo qua mạng: sáu việc cần làm ngay, nơi tiếp nhận trình báo, hồ sơ cần chuẩn bị, thời hạn công an giải quyết, khả năng lấy lại tiền trên thực tế và cách nhận diện dịch vụ lấy lại tiền giả mạo.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Tội giết người theo Điều 123 Bộ luật Hình sự: bốn dấu hiệu pháp lý, khung hình phạt và 16 tình tiết định khung, giết người chưa đạt, phân biệt với cố ý gây thương tích dẫn đến chết người, quy định cho người dưới 18 tuổi và trách nhiệm bồi thường.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Xóa án tích theo Bộ luật Hình sự: điều kiện đương nhiên xóa, bảng thời hạn theo từng mức án, vướng mắc về án phí và bồi thường, thủ tục xin phiếu lý lịch tư pháp từ 01/7/2026 và trường hợp phải có quyết định của Tòa án.