Khởi kiện chia tài sản chung là con đường cuối cùng khi vợ chồng, anh chị em đồng sở hữu hoặc những người cùng góp vốn không thể tự thỏa thuận. Hồ sơ gồm đơn khởi kiện và chứng cứ về tài sản, phần của từng người; đơn nộp tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền; mỗi bên chịu án phí theo giá trị phần tài sản mình được chia. Yêu cầu chia tài sản chung không bị giới hạn thời hiệu, nhưng tài sản có thể bị bán hoặc thế chấp bất cứ lúc nào, nên vẫn cần làm sớm.
Bài viết hướng dẫn từng bước: điều kiện khởi kiện, chọn đúng Tòa án, chuẩn bị hồ sơ, trình tự giải quyết, định giá tài sản, án phí và thi hành bản án. Nội dung là phần thủ tục của hướng dẫn tổng quát về luật sư tư vấn chia tài sản chung.
Tóm tắt nhanh
- Yêu cầu chia tài sản chung không áp dụng thời hiệu khởi kiện; riêng chia di sản thừa kế, đòi tiền theo hợp đồng góp vốn có thời hiệu riêng.
- Tòa án nhân dân khu vực giải quyết sơ thẩm; vụ án hôn nhân và gia đình có bất động sản ở nơi khác vẫn nộp tại Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc.
- Tranh chấp chia tài sản chung của vợ chồng là quyền sử dụng đất không bắt buộc hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã trước khi khởi kiện.
- Tạm ứng án phí bằng 50% án phí dự tính, nộp trong 07 ngày kể từ khi nhận thông báo; án phí cuối cùng tính theo phần mỗi người được chia.
- Thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm 04 tháng, gia hạn không quá 02 tháng; kháng cáo bản án sơ thẩm trong 15 ngày kể từ ngày tuyên án.
1. Khi nào khởi kiện chia tài sản chung
Khởi kiện khi các bên không thỏa thuận được việc chia, hoặc một bên không chịu ký các văn bản cần thiết để bán, tách thửa, sang tên. Mỗi chủ sở hữu chung có quyền yêu cầu chia tài sản chung (khoản 1 Điều 219 Bộ luật Dân sự); vợ hoặc chồng có quyền yêu cầu Tòa án chia tài sản chung khi ly hôn, sau khi ly hôn hoặc ngay trong thời kỳ hôn nhân (Điều 38, 59 Luật Hôn nhân và gia đình).
Về thời hiệu, yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, tranh chấp quyền sử dụng đất không áp dụng thời hiệu khởi kiện (khoản 2, khoản 3 Điều 155 Bộ luật Dân sự). Nhưng yêu cầu chia di sản thừa kế có thời hiệu 30 năm với bất động sản, 10 năm với động sản (Điều 623), và yêu cầu đòi tiền theo hợp đồng góp vốn, hợp tác có thời hiệu 03 năm (Điều 429). Xác định đúng loại yêu cầu là việc đầu tiên luật sư làm khi nhận hồ sơ; tham khảo thêm bài thời hiệu khởi kiện dân sự.
Về hòa giải tiền tố tụng: tranh chấp ai có quyền sử dụng đất phải hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã trước; còn tranh chấp chia tài sản chung của vợ chồng là quyền sử dụng đất, thừa kế quyền sử dụng đất thì hòa giải tại xã không phải điều kiện khởi kiện (khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP).
2. Nộp đơn khởi kiện chia tài sản chung ở Tòa án nào
Từ ngày 01/7/2025, Tòa án nhân dân khu vực giải quyết theo thủ tục sơ thẩm phần lớn tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình (Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi). TP.HCM hiện có 19 Tòa án nhân dân khu vực; địa bàn và địa chỉ từng tòa có trong danh bạ Tòa án nhân dân khu vực TP.HCM.
| Loại tranh chấp | Tòa án có thẩm quyền theo lãnh thổ | Căn cứ |
|---|---|---|
| Chia tài sản chung vợ chồng (khi ly hôn, sau ly hôn, trong thời kỳ hôn nhân), kể cả nhà đất ở nơi khác | Nơi bị đơn cư trú, làm việc; hoặc nơi nguyên đơn cư trú nếu các bên thỏa thuận bằng văn bản | Khoản 1 Điều 9 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP; điểm a, b khoản 1 Điều 39 |
| Chia tài sản chung giữa đồng sở hữu, thành viên gia đình, người góp vốn | Thường là nơi bị đơn cư trú, làm việc; với bất động sản, cần xem đối tượng tranh chấp có phải chính bất động sản hay không | Khoản 1 Điều 39 |
| Tranh chấp thừa kế có di sản là nhà đất | Xác định theo khoản 1 Điều 39 và hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao | Điều 39 |
Thẩm quyền theo lãnh thổ với tranh chấp có bất động sản giữa những người không phải vợ chồng còn có quan điểm khác nhau trong thực tiễn. Nộp sai Tòa án dẫn đến bị chuyển đơn, mất thời gian; luật sư sẽ xác định theo hồ sơ cụ thể. Bài Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết những vụ án nào giải thích thêm.

3. Hồ sơ khởi kiện chia tài sản chung cần những gì
- Đơn khởi kiện theo mẫu do Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành, nêu rõ yêu cầu: xác định tài sản chung, phần của từng người, đề nghị chia hiện vật hay giá trị, ai nhận tài sản. Hướng dẫn viết: mẫu đơn khởi kiện.
- Giấy tờ nhân thân của người khởi kiện; thông tin nơi cư trú, làm việc của bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
- Chứng cứ về tài sản: giấy chứng nhận, hợp đồng mua bán, đăng ký xe, sổ tiết kiệm, giấy chứng nhận phần vốn góp, cổ phần.
- Chứng cứ về phần của từng người: chứng từ góp tiền, trả nợ, tin nhắn thừa nhận, văn bản thỏa thuận, người làm chứng.
- Giấy tờ quan hệ: giấy chứng nhận kết hôn, bản án, quyết định ly hôn; giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình, hợp đồng hợp tác.
- Bảng kê tài sản, giá đề xuất và đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nếu có nguy cơ tẩu tán.
Đơn được nộp trực tiếp tại Tòa án, gửi qua bưu chính hoặc gửi trực tuyến qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án nếu có (khoản 1 Điều 190 Bộ luật Tố tụng dân sự). Nếu có nguy cơ tài sản bị bán, xem bài ngăn chặn tẩu tán tài sản để chuẩn bị đơn yêu cầu đi kèm.
4. Trình tự giải quyết vụ án chia tài sản chung
- Nhận và xem xét đơnChánh án phân công Thẩm phán trong 03 ngày làm việc; Thẩm phán xem xét đơn trong 05 ngày làm việc và quyết định yêu cầu sửa đổi, bổ sung, thụ lý, chuyển đơn hoặc trả lại đơn (Điều 191). Trước khi thụ lý, các bên có thể chọn hòa giải tại Tòa án theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án.
- Nộp tạm ứng án phí, thụ lýNộp trong 07 ngày kể từ khi nhận thông báo (khoản 2 Điều 195); Tòa án thụ lý khi nhận biên lai.
- Chuẩn bị xét xửThông báo thụ lý, các bên nộp ý kiến, chứng cứ; phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải; xem xét thẩm định tại chỗ, định giá. Thời hạn 04 tháng, vụ phức tạp gia hạn không quá 02 tháng (Điều 203).
- Đưa vụ án ra xét xửPhiên tòa mở trong 01 tháng kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử, có lý do chính đáng thì 02 tháng.
- Xét xử sơ thẩm, kháng cáoĐương sự có quyền kháng cáo trong 15 ngày kể từ ngày tuyên án; vắng mặt có lý do chính đáng thì tính từ ngày nhận bản án hoặc bản án được niêm yết (Điều 273).
- Phúc thẩm, thi hành ánBản án có hiệu lực được thi hành tự nguyện hoặc theo yêu cầu tại cơ quan thi hành án dân sự.
Trong thực tế, vụ có nhiều tài sản, phải định giá, có đương sự ở nước ngoài hoặc có kháng cáo thường kéo dài hơn thời hạn luật định. Các bên có thể thỏa thuận ở bất kỳ giai đoạn nào; thỏa thuận càng sớm, án phí càng giảm.
5. Định giá tài sản: ai định giá, chi phí ai chịu
Các đương sự có quyền thỏa thuận giá tài sản, hoặc thỏa thuận lựa chọn tổ chức thẩm định giá. Tòa án ra quyết định định giá và thành lập Hội đồng định giá khi có yêu cầu của đương sự, khi các bên không thống nhất được giá, hoặc khi các bên thỏa thuận giá thấp so với giá thị trường nhằm trốn tránh nghĩa vụ với Nhà nước, người thứ ba; Hội đồng định giá có chủ tịch là đại diện cơ quan tài chính (Điều 104 Bộ luật Tố tụng dân sự).

Trong vụ án chia tài sản chung, mỗi người phải chịu phần chi phí định giá tài sản tương ứng với tỷ lệ giá trị phần tài sản mà họ được chia (khoản 2 Điều 165); chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ cũng chia theo cách tương tự (khoản 2 Điều 157). Người đề nghị định giá thường phải nộp tạm ứng chi phí trước, sau đó Tòa án phân chia trong bản án.
6. Án phí chia tài sản chung
Án phí sơ thẩm vụ án dân sự có giá ngạch tính theo giá trị phần tài sản mỗi người được chia, theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14:
| Giá trị phần được chia | Án phí | Ví dụ |
|---|---|---|
| Đến 6 triệu đồng | 300.000 đồng | – |
| Trên 6 triệu đến 400 triệu đồng | 5% giá trị | Phần 300 triệu: 15 triệu đồng |
| Trên 400 triệu đến 800 triệu đồng | 20 triệu + 4% phần vượt 400 triệu | Phần 600 triệu: 28 triệu đồng |
| Trên 800 triệu đến 2 tỷ đồng | 36 triệu + 3% phần vượt 800 triệu | Phần 1 tỷ: 42 triệu đồng |
| Trên 2 tỷ đến 4 tỷ đồng | 72 triệu + 2% phần vượt 2 tỷ | Phần 3 tỷ: 92 triệu đồng |
| Trên 4 tỷ đồng | 112 triệu + 0,1% phần vượt 4 tỷ | Phần 5 tỷ: 113 triệu đồng |
- Tạm ứng: bằng 50% án phí Tòa án dự tính theo giá trị tài sản người khởi kiện yêu cầu (Điều 7).
- Vụ ly hôn có tranh chấp tài sản: ngoài án phí ly hôn 300.000 đồng, mỗi bên chịu án phí theo phần tài sản được chia; tự thỏa thuận và yêu cầu Tòa án ghi nhận trước khi Tòa án hòa giải thì không phải chịu án phí phần chia tài sản; hòa giải không thành nhưng thỏa thuận được trước khi mở phiên tòa thì chịu 50% (khoản 5 Điều 27).
- Tranh chấp dân sự khác: hòa giải thành trước khi mở phiên tòa thì chịu 50% mức án phí (khoản 7 Điều 26).
- Miễn án phí: một số đối tượng như người cao tuổi được miễn nếu có đơn đề nghị (khoản 1 Điều 12).
Có thể tính nhanh bằng công cụ tính án phí. Phí luật sư cho vụ tranh chấp chia tài sản chung từ 25.000.000 đồng, có thể thỏa thuận thêm thù lao theo tỷ lệ giá trị tài sản; chi tiết tại báo giá dịch vụ luật sư.
7. Sau bản án: sang tên, nhận tiền, thi hành án
Khi bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, người được giao tài sản là nhà đất làm thủ tục đăng ký biến động tại cơ quan đăng ký đất đai theo bản án; người được nhận giá trị chờ bên nhận hiện vật thanh toán theo thời hạn trong bản án. Nếu bên phải thi hành không tự nguyện, người được thi hành án làm đơn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền tổ chức thi hành, kể cả kê biên, bán đấu giá tài sản.
Với quyết định công nhận hòa giải thành tại Tòa án, quyết định có hiệu lực pháp luật, không bị kháng cáo và được thi hành theo pháp luật về thi hành án dân sự. Đây là lý do nhiều vụ chia tài sản chung kết thúc bằng thỏa thuận có Tòa án công nhận: nhanh hơn, ít tốn kém hơn và vẫn bảo đảm hiệu lực thi hành. Nếu tranh chấp là nhà đất đồng sở hữu, xem thêm bài đồng sở hữu không đồng ý bán.
Câu hỏi thường gặp
Khởi kiện chia tài sản chung có cần hòa giải ở phường, xã trước không?
Không bắt buộc với tranh chấp chia tài sản chung của vợ chồng là quyền sử dụng đất và tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất. Riêng tranh chấp ai có quyền sử dụng đất thì phải hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất trước khi khởi kiện.
Bị đơn ở tỉnh khác, nhà đất ở TP.HCM thì nộp đơn ở đâu?
Với vụ án hôn nhân và gia đình, nộp tại Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, hoặc nơi nguyên đơn cư trú nếu hai bên thỏa thuận bằng văn bản. Với tranh chấp giữa đồng sở hữu không phải vợ chồng, cần luật sư xác định theo đối tượng tranh chấp cụ thể.
Tạm ứng án phí chia tài sản chung là bao nhiêu?
Bằng 50% án phí Tòa án dự tính theo giá trị tài sản người khởi kiện yêu cầu được chia. Ví dụ yêu cầu chia phần 3 tỷ đồng thì án phí dự tính 92 triệu đồng, tạm ứng khoảng 46 triệu đồng.
Vụ án chia tài sản chung mất bao lâu?
Thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm 04 tháng, gia hạn không quá 02 tháng, sau đó mở phiên tòa trong 01 đến 02 tháng. Nếu có kháng cáo, vụ án tiếp tục ở cấp phúc thẩm; vụ phải định giá nhiều tài sản thường kéo dài hơn.
Không đồng ý với giá Hội đồng định giá đưa ra thì làm gì?
Đương sự có quyền đề nghị định giá lại khi có căn cứ cho rằng kết quả định giá không chính xác hoặc không phù hợp với giá thị trường; Tòa án xem xét và quyết định theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.
Đang khởi kiện mà bên kia bán tài sản thì sao?
Nên yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời cấm chuyển dịch quyền về tài sản đang tranh chấp ngay khi nộp đơn hoặc trong quá trình giải quyết. Đất đang bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đủ điều kiện chuyển nhượng.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 ngày 25/11/2015 của Quốc hội, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 85/2025/QH15 ngày 25/6/2025 (Văn bản hợp nhất số 21/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026): Điều 35, 39, 104, 157, 165, 190, 191, 195, 203, 273.
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội: Điều 155, 219, 429, 623.
- Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 ngày 19/6/2014 của Quốc hội: Điều 38, 59.
- Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án: Điều 7, 12, 26, 27 và Danh mục án phí.
- Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP ngày 16/5/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: khoản 1 Điều 9.
- Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP ngày 05/5/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: khoản 2 Điều 3.
- Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án số 58/2020/QH14 ngày 16/6/2020 của Quốc hội (Văn bản hợp nhất số 122/VBHN-VPQH ngày 27/8/2025).
Cần khởi kiện chia tài sản chung tại TP.HCM?
Gọi hoặc nhắn Zalo cho Luật sư, gửi bản chụp giấy tờ tài sản và thông tin các bên. Luật sư xác định Tòa án có thẩm quyền, soạn đơn, ước tính án phí, chi phí định giá và báo phí trước khi nhận vụ việc.

Luật sư Bùi Khắc Long – Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh, Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh. Trụ sở: 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh; hotline 0931 222 515. Trước khi hành nghề luật sư từng công tác tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Long An; hơn 15 năm công tác pháp luật, trong đó có tố tụng dân sự. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →
Nội dung mang tính tham khảo; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ và văn bản pháp luật đang có hiệu lực.






