Luật sư riêng cho Việt kiều tại TP.HCM khi nào nên thuê?

Luật sư riêng cho Việt kiều tại TP.HCM nên được liên hệ trước khi anh chị ký giao dịch tài sản, phân chia thừa kế hoặc thực hiện dự án đầu tư từ xa. Theo Điều 22 Luật Luật sư, luật sư có thể tư vấn, đại diện ngoài tố tụng và tham gia tố tụng trong phạm vi pháp luật cho phép.

Điểm cần làm rõ ngay từ đầu là tư cách pháp lý của người đang ở nước ngoài, công việc cần xử lý và quyền hạn dự kiến giao cho luật sư. Làm rõ các nội dung này giúp anh chị chọn dịch vụ phù hợp và tránh ký giấy tờ khi chưa hiểu hết phạm vi ủy quyền.

1. Nhu cầu pháp lý của người Việt Nam định cư ở nước ngoài tại TP.HCM

Người Việt Nam định cư ở nước ngoài có thể cần luật sư hỗ trợ khi quản lý nhà đất, xử lý di sản hoặc trao đổi về dự án đầu tư tại TP.HCM. Việc ở xa khiến anh chị khó trực tiếp kiểm tra hồ sơ, làm việc với các bên và theo dõi từng thay đổi của vụ việc.

Khoản 3 Điều 3 Luật Quốc tịch Việt Nam số 24/2008/QH12 ngày 13/11/2008 của Quốc hội, được sửa đổi, bổ sung, xác định người Việt Nam định cư ở nước ngoài gồm công dân Việt Nam và người gốc Việt Nam cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài. Hai nhóm này không đương nhiên có cùng tình trạng quốc tịch.

Khi xử lý tài sản, cách gọi “Việt kiều” chưa đủ để kết luận anh chị có thể thực hiện giao dịch nào. Luật sư cần xem tình trạng quốc tịch, giấy tờ liên quan, loại tài sản và giao dịch dự kiến trước khi đưa ra ý kiến về điều kiện áp dụng.

Quyền tiếp cận dịch vụ không phụ thuộc vào việc luật sư phải cùng địa bàn với khách hàng. Điểm d khoản 1 Điều 21 Luật Luật sư số 65/2006/QH11 ngày 29/6/2006 của Quốc hội, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 20/2012/QH13, cho phép luật sư hành nghề trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

Vì vậy, anh chị đang ở nước ngoài có thể trao đổi với luật sư Việt Nam về công việc cần giải quyết tại TP.HCM. Khi lựa chọn dịch vụ, nên yêu cầu làm rõ người phụ trách, cách báo cáo và phạm vi xử lý thay vì chỉ dựa vào tên gọi “luật sư riêng”.

2. Phạm vi công việc luật sư riêng có thể hỗ trợ cho Việt kiều

Phạm vi hành nghề của luật sư được nêu tại Điều 22 Luật Luật sư, gồm tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng và thực hiện các dịch vụ pháp lý khác theo luật. Khách hàng cần xác định công việc nào thực sự cần thiết, thay vì mặc định luật sư được thay mình quyết định mọi vấn đề.

Khoản 1 Điều 24 Luật Luật sư yêu cầu luật sư tôn trọng sự lựa chọn của khách hàng, nhận vụ việc theo khả năng và thực hiện trong phạm vi yêu cầu. Đây là cơ sở để anh chị trao đổi rõ mục tiêu trước khi ký hợp đồng dịch vụ.

2.1. Tư vấn pháp luật về đất đai, nhà ở, thừa kế và đầu tư

Với nhà đất, luật sư có thể xem giấy tờ anh chị đang có, xác định những vấn đề cần kiểm tra và tư vấn về giao dịch dự kiến. Tình trạng quốc tịch của người nhận chuyển nhượng hoặc người đứng tên cần được xem cùng loại tài sản và quy định áp dụng cho giao dịch đó.

Nếu đang tìm hiểu việc nhận chuyển nhượng đất, anh chị có thể đọc thêm nội dung tư vấn pháp lý cho Việt kiều mua đất tại Việt Nam. Trước khi ký bất kỳ thỏa thuận nào, nên gửi luật sư giấy tờ liên quan để kiểm tra thay vì chỉ dựa vào thông tin do bên giao dịch cung cấp.

Với di sản, công việc ban đầu thường là xác định tài sản cần xem xét, những người liên quan và các giấy tờ hiện có. Luật sư giúp anh chị nhận diện điểm còn thiếu hoặc chưa thống nhất trước khi trao đổi phương án phân chia.

Với đầu tư, anh chị nên nêu rõ mình dự kiến tham gia với tư cách nào, nội dung thỏa thuận và mục tiêu của khoản đầu tư. Luật sư có thể rà soát điều khoản, đặt câu hỏi về rủi ro và đề xuất nội dung cần làm rõ trước khi anh chị quyết định.

2.2. Đại diện ngoài tố tụng và tham gia giải quyết tranh chấp

Đại diện ngoài tố tụng là một trong các phạm vi hành nghề được Điều 22 Luật Luật sư ghi nhận. Trong phạm vi được giao và pháp luật cho phép, luật sư có thể thay mặt khách hàng trao đổi, làm việc với các bên liên quan và thực hiện công việc được xác định trong văn bản đại diện.

Trước khi thuê luật sư đại diện cho Việt kiều, anh chị nên phân biệt quyền nhận và chuyển thông tin với quyền đưa ra quyết định. Chẳng hạn, việc luật sư trao đổi phương án với bên còn lại không nên được hiểu mặc nhiên là luật sư có quyền tự chấp nhận mọi điều kiện thay khách hàng.

Khi tranh chấp chuyển sang tố tụng, luật sư có thể tham gia theo phạm vi hành nghề và quy định áp dụng cho vụ việc. Vai trò tham gia tố tụng và quyền đại diện của luật sư cần được xác định riêng theo hồ sơ; không nên suy ra từ việc đã ký hợp đồng tư vấn trước đó.

Với nhu cầu đồng hành dài hạn của cá nhân hoặc gia đình, anh chị có thể tìm hiểu phạm vi luật sư riêng trước khi thống nhất từng đầu việc. Dịch vụ dài hạn vẫn cần quy định rõ công việc thuộc gói dịch vụ và việc phát sinh phải thỏa thuận thêm.

3. Nguyên tắc ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý và tính bảo mật

Hợp đồng bằng văn bản là căn cứ để khách hàng và đơn vị cung cấp dịch vụ thống nhất công việc. Khoản 1 Điều 26 Luật Luật sư quy định luật sư thực hiện dịch vụ theo hợp đồng, trừ một số trường hợp luật định, trong đó có tham gia tố tụng theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng.

Với nhu cầu thuê dịch vụ thông thường, anh chị nên đọc hợp đồng trước khi chuyển hồ sơ hoặc thanh toán. Điều cần kiểm tra không chỉ là tên vụ việc mà còn là sản phẩm công việc, người thực hiện, cách liên hệ và những khoản chi chưa nằm trong thù lao.

3.1. Các điều khoản bắt buộc trong hợp đồng dịch vụ pháp lý

Khoản 2 Điều 26 Luật Luật sư yêu cầu hợp đồng dịch vụ pháp lý được lập bằng văn bản. Các nội dung chính gồm thông tin các bên, dịch vụ và thời hạn thực hiện, quyền và nghĩa vụ, thù lao và chi phí, trách nhiệm khi vi phạm, phương thức giải quyết tranh chấp.

Phần phạm vi công việc nên mô tả việc luật sư nhận thực hiện, hồ sơ cần xem và kết quả công việc dự kiến bàn giao, chẳng hạn ý kiến tư vấn hoặc dự thảo văn bản. Nếu công việc phát sinh ngoài phạm vi ban đầu, các bên nên thống nhất lại trước khi thực hiện.

Về thời hạn, anh chị nên thỏa thuận mốc dự kiến cho từng đầu việc và cách thông báo khi tiến độ thay đổi. Không nên hiểu thời hạn cung cấp dịch vụ là lời hứa chắc chắn về thời điểm cơ quan hoặc bên thứ ba hoàn tất công việc của họ.

Điều 54 Luật Luật sư quy định khách hàng phải trả thù lao khi sử dụng dịch vụ pháp lý. Hợp đồng nên ghi rõ cách tính thù lao, thời điểm thanh toán và khoản chi nào đã bao gồm hoặc cần được khách hàng chấp thuận riêng.

Không có một mức giá chung cho mọi dịch vụ tư vấn pháp lý cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Trước khi chọn phương án thanh toán, anh chị nên yêu cầu phân biệt phần việc đã tính phí với công việc phát sinh, đồng thời hỏi cách đối chiếu và thông báo chi phí.

Ví dụ giả định: anh chị có 2 tài sản cần luật sư xem xét. Nếu hợp đồng chỉ ghi tư vấn cho một tài sản, anh chị nên hỏi rõ việc rà soát tài sản còn lại có nằm trong phạm vi và thù lao đã thỏa thuận hay không; không nên mặc nhiên xem cả hai đều đã được bao gồm.

Hợp đồng dịch vụ pháp lý cho Việt kiều cũng nên quy định cách gửi tài liệu, người nhận báo cáo và cách xác nhận chỉ đạo từ khách hàng ở nước ngoài. Các nội dung này là thỏa thuận hỗ trợ quản lý công việc, không thay thế yêu cầu pháp lý về hình thức của giấy ủy quyền khi có yêu cầu áp dụng.

Giấy ủy quyền có thể liên quan đến việc luật sư thay mặt anh chị thực hiện công việc; hợp đồng dịch vụ xác định quan hệ dịch vụ, thù lao và trách nhiệm giữa các bên. Trước khi ký từ nước ngoài, nên yêu cầu luật sư kiểm tra hình thức và cách sử dụng giấy tờ theo vụ việc cụ thể.

3.2. Nghĩa vụ bảo mật thông tin và nguyên tắc tránh xung đột lợi ích

Khoản 1 Điều 25 Luật Luật sư quy định luật sư không được tiết lộ thông tin về vụ việc, khách hàng mà mình biết khi hành nghề, trừ khi khách hàng đồng ý bằng văn bản hoặc pháp luật có quy định khác. Vì có ngoại lệ luật định, không nên diễn đạt nghĩa vụ này thành lời hứa bảo mật tuyệt đối trong mọi trường hợp.

Trước khi gửi bản chụp giấy tờ, anh chị nên xác định người tiếp nhận và kênh trao đổi với đơn vị cung cấp dịch vụ. Hợp đồng có thể ghi thêm cách quản lý tài liệu, phạm vi người được tiếp cận và cách trả lại hồ sơ sau khi kết thúc công việc.

Điểm a khoản 1 Điều 9 Luật Luật sư cấm cung cấp dịch vụ pháp lý cho các khách hàng có quyền lợi đối lập nhau trong cùng một vụ việc thuộc phạm vi quy định. Khi có nhiều người cùng liên quan đến tài sản hoặc di sản, anh chị nên cung cấp thông tin về các bên để luật sư kiểm tra xung đột lợi ích trước khi nhận việc.

Khoản 3 Điều 24 Luật Luật sư quy định luật sư không chuyển giao vụ việc đã nhận cho luật sư khác làm thay, trừ khi khách hàng đồng ý hoặc có trường hợp bất khả kháng. Anh chị nên hỏi rõ ai phụ trách chính và cách thông báo nếu cần thay đổi người thực hiện.

4. Luật sư riêng cho Việt kiều tại TP.HCM: khi nào nên liên hệ?

Nên liên hệ trước khi anh chị đưa ra quyết định khó sửa: ký thỏa thuận tài sản, chấp nhận phương án phân chia di sản hoặc giao quyền xử lý đầu tư. Điều 22 Luật Luật sư cho phép luật sư tư vấn và đại diện ngoài tố tụng, nên không cần chờ tranh chấp xuất hiện mới hỏi ý kiến.

Với tài sản tại TP.HCM, thời điểm phù hợp là trước khi đặt bút ký văn bản giao dịch hoặc ủy quyền cho người khác thực hiện. Luật sư cần thời gian xem giấy tờ, xác định tư cách của anh chị và chỉ ra nội dung chưa rõ trong thỏa thuận.

Với thừa kế, nên hỏi trước khi các bên thống nhất phân chia hoặc ký văn bản liên quan đến di sản. Nếu giấy tờ về tài sản và thông tin người liên quan chưa đầy đủ, việc rà soát sớm giúp anh chị biết cần làm rõ điểm nào trước khi bày tỏ ý kiến.

Với đầu tư, nên trao đổi trước khi chấp nhận điều khoản về quyền, nghĩa vụ và cách xử lý bất đồng. Người ở xa cần biết mình sẽ nhận thông tin qua ai, được yêu cầu phê duyệt những quyết định nào và giới hạn quyền của người đại diện ra sao.

Khi đã phát sinh tranh chấp hoặc nhận được thông tin về việc giải quyết tranh chấp, anh chị nên cung cấp ngay các văn bản mình nhận được cùng giấy tờ liên quan. Luật sư có thể xem phạm vi hỗ trợ phù hợp; việc tham gia tố tụng và thời hạn xử lý cụ thể phải được xem theo hồ sơ.

Tôi khuyên anh chị chuẩn bị một bản tóm tắt ngắn về tài sản, những người liên quan, việc đã trao đổi và mục tiêu mong muốn. Kèm theo đó là bản chụp giấy tờ đang có và danh sách câu hỏi; cách này giúp buổi tư vấn đầu tiên tập trung vào quyết định cần đưa ra.

Nếu đang cân nhắc thuê Luật sư riêng cho Việt kiều tại TP.HCM, anh chị nên tập hợp giấy tờ liên quan và viết rõ việc mình muốn luật sư thực hiện trước khi ký bất kỳ văn bản ủy quyền nào. Gửi hồ sơ để được xem xét sớm giúp xác định phạm vi dịch vụ, người phụ trách và nội dung cần làm rõ trước khi anh chị quyết định.

Hồ sơ và yêu cầu của từng người có thể khác nhau; phạm vi hỗ trợ cần được thống nhất sau khi luật sư xem thông tin anh chị cung cấp.

Lưu ý: Bài viết có giá trị tham khảo chung, được biên soạn theo quy định có hiệu lực tại thời điểm đăng. Mỗi vụ việc có tình tiết riêng nên cách xử lý có thể khác; anh chị nên trao đổi trực tiếp với Luật sư Bùi Khắc Long để được xem xét trên hồ sơ cụ thể.