Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Công ty Luật TNHH Duy Minh
ĐOÀN LUẬT SƯ TP. HỒ CHÍ MINH
CÔNG TY LUẬT TNHH DUY MINH

Chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân: thủ tục, hiệu lực và trường hợp bị vô hiệu

Chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân khi chưa ly hôn – Luật sư Bùi Khắc Long, TP.HCM
NỘI DUNG

Chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân là việc vợ chồng thỏa thuận chia một phần hoặc toàn bộ tài sản chung mà không cần ly hôn. Luật Hôn nhân và gia đình cho phép việc này: thỏa thuận phải lập thành văn bản; phần được chia trở thành tài sản riêng của mỗi người; nếu một bên không đồng ý, bên kia có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết. Tuy vậy, việc chia sẽ bị vô hiệu nếu làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của gia đình, của con, hoặc nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ, nộp thuế.

Bài viết giúp anh chị cân nhắc khi nào nên chia, cách lập văn bản đúng, thời điểm có hiệu lực, hậu quả pháp lý và những rủi ro thường bị bỏ qua. Bài thuộc chuyên mục luật sư tư vấn chia tài sản chung của Luật sư Bùi Khắc Long.

Tóm tắt nhanh

  • Vợ chồng được thỏa thuận chia một phần hoặc toàn bộ tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân; không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết (Điều 38 Luật Hôn nhân và gia đình).
  • Thỏa thuận phải lập thành văn bản, công chứng theo yêu cầu của vợ chồng hoặc theo quy định của pháp luật; với nhà đất, nên công chứng để đăng ký biến động.
  • Phần được chia và hoa lợi, lợi tức phát sinh sau đó là tài sản riêng; phần chưa chia vẫn là tài sản chung (Điều 40).
  • Việc chia không làm thay đổi nghĩa vụ đã có với ngân hàng, chủ nợ; chia để né nợ, né thuế, né cấp dưỡng thì vô hiệu (Điều 40, 42).
  • Vợ chồng có thể thỏa thuận chấm dứt hiệu lực của việc chia; nếu đã chia theo bản án thì thỏa thuận chấm dứt phải được Tòa án công nhận (Điều 41).

1. Khi nào vợ chồng nên chia tài sản chung dù không ly hôn

Trong thời kỳ hôn nhân, vợ chồng có quyền thỏa thuận chia một phần hoặc toàn bộ tài sản chung, trừ các trường hợp bị cấm tại Điều 42 (khoản 1 Điều 38 Luật Hôn nhân và gia đình). Những lý do chính đáng thường gặp:

  • Một bên kinh doanh rủi ro cao: tách bạch tài sản để rủi ro kinh doanh của người này không kéo theo toàn bộ tài sản gia đình, với điều kiện việc chia diễn ra trước khi phát sinh nghĩa vụ với chủ nợ.
  • Một bên muốn tự quyết định đầu tư: mua bán, góp vốn bằng phần tài sản của mình mà không cần chữ ký của người kia mỗi lần giao dịch.
  • Vợ chồng sống ly thân, chưa muốn ly hôn vì con cái hoặc lý do khác, nhưng muốn rõ ràng phần tài sản của mỗi người.
  • Chuẩn bị chuyển giao tài sản cho con, hoặc phân định tài sản khi một bên có con riêng.

Việc chia không phải để “giữ phần” trước khi ly hôn: nếu sau đó ly hôn, phần đã chia là tài sản riêng của mỗi bên, chỉ phần còn lại mới chia theo Điều 59. Vợ chồng cũng nên cân nhắc tác động đến khả năng vay vốn, thế chấp sau này.

Chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân: hình thức văn bản, thời điểm hiệu lực, hậu quả, trường hợp vô hiệu và chấm dứt hiệu lực việc chia
Sáu điểm chính về chia tài sản chung của vợ chồng khi chưa ly hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình.

2. Hình thức và nội dung văn bản thỏa thuận chia tài sản chung

Thỏa thuận về việc chia tài sản chung phải lập thành văn bản; văn bản được công chứng theo yêu cầu của vợ chồng hoặc theo quy định của pháp luật (khoản 2 Điều 38). Khi tài sản được chia là nhà đất, xe hoặc tài sản khác mà giao dịch phải tuân theo hình thức nhất định, việc chia chỉ có hiệu lực từ khi thỏa thuận tuân thủ hình thức đó (khoản 2 Điều 39). Trên thực tế, để đăng ký cho người được chia đứng tên riêng trên giấy chứng nhận, cơ quan đăng ký đất đai yêu cầu văn bản thỏa thuận đã công chứng hoặc chứng thực.

Văn bản nên có các nội dung:

  • Thông tin vợ chồng, giấy chứng nhận kết hôn.
  • Danh mục tài sản chung được chia, giá trị ước tính, tài sản nào thuộc về ai; phần nào còn giữ là tài sản chung.
  • Các khoản nợ chung hiện có và ai tiếp tục thanh toán; xác nhận việc chia không nhằm trốn tránh nghĩa vụ.
  • Thời điểm có hiệu lực; cách xử lý hoa lợi, lợi tức từ phần đã chia.
  • Cách giải quyết nếu muốn chấm dứt hiệu lực của việc chia.

Văn bản chia tài sản khác với thỏa thuận về chế độ tài sản lập trước khi kết hôn. Nếu đang cân nhắc thỏa thuận trước hôn nhân, xem bài thỏa thuận tài sản trước hôn nhân.

3. Thời điểm có hiệu lực và hậu quả của việc chia

Thời điểm có hiệu lực do vợ chồng thỏa thuận và ghi trong văn bản; không ghi thì tính từ ngày lập văn bản (khoản 1 Điều 39). Tòa án chia thì có hiệu lực từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật (khoản 3 Điều 39). Quyền, nghĩa vụ về tài sản với người thứ ba phát sinh trước thời điểm việc chia có hiệu lực vẫn giữ nguyên giá trị, trừ khi các bên có thỏa thuận khác (khoản 4 Điều 39).

Sau khi chiaHệ quảCăn cứ
Phần tài sản đã chia cho mỗi ngườiLà tài sản riêng của người đó, trừ khi vợ chồng có thỏa thuận khácKhoản 1 Điều 40
Hoa lợi, lợi tức từ tài sản riêng sau khi chiaLà tài sản riêng của mỗi bênKhoản 1 Điều 40
Phần tài sản chưa chiaVẫn là tài sản chung của vợ chồngKhoản 1 Điều 40
Nghĩa vụ với ngân hàng, chủ nợ đã có trướcKhông thay đổiKhoản 2 Điều 40; khoản 4 Điều 39
Ảnh minh họa hai con heo đất hồng và xanh trên bàn luật sư – chia tài sản chung của vợ chồng khi chưa ly hôn
Ảnh minh họa. Sau khi chia, phần của mỗi người và hoa lợi, lợi tức từ phần đó là tài sản riêng, trừ khi vợ chồng thỏa thuận khác.

4. Những trường hợp việc chia tài sản chung bị vô hiệu

Việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân bị vô hiệu khi thuộc một trong các trường hợp (Điều 42 Luật Hôn nhân và gia đình):

  • Ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của gia đình; quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
  • Nhằm trốn tránh nghĩa vụ nuôi dưỡng, cấp dưỡng; nghĩa vụ bồi thường thiệt hại; nghĩa vụ thanh toán khi bị Tòa án tuyên bố phá sản; nghĩa vụ trả nợ cho cá nhân, tổ chức; nghĩa vụ nộp thuế hoặc nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước; nghĩa vụ khác về tài sản.

Chia tài sản để né nợ thường không có tác dụng

Chủ nợ, ngân hàng, cơ quan thuế có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố việc chia vô hiệu và tiếp tục thu hồi nợ trên tài sản đó. Hành vi tẩu tán tài sản để trốn tránh thi hành án còn có thể bị xử lý theo pháp luật về thi hành án. Nếu một bên đang có khoản nợ lớn, việc chia cần được luật sư đánh giá kỹ trước khi ký.

5. Một bên không đồng ý chia: yêu cầu Tòa án giải quyết

Khi vợ chồng không thỏa thuận được, bên muốn chia có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết việc chia tài sản chung mà không cần ly hôn (Điều 38). Tòa án áp dụng nguyên tắc chia của Điều 59: chia đôi nhưng có tính đến hoàn cảnh, công sức đóng góp, lợi ích chính đáng trong sản xuất, kinh doanh, nghề nghiệp và lỗi của mỗi bên.

Vụ việc thuộc thẩm quyền sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc, kể cả khi tài sản là nhà đất ở nơi khác (khoản 1 Điều 9 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP). Mỗi bên chịu án phí theo giá trị phần tài sản mình được chia, theo biểu án phí có giá ngạch của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14. Hồ sơ và trình tự chung xem bài khởi kiện chia tài sản chung.

Nếu lý do muốn chia là người kia đang bán, rút tiền, chuyển tài sản cho người khác, nên yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời ngay khi nộp đơn; xem bài ngăn chặn tẩu tán tài sản.

6. Chấm dứt hiệu lực của việc chia tài sản chung

Sau khi chia, vợ chồng có quyền thỏa thuận chấm dứt hiệu lực của việc chia; hình thức thỏa thuận như văn bản chia (khoản 1 Điều 41). Từ khi thỏa thuận chấm dứt có hiệu lực, tài sản chung, tài sản riêng được xác định lại theo Điều 33 và Điều 43; phần đã chia trước đó vẫn là tài sản riêng, trừ khi vợ chồng có thỏa thuận khác. Quyền, nghĩa vụ phát sinh trước thời điểm chấm dứt vẫn có hiệu lực. Nếu việc chia trước đó theo bản án, quyết định của Tòa án thì thỏa thuận chấm dứt phải được Tòa án công nhận (khoản 2, 3, 4 Điều 41).

Điểm này thường bị bỏ qua: vợ chồng làm lành, sống chung bình thường nhưng không lập văn bản chấm dứt, nên nhiều năm sau, khi ly hôn hoặc khi một bên qua đời, tài sản tạo lập trong khoảng thời gian đó dễ phát sinh tranh chấp về việc là tài sản chung hay riêng. Nguyên tắc chứng minh tài sản riêng có tại bài cách chứng minh tài sản riêng của vợ chồng.

Câu hỏi thường gặp

Chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân có cần công chứng không?

Thỏa thuận phải lập thành văn bản; văn bản được công chứng theo yêu cầu của vợ chồng hoặc theo quy định của pháp luật. Với nhà đất, cần văn bản đã công chứng hoặc chứng thực để đăng ký cho người được chia đứng tên riêng trên giấy chứng nhận.

Sau khi chia, tiền lương của vợ chồng là tài sản chung hay riêng?

Việc chia chỉ làm phần tài sản đã chia và hoa lợi, lợi tức từ phần đó trở thành tài sản riêng. Các khoản thu nhập khác tạo ra sau đó, như tiền lương, vẫn được xác định theo Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình nên thường vẫn là tài sản chung. Nếu vợ chồng muốn xử lý khác, cần ghi rõ trong văn bản và nhờ luật sư rà soát hiệu lực của thỏa thuận đó.

Chồng hoặc vợ không đồng ý chia thì có ép được không?

Có thể yêu cầu Tòa án giải quyết việc chia tài sản chung mà không cần ly hôn. Tòa án chia theo nguyên tắc của Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình, xem xét hoàn cảnh, công sức đóng góp và lỗi của mỗi bên.

Chia tài sản để tránh bị chủ nợ siết nợ có được không?

Không. Việc chia nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ, nộp thuế, bồi thường, cấp dưỡng bị vô hiệu theo Điều 42 Luật Hôn nhân và gia đình, và không làm thay đổi nghĩa vụ đã xác lập với chủ nợ.

Đã chia tài sản rồi, sau này ly hôn thì chia lại thế nào?

Phần đã chia là tài sản riêng của mỗi bên nên không chia lại khi ly hôn. Chỉ phần tài sản chung còn lại và tài sản chung tạo lập sau đó, nếu có, mới được chia theo Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình.

Muốn hủy việc chia tài sản để trở lại tài sản chung thì làm thế nào?

Vợ chồng lập văn bản thỏa thuận chấm dứt hiệu lực của việc chia, cùng hình thức với văn bản chia. Nếu việc chia trước đó do Tòa án quyết định thì thỏa thuận chấm dứt phải được Tòa án công nhận.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 ngày 19/6/2014 của Quốc hội (Văn bản hợp nhất số 121/VBHN-VPQH): Điều 33, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 59.
  • Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 ngày 25/11/2015 của Quốc hội, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 85/2025/QH15: Điều 35, 39.
  • Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP ngày 16/5/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: khoản 1 Điều 9.
  • Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án.

Cần lập văn bản chia tài sản chung hoặc yêu cầu Tòa án chia?

Gọi hoặc nhắn Zalo cho Luật sư, cho biết tài sản cần chia, khoản nợ hiện có và mục đích việc chia. Luật sư soạn văn bản đúng hình thức, đánh giá rủi ro vô hiệu và báo phí trước khi thực hiện.

Luật sư Bùi Khắc Long

Luật sư Bùi Khắc Long – Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh, Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh. Trụ sở: 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh; hotline 0931 222 515. Hơn 15 năm công tác pháp luật, tư vấn và tham gia tố tụng về hôn nhân và gia đình, tài sản chung. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →

Nội dung mang tính tham khảo; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ và văn bản pháp luật đang có hiệu lực.

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Khởi kiện chia tài sản chung tại TP.HCM: nộp đơn ở Tòa án nào, hồ sơ cần có, trình tự và thời hạn, định giá tài sản, cách tính án phí theo phần được chia.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Dấu hiệu tẩu tán tài sản khi ly hôn, tranh chấp; cách yêu cầu Tòa án cấm chuyển dịch, phong tỏa tài khoản trong 48 giờ, biện pháp bảo đảm và rủi ro cần biết.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Ly thân là gì theo pháp luật Việt Nam, ly thân bao lâu thì được ly hôn, tài sản và nợ trong lúc ly thân, con chung, quan hệ với người khác và cách lập thỏa thuận ly thân.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Mẫu đơn ly hôn đơn phương 2026 soạn theo Mẫu số 23-DS: toàn văn mẫu, cách viết lý do ly hôn, yêu cầu về con và tài sản, chứng cứ nộp kèm, tòa có thẩm quyền, án phí.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Mẫu đơn ly hôn thuận tình mới nhất 2026 soạn theo Mẫu số 01-VDS: toàn văn mẫu, cách điền từng mục, thỏa thuận về con và tài sản, giấy tờ kèm theo, nơi nộp, lệ phí.