Ngăn chặn tẩu tán tài sản khi ly hôn hoặc khi đang tranh chấp tài sản chung phải làm trước khi giao dịch hoàn tất. Biện pháp có giá trị pháp lý là yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như cấm chuyển dịch quyền về tài sản, phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản đang tranh chấp. Đơn nộp cùng đơn khởi kiện trong tình thế khẩn cấp được Tòa án xem xét trong 48 giờ; người yêu cầu thường phải nộp một khoản tiền hoặc bảo lãnh làm biện pháp bảo đảm.
Bài viết trình bày các dấu hiệu tẩu tán thường gặp, hậu quả khi tài sản đã sang tay người khác, từng biện pháp nên yêu cầu, thủ tục và những rủi ro người yêu cầu cần biết. Đây là một phần của hướng dẫn luật sư tư vấn chia tài sản chung do Luật sư Bùi Khắc Long biên soạn.
Tóm tắt nhanh
- Bán, tặng cho, thế chấp nhà đất, xe là tài sản chung phải có thỏa thuận bằng văn bản của vợ chồng; thiếu thì giao dịch vô hiệu, trừ khi người thứ ba ngay tình được bảo vệ (khoản 2 Điều 26, khoản 2 Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình).
- Tài sản đã đăng ký và đã chuyển cho người thứ ba ngay tình dựa vào đăng ký thì người còn lại thường không đòi lại được, chỉ kiện đòi bồi thường (Điều 133 Bộ luật Dân sự).
- Biện pháp thường dùng: cấm chuyển dịch quyền về tài sản, kê biên, cấm thay đổi hiện trạng, phong tỏa tài khoản, phong tỏa tài sản (Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự).
- Thời hạn Tòa án xem xét: 48 giờ khi nộp cùng đơn khởi kiện trong tình thế khẩn cấp; 03 ngày làm việc khi nộp trước phiên tòa (Điều 133).
- Phá tán tài sản là một biểu hiện vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ vợ chồng và là “lỗi” được Tòa án xem xét khi chia tài sản.
1. Dấu hiệu tẩu tán tài sản thường gặp
Tẩu tán tài sản là việc một bên chủ động làm giảm, che giấu hoặc chuyển tài sản chung ra khỏi tầm kiểm soát của người kia, thường xảy ra ngay trước hoặc trong thời gian ly hôn, tranh chấp. Những dấu hiệu Luật sư hay gặp trong các vụ việc tại TP.HCM:
- Có người lạ đến xem nhà, môi giới đăng tin bán căn nhà, mảnh đất chung; người đứng tên mang giấy chứng nhận đi “công chứng hợp đồng”.
- Tài khoản tiết kiệm, tài khoản chứng khoán bị rút, tất toán; tiền được chuyển sang tài khoản người thân.
- Xe ô tô đứng tên một người được sang tên cho người thân với giá thấp.
- Cổ phần, phần vốn góp trong công ty của một bên được chuyển nhượng cho người khác; cửa hàng đổi người đứng tên hộ kinh doanh.
- Một bên đột ngột vay nợ lớn, nhận “khoản nợ” từ người thân để sau này yêu cầu trừ vào tài sản chung.
Với khoản nợ xuất hiện đột ngột, nghĩa vụ do một bên tự xác lập chỉ là nghĩa vụ chung của vợ chồng khi thuộc các trường hợp tại Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình, chẳng hạn giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập hoặc nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình. Bên đưa ra khoản nợ có nghĩa vụ chứng minh; nếu không chứng minh được, khoản nợ đó không được trừ vào tài sản chung khi chia.

2. Tài sản đã bán cho người khác: có đòi lại được không
Việc định đoạt bất động sản, động sản phải đăng ký quyền sở hữu và tài sản đang là nguồn tạo ra thu nhập chủ yếu của gia đình phải có thỏa thuận bằng văn bản của vợ chồng (khoản 2 Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình). Nếu vợ hoặc chồng có tên trên giấy chứng nhận tự giao dịch với người thứ ba trái quy định về đại diện giữa vợ chồng thì giao dịch đó vô hiệu, trừ trường hợp theo quy định của pháp luật mà người thứ ba ngay tình được bảo vệ (khoản 2 Điều 26).
Ngoại lệ về người thứ ba ngay tình là điểm khiến việc đòi lại rất khó. Khi tài sản đã được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, sau đó được chuyển cho người thứ ba ngay tình dựa vào việc đăng ký đó, giao dịch với người thứ ba không bị vô hiệu; chủ sở hữu không đòi lại được tài sản từ người thứ ba ngay tình mà chỉ có quyền yêu cầu bên có lỗi hoàn trả chi phí hợp lý, bồi thường thiệt hại (khoản 2, khoản 3 Điều 133 Bộ luật Dân sự).
Ngoài ra, hành vi phá tán tài sản còn có hệ quả trong vụ ly hôn. Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP nêu phá tán tài sản là một ví dụ vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ chồng (khoản 2 Điều 4), và “lỗi” gồm phá tán tài sản là yếu tố Tòa án xem xét khi chia tài sản chung (khoản 4 Điều 7 Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP). Bên bị thiệt có thể yêu cầu tính phần tài sản đã bị tẩu tán vào phần của người đã định đoạt; xem thêm bài ngoại tình có được chia tài sản không về cách Tòa án xem xét lỗi.
3. Các biện pháp khẩn cấp tạm thời nên yêu cầu
Bộ luật Tố tụng dân sự quy định nhiều biện pháp khẩn cấp tạm thời (Điều 114). Trong tranh chấp tài sản chung, chọn biện pháp phù hợp với loại tài sản và nguy cơ cụ thể:
| Biện pháp | Dùng khi | Căn cứ |
|---|---|---|
| Kê biên tài sản đang tranh chấp | Tài sản có nguy cơ bị tẩu tán, hủy hoại, cần giao cho người quản lý | Khoản 6 Điều 114 |
| Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đang tranh chấp | Nhà đất, xe, cổ phần sắp bị bán, tặng cho, thế chấp | Khoản 7 Điều 114 |
| Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp | Một bên đang phá dỡ, xây thêm, cải tạo làm thay đổi giá trị | Khoản 8 Điều 114 |
| Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng | Tiền chung trong tài khoản của một bên có nguy cơ bị rút | Khoản 10 Điều 114 |
| Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ | Cần bảo đảm thi hành phần giá trị mà bên kia phải thanh toán | Khoản 11 Điều 114 |
| Cấm hoặc buộc thực hiện hành vi nhất định | Ngăn việc thu tiền cho thuê, chuyển nhượng phần vốn góp, thay đổi đăng ký | Khoản 12 Điều 114 |
Biện pháp phải tương ứng với yêu cầu khởi kiện và giá trị tài sản tranh chấp; yêu cầu phong tỏa toàn bộ tài sản khi chỉ tranh chấp một phần dễ bị bác hoặc bị buộc bảo đảm lớn. Luật sư thường đề nghị biện pháp cấm chuyển dịch với nhà đất vì mức bảo đảm hợp lý và hiệu quả cao.

4. Thủ tục, thời hạn và biện pháp bảo đảm
- Chuẩn bị đơn yêu cầuNêu rõ tài sản cụ thể (số thửa, số giấy chứng nhận, biển số xe, số tài khoản nếu biết), biện pháp đề nghị, lý do cần áp dụng ngay và chứng cứ về nguy cơ tẩu tán.
- Nộp cùng đơn khởi kiệnTrong tình thế khẩn cấp, cần ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng, có thể nộp đơn yêu cầu đồng thời với đơn khởi kiện; Chánh án phân công Thẩm phán giải quyết và Tòa án xem xét trong 48 giờ (Điều 133).
- Thực hiện biện pháp bảo đảmVới các biện pháp như kê biên, cấm chuyển dịch, cấm thay đổi hiện trạng, phong tỏa, người yêu cầu nộp chứng từ bảo lãnh hoặc gửi một khoản tiền, kim khí quý, đá quý, giấy tờ có giá do Tòa án ấn định, tương đương tổn thất có thể phát sinh (khoản 1 Điều 136).
- Tòa án ra quyết địnhQuyết định được gửi cho các bên và cơ quan liên quan như cơ quan đăng ký đất đai, ngân hàng để thực hiện. Đất đang bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đủ điều kiện chuyển nhượng (khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai).
- Trong quá trình giải quyếtCó thể yêu cầu thêm hoặc thay đổi biện pháp trước khi mở phiên tòa (Tòa án xem xét trong 03 ngày làm việc) hoặc tại phiên tòa.
Khi một bên yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, việc hòa giải tại Tòa án trước khi thụ lý theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án không được tiến hành, vụ việc được chuyển sang thủ tục giải quyết vụ án. Hồ sơ khởi kiện, án phí và trình tự đầy đủ có tại bài khởi kiện chia tài sản chung.
5. Những việc làm song song ngoài Tòa án
- Thông báo tình trạng tranh chấp bằng văn bản đến tổ chức hành nghề công chứng, ngân hàng, cơ quan đăng ký đất đai nơi có tài sản. Văn bản này giúp họ thận trọng nhưng không có giá trị bắt buộc như quyết định của Tòa án.
- Lưu giữ chứng cứ: ảnh chụp tin đăng bán, tin nhắn, sao kê, thông tin người mua; danh sách tài sản kèm số giấy chứng nhận, biển số.
- Không tự ý chiếm giữ, phá hủy, giấu tài sản của người kia để “giữ lại”; hành vi này có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý và bất lợi khi chia tài sản.
- Không rút tiền chung về tài khoản riêng để phòng ngừa. Nếu cần chi tiêu cho con cái, nên giữ chứng từ và báo cho Luật sư để trình bày minh bạch với Tòa án.
6. Rủi ro cho người yêu cầu cần biết trước
Khoản bảo đảm được Tòa án ấn định nhằm bù đắp tổn thất có thể phát sinh cho người bị áp dụng nếu yêu cầu không đúng; người yêu cầu áp dụng biện pháp không đúng mà gây thiệt hại thì phải bồi thường. Vì vậy, cần cân nhắc chứng cứ về nguy cơ tẩu tán, tính toán mức bảo đảm phù hợp với khả năng tài chính và chọn biện pháp vừa đủ.
Cũng cần lưu ý thời gian: nếu chờ đến khi hợp đồng chuyển nhượng đã công chứng và đăng ký sang tên, biện pháp khẩn cấp tạm thời gần như không còn tác dụng với tài sản đó. Ngay khi thấy dấu hiệu, nên gọi Luật sư để chuẩn bị đơn khởi kiện và đơn yêu cầu trong một đến hai ngày; thông tin về dịch vụ ly hôn có tranh chấp tài sản xem trang luật sư ly hôn. Những tranh chấp về nhà đất góp tiền mua chung, đứng tên một người cũng có thể áp dụng các biện pháp này; xem thêm bài góp tiền mua đất đứng tên một người.
Câu hỏi thường gặp
Chồng đang rao bán nhà chung, tôi có thể yêu cầu dừng lại ngay không?
Có. Anh chị nộp đơn khởi kiện ly hôn hoặc chia tài sản chung kèm đơn yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp cấm chuyển dịch quyền về tài sản đang tranh chấp. Trong tình thế khẩn cấp, Tòa án xem xét trong 48 giờ; anh chị cần thực hiện biện pháp bảo đảm theo mức Tòa án ấn định.
Gửi đơn ngăn chặn đến phòng công chứng có đủ không?
Không đủ. Văn bản thông báo tranh chấp chỉ giúp tổ chức hành nghề công chứng, ngân hàng thận trọng hơn, không bắt buộc họ dừng giao dịch như quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Tòa án.
Biện pháp bảo đảm là bao nhiêu tiền?
Do Tòa án ấn định, tương đương tổn thất có thể phát sinh cho người bị áp dụng nếu yêu cầu không đúng; mức cụ thể phụ thuộc loại biện pháp và giá trị tài sản. Có thể nộp tiền, kim khí quý, đá quý, giấy tờ có giá hoặc chứng từ bảo lãnh của ngân hàng.
Nhà đã sang tên cho người khác thì còn đòi lại được không?
Nếu người mua ngay tình nhận chuyển nhượng dựa vào giấy chứng nhận đã đăng ký, giao dịch thường không bị vô hiệu và việc đòi lại nhà rất khó. Anh chị có quyền yêu cầu người đã bán bồi thường, và Tòa án có thể tính phần tài sản bị tẩu tán khi chia tài sản chung.
Có phong tỏa được tài khoản ngân hàng của chồng hoặc vợ không?
Có thể, nếu tiền trong tài khoản liên quan đến tài sản đang tranh chấp hoặc nghĩa vụ của người đó. Đơn cần nêu ngân hàng, số tài khoản nếu biết và lý do; Tòa án quyết định phong tỏa trong phạm vi tương ứng với yêu cầu.
Tự ý giữ giấy chứng nhận nhà đất của người kia có được không?
Giữ bản gốc giấy chứng nhận tài sản chung không phải là biện pháp pháp lý ngăn được giao dịch, vì người đứng tên có thể đề nghị cấp lại khi báo mất. Cách đúng là yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.
Căn cứ pháp lý
- Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 ngày 19/6/2014 của Quốc hội (Văn bản hợp nhất số 121/VBHN-VPQH): Điều 26, 35, 37.
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội: Điều 133.
- Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 ngày 25/11/2015 của Quốc hội, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 85/2025/QH15: Điều 111, 114, 133, 136.
- Luật Đất đai số 31/2024/QH15 ngày 18/01/2024 của Quốc hội, đã được sửa đổi, bổ sung: khoản 1 Điều 45.
- Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án số 58/2020/QH14 ngày 16/6/2020 của Quốc hội (Văn bản hợp nhất số 122/VBHN-VPQH ngày 27/8/2025): Điều 19.
- Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP ngày 16/5/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: khoản 2 Điều 4.
- Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 06/01/2016: khoản 4 Điều 7.
Bên kia đang chuẩn bị bán, rút tài sản chung?
Gọi ngay cho Luật sư, gửi thông tin tài sản và dấu hiệu tẩu tán. Luật sư chuẩn bị đơn khởi kiện, đơn yêu cầu biện pháp khẩn cấp tạm thời, tính trước mức bảo đảm và báo phí trước khi thực hiện.

Luật sư Bùi Khắc Long – Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh, Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh. Trụ sở: 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh; hotline 0931 222 515. Trước khi hành nghề luật sư từng công tác tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Long An; tham gia tố tụng các vụ ly hôn, tranh chấp tài sản chung. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →
Nội dung mang tính tham khảo; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ và văn bản pháp luật đang có hiệu lực.






