Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Công ty Luật TNHH Duy Minh
ĐOÀN LUẬT SƯ TP. HỒ CHÍ MINH
CÔNG TY LUẬT TNHH DUY MINH

Góp tiền mua đất nhưng đứng tên một người: rủi ro và cách đòi lại phần của mình

Góp tiền mua đất đứng tên một người: rủi ro và cách đòi lại phần – Luật sư Bùi Khắc Long, TP.HCM
NỘI DUNG

Góp tiền mua đất đứng tên một người là cách làm rất phổ biến giữa anh chị em, vợ chồng con cái với cha mẹ, bạn bè làm ăn chung. Người góp tiền không vì thế mà mất quyền: nếu chứng minh được phần đã góp và thỏa thuận để một người đứng tên, có thể yêu cầu Tòa án công nhận phần quyền sử dụng đất của mình, chia theo phần, hoặc buộc trả lại giá trị tương ứng. Rủi ro nằm ở chỗ người đứng tên có thể bán, thế chấp, qua đời, ly hôn hoặc mắc nợ trước khi các bên kịp phân chia.

Bài viết giải thích các rủi ro đó, giấy tờ nào chứng minh được phần góp, Tòa án thường giải quyết theo hướng nào và cần làm gì khi người đứng tên không thừa nhận. Đây là một phần trong hướng dẫn về luật sư tư vấn chia tài sản chung của Luật sư Bùi Khắc Long.

Tóm tắt nhanh

  • Luật Đất đai cho phép nhiều người cùng đứng tên một thửa đất: mỗi người được cấp một giấy chứng nhận hoặc cấp chung, trao cho người đại diện. Không bắt buộc phải để một người đứng tên.
  • Người góp tiền chứng minh phần của mình bằng văn bản thỏa thuận, chuyển khoản cho bên bán, biên nhận, tin nhắn thừa nhận, người làm chứng.
  • Tòa án có thể công nhận phần quyền sử dụng đất theo tỷ lệ góp, hoặc buộc trả lại tiền góp kèm phần giá trị tăng thêm, có tính công sức cho người đứng tên (hướng của Án lệ số 02/2016/AL).
  • Đất đã bán cho người mua ngay tình dựa vào giấy chứng nhận thì người góp tiền thường chỉ còn quyền đòi bồi thường từ người đứng tên.
  • Khi người đứng tên định bán, nên khởi kiện kèm yêu cầu Tòa án cấm chuyển dịch quyền về tài sản; Tòa án xem xét trong 48 giờ.

1. Vì sao góp tiền mua đất thường chỉ để một người đứng tên

Lý do thường gặp là thủ tục gọn: chỉ một người ký hợp đồng, một người làm hồ sơ vay ngân hàng, một người đi nhận giấy chứng nhận. Có khi người góp tiền đang ở xa, ở nước ngoài, hoặc ngại việc nhiều người cùng ký mỗi lần bán, thế chấp. Cũng có trường hợp mảnh đất nhỏ, các bên nghĩ không cần ghi tên từng người.

Về pháp lý, việc để nhiều người cùng đứng tên hoàn toàn được phép. Thửa đất có nhiều người chung quyền sử dụng thì giấy chứng nhận ghi đầy đủ tên những người đó và cấp cho mỗi người một giấy; nếu các bên yêu cầu thì cấp chung một giấy, trao cho người đại diện (khoản 2 Điều 135 Luật Đất đai). Để một người đứng tên là lựa chọn tiện lợi trước mắt, nhưng chuyển toàn bộ rủi ro sang những người không có tên.

2. Năm rủi ro khi chỉ một người đứng tên

Người đứng tên là người duy nhất được cơ quan nhà nước và bên thứ ba nhìn nhận là chủ đất. Mọi biến cố xảy ra với người đó đều kéo theo phần của người góp tiền.

Rủi roHậu quả với người góp tiềnCách phòng
Người đứng tên bán hoặc thế chấpNgười mua ngay tình dựa vào giấy chứng nhận được bảo vệ; người góp tiền khó đòi lại đất, chỉ kiện đòi bồi thường (Điều 133 Bộ luật Dân sự)Cùng đứng tên; giữ bản gốc giấy chứng nhận; thỏa thuận viết ghi rõ quyền quyết định bán
Người đứng tên qua đờiThửa đất bị coi là di sản của người đó; người thừa kế của họ có thể không thừa nhận phần gópVăn bản thỏa thuận có chữ ký; người thân của người đứng tên biết và xác nhận
Người đứng tên ly hônVợ hoặc chồng của họ có thể yêu cầu chia vì quyền sử dụng đất có sau khi kết hôn được coi là tài sản chung nếu không chứng minh được khác (Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình)Xin văn bản xác nhận của vợ, chồng người đứng tên rằng đây không phải tài sản chung của họ
Người đứng tên mắc nợThửa đất có thể bị kê biên để thi hành án cho chủ nợ của người đứng tênĐăng ký đồng sở hữu; khởi kiện sớm khi có dấu hiệu
Người đứng tên không thừa nhậnPhải khởi kiện, gánh nghĩa vụ chứng minh, chịu án phí, chi phí định giáLưu chứng cứ ngay từ lúc chuyển tiền
Góp tiền mua đất đứng tên một người: 5 rủi ro khi người đứng tên bán, qua đời, ly hôn, mắc nợ, không thừa nhận và cách giữ phần
Năm rủi ro thường gặp khi góp tiền mua đất nhưng chỉ một người đứng tên trên giấy chứng nhận.

3. Chứng minh phần góp tiền: giấy tờ nào có giá trị

Người khởi kiện phải chứng minh hai việc: đã góp bao nhiêu và các bên thỏa thuận để một người đứng tên thay cho tất cả. Tòa án đánh giá tổng hợp các chứng cứ, không đòi một loại giấy tờ duy nhất; chứng cứ càng sát thời điểm mua, càng có chữ ký hoặc lời thừa nhận của người đứng tên thì càng có sức nặng.

  • Văn bản thỏa thuận góp tiền, nhờ đứng tên: ghi số tiền, tỷ lệ, thửa đất, có chữ ký các bên. Không bắt buộc công chứng, nhưng có công chứng, chứng thực thì khó bị phủ nhận.
  • Chứng từ chuyển tiền: tiền chuyển thẳng cho bên bán là chứng cứ mạnh nhất; chuyển cho người đứng tên thì nên ghi rõ nội dung “góp tiền mua đất thửa số…”.
  • Tin nhắn, email: trao đổi về việc mua chung, chia tiền thuế, lời thừa nhận phần của từng người. Nên lưu bản gốc trên thiết bị, chụp kèm thông tin người gửi và thời gian.
  • Người làm chứng: bên bán, người môi giới, người cùng đi xem đất, người chứng kiến giao tiền.
  • Chứng cứ quản lý, sử dụng: ai nộp thuế sử dụng đất, trả nợ vay, xây dựng, trông coi, cho thuê và nhận tiền thuê.

Nếu khoản tiền thực chất là cho người đứng tên vay để mua đất, quan hệ là hợp đồng vay: người góp tiền chỉ đòi được gốc và lãi theo thỏa thuận, lãi suất không quá 20%/năm (Điều 468 Bộ luật Dân sự), không có phần trong thửa đất. Vì vậy, cách mô tả khoản tiền trong tin nhắn, giấy biên nhận ngay từ đầu rất quan trọng.

4. Tòa án giải quyết tranh chấp góp tiền mua đất theo hướng nào

Tùy chứng cứ và yêu cầu khởi kiện, Tòa án thường đi theo một trong ba hướng: công nhận phần quyền sử dụng đất của người góp tiền; buộc trả lại tiền góp kèm phần giá trị tăng thêm; hoặc xác định là quan hệ vay và buộc trả nợ.

Công nhận phần quyền, chia theo phần. Khi chứng minh được các bên cùng bỏ tiền mua chung, thửa đất là tài sản thuộc sở hữu chung theo phần. Mỗi người có quyền yêu cầu chia (khoản 1 Điều 219 Bộ luật Dân sự). Nếu thửa đất đủ điều kiện tách thửa, có thể chia hiện vật; không chia được thì Tòa án thường giao đất cho một bên và buộc bên đó thanh toán giá trị phần của người còn lại theo giá thị trường lúc xét xử.

Trả lại tiền góp và phần giá trị tăng thêm. Án lệ số 02/2016/AL giải quyết trường hợp người Việt Nam định cư ở nước ngoài bỏ tiền nhận chuyển nhượng và nhờ người trong nước đứng tên hộ: Tòa án tính công sức bảo quản, giữ gìn, tôn tạo làm tăng giá trị đất cho người đứng tên; không xác định được chính xác thì coi người trả tiền và người đứng tên có công sức ngang nhau để chia phần giá trị chênh lệch tăng thêm so với tiền gốc. Các vụ nhờ đứng tên giữa người trong nước có tình tiết tương tự thường được tham khảo hướng này. Trường hợp người ở nước ngoài được phân tích trong bài đòi lại nhà đất nhờ người thân đứng tên.

Ảnh minh họa bản vẽ thửa đất và hồ sơ trên bàn luật sư – góp tiền mua đất đứng tên một người
Ảnh minh họa. Tòa án có thể công nhận phần quyền, buộc trả tiền góp kèm giá trị tăng thêm hoặc xác định là quan hệ vay.

Thời hiệu. Yêu cầu công nhận quyền sở hữu, chia tài sản chung và tranh chấp quyền sử dụng đất không áp dụng thời hiệu khởi kiện (khoản 2, khoản 3 Điều 155 Bộ luật Dân sự). Nếu chỉ đòi lại tiền theo thỏa thuận góp vốn thì thời hiệu là 03 năm kể từ ngày biết quyền lợi bị xâm phạm (Điều 429). Bảng tra thời hiệu theo từng loại tranh chấp có tại bài thời hiệu khởi kiện dân sự.

5. Người đứng tên không thừa nhận hoặc định bán: việc cần làm

  1. Lưu giữ chứng cứSao lưu tin nhắn, sao kê, biên nhận; ghi lại tên, số điện thoại người làm chứng; xin bản sao giấy chứng nhận hoặc thông tin thửa đất.
  2. Gửi văn bản đề nghị xác nhận, phân chiaĐề nghị người đứng tên xác nhận phần góp, cùng định giá và lập văn bản phân chia hoặc cùng đứng tên. Văn bản này cũng là chứng cứ về việc anh chị đã yêu cầu.
  3. Khởi kiện, kèm yêu cầu cấm chuyển dịchYêu cầu công nhận phần quyền, chia tài sản chung; nếu có dấu hiệu bán thì yêu cầu áp dụng biện pháp cấm chuyển dịch quyền về tài sản đang tranh chấp (khoản 7 Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự), Tòa án xem xét trong 48 giờ, người yêu cầu nộp biện pháp bảo đảm.
  4. Hòa giải tại Tòa ánNếu không yêu cầu biện pháp khẩn cấp tạm thời, trước khi Tòa án thụ lý các bên có thể hòa giải tại Tòa án; hòa giải thành thì quyết định công nhận có hiệu lực và được thi hành.
  5. Theo dõi tình trạng thửa đấtĐất đang có tranh chấp chưa giải quyết hoặc đang bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời thì không đủ điều kiện chuyển nhượng (khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai).

Trình tự, hồ sơ và án phí khi ra Tòa được trình bày đầy đủ trong bài khởi kiện chia tài sản chung; cách yêu cầu phong tỏa, cấm chuyển nhượng xem bài ngăn chặn tẩu tán tài sản.

6. Mua đất chung thế nào cho an toàn

Cách an toàn nhất là để tất cả người góp tiền cùng đứng tên trên giấy chứng nhận. Nếu vì lý do chính đáng vẫn để một người đứng tên, nên lập văn bản thỏa thuận ngay khi đặt cọc, với các nội dung:

  • Thông tin thửa đất, giá mua, số tiền và tỷ lệ góp của từng người.
  • Người đứng tên chỉ đứng tên thay; mọi việc bán, thế chấp, cho thuê phải có sự đồng ý bằng văn bản của tất cả.
  • Cách chia lợi nhuận khi bán, chi phí thuế, phí ai chịu; xử lý khi một người muốn rút.
  • Cam đoan của vợ, chồng người đứng tên rằng đây không phải tài sản chung của họ.
  • Cách xử lý khi người đứng tên qua đời, mất năng lực hành vi; tranh chấp thì giải quyết ở đâu.

Trước khi đặt cọc, nên kiểm tra pháp lý thửa đất như hướng dẫn tại bài kiểm tra pháp lý trước khi mua nhà tại TP.HCM. Văn bản thỏa thuận nên được luật sư soạn hoặc rà soát; chi phí nhỏ so với giá trị mảnh đất và chi phí một vụ kiện.

Câu hỏi thường gặp

Không có giấy góp tiền, chỉ có tin nhắn Zalo có đòi được không?

Có thể. Tin nhắn thể hiện việc bàn bạc mua chung, lời thừa nhận phần góp, kết hợp với chứng từ chuyển tiền và người làm chứng là chứng cứ Tòa án xem xét. Cần lưu bản gốc trên thiết bị, không chỉ ảnh chụp màn hình, để có thể đối chiếu khi cần.

Người đứng tên đã bán đất cho người khác thì sao?

Nếu người mua ngay tình nhận chuyển nhượng dựa vào giấy chứng nhận đứng tên người bán, giao dịch thường không bị vô hiệu và người góp tiền khó đòi lại đất. Khi đó, anh chị có quyền khởi kiện người đứng tên để đòi phần giá trị của mình và bồi thường thiệt hại.

Người đứng tên qua đời, con cái họ không thừa nhận phần góp thì làm thế nào?

Anh chị khởi kiện những người thừa kế của người đứng tên, yêu cầu xác định phần của mình trong thửa đất trước khi chia di sản. Chứng cứ về việc góp tiền và thỏa thuận đứng tên vẫn có giá trị, kể cả khi người đứng tên đã mất.

Đòi lại phần góp tiền mua đất có giới hạn thời gian không?

Yêu cầu công nhận quyền, chia tài sản chung là quyền sử dụng đất không áp dụng thời hiệu khởi kiện. Nếu chỉ đòi lại số tiền theo thỏa thuận góp vốn thì thời hiệu là 03 năm kể từ ngày biết quyền lợi bị xâm phạm, nên cần xác định đúng yêu cầu trước khi nộp đơn.

Có nên dùng hợp đồng ủy quyền thay cho việc cùng đứng tên không?

Không nên coi hợp đồng ủy quyền là cách xác lập quyền sở hữu. Ủy quyền có thể bị đơn phương chấm dứt và chấm dứt khi một bên qua đời. Cách chắc chắn hơn là cùng đứng tên trên giấy chứng nhận hoặc lập văn bản thỏa thuận góp tiền có chữ ký đầy đủ.

Án phí khi khởi kiện chia phần đất góp chung là bao nhiêu?

Mỗi bên chịu án phí theo giá trị phần mình được chia, theo biểu án phí có giá ngạch của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14. Ví dụ phần được chia 1 tỷ đồng thì án phí là 42 triệu đồng; khi nộp đơn, người khởi kiện tạm ứng 50% án phí dự tính.

Căn cứ pháp lý

  • Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội: Điều 133, 155, 219, 429, 468.
  • Luật Đất đai số 31/2024/QH15 ngày 18/01/2024 của Quốc hội, đã được sửa đổi, bổ sung (Văn bản hợp nhất số 44/VBHN-VPQH ngày 16/3/2026): Điều 45, Điều 135.
  • Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 ngày 19/6/2014 của Quốc hội: Điều 33.
  • Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 ngày 25/11/2015 của Quốc hội, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 85/2025/QH15: Điều 114, 133, 136.
  • Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án.
  • Án lệ số 02/2016/AL, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 06/4/2016, công bố theo Quyết định số 220/QĐ-CA ngày 06/4/2016.

Đã góp tiền mua đất mà người đứng tên không thừa nhận?

Gọi hoặc nhắn Zalo cho Luật sư, gửi bản chụp giấy chứng nhận, chứng từ chuyển tiền và tin nhắn liên quan. Luật sư đánh giá chứng cứ, hướng dẫn việc cần làm ngay và báo phí trước khi nhận vụ việc.

Luật sư Bùi Khắc Long

Luật sư Bùi Khắc Long – Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh, Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh. Trụ sở: 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh; hotline 0931 222 515. Hơn 15 năm công tác pháp luật, trong đó có tranh chấp đất đai, tài sản chung. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →

Nội dung mang tính tham khảo; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ và văn bản pháp luật đang có hiệu lực.

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Khởi kiện chia tài sản chung tại TP.HCM: nộp đơn ở Tòa án nào, hồ sơ cần có, trình tự và thời hạn, định giá tài sản, cách tính án phí theo phần được chia.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Dấu hiệu tẩu tán tài sản khi ly hôn, tranh chấp; cách yêu cầu Tòa án cấm chuyển dịch, phong tỏa tài khoản trong 48 giờ, biện pháp bảo đảm và rủi ro cần biết.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Đất cấp cho hộ gia đình thuộc về ai theo Luật Đất đai 2024, bán hoặc thế chấp cần ai đồng ý, chia khi tranh chấp, khi ly hôn và khi có thành viên qua đời.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Nhà đất đứng tên chung mà một người không đồng ý bán: thương lượng mua lại phần, bán phần quyền, tách thửa hoặc khởi kiện chia tài sản chung tại TP.HCM.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Tranh chấp hùn vốn làm ăn: phân biệt hùn vốn với cho vay, quyền rút vốn, quyết toán, chứng minh khi không có hợp đồng và khi nào có dấu hiệu lừa đảo.