Hiến pháp là gì? Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực pháp lý cao nhất; mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp và mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều bị xử lý (khoản 1 Điều 119 Hiến pháp năm 2013). Hiến pháp hiện hành được Quốc hội thông qua ngày 28/11/2013, có hiệu lực từ ngày 01/01/2014, gồm 11 chương, 120 điều, và được sửa đổi, bổ sung năm 2025 theo Nghị quyết số 203/2025/QH15.
Tóm tắt nhanh
- Hiến pháp quy định những vấn đề nền tảng: chế độ chính trị, quyền con người, quyền công dân, kinh tế, xã hội và tổ chức bộ máy nhà nước.
- Có hiệu lực pháp lý cao nhất; luật, nghị định, thông tư… đều phải phù hợp với Hiến pháp.
- Làm, sửa đổi Hiến pháp cần ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội tán thành.
- Việt Nam có 5 bản Hiến pháp: 1946, 1959, 1980, 1992 và 2013.
- Năm 2025, Quốc hội sửa Điều 9, 10, khoản 1 Điều 84, Điều 110, 111; đơn vị hành chính tổ chức thành hai cấp.
1. Hiến pháp là gì?
Hiến pháp là văn bản pháp luật đặc biệt: nó không điều chỉnh một lĩnh vực cụ thể như hợp đồng hay đất đai, mà đặt nền móng cho toàn bộ hệ thống pháp luật. Khoản 1 Điều 119 Hiến pháp năm 2013 định danh Hiến pháp là “luật cơ bản” của Nhà nước, có hiệu lực pháp lý cao nhất.
Nội dung Hiến pháp thể hiện qua 11 chương: từ chế độ chính trị, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, kinh tế, xã hội, văn hóa, bảo vệ Tổ quốc, đến cách tổ chức Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án, Viện kiểm sát, chính quyền địa phương và các thiết chế độc lập. Có thể hiểu ngắn gọn: Hiến pháp trả lời các câu hỏi lớn nhất của một quốc gia, gồm quyền lực thuộc về ai, Nhà nước được tổ chức thế nào và người dân có những quyền cơ bản nào.
Với sinh viên luật, Hiến pháp là môn học nền tảng vì mọi ngành luật khác đều phải phù hợp với nó. Với người dân, Hiến pháp là cơ sở cao nhất để bảo vệ quyền của mình: các luật cụ thể về đất đai, lao động, hình sự đều triển khai từ những nguyên tắc ghi trong Hiến pháp.
2. Vì sao Hiến pháp có hiệu lực pháp lý cao nhất?
Khoản 1 Điều 119 nêu ba hệ quả của vị trí “luật cơ bản”: Hiến pháp có hiệu lực pháp lý cao nhất; mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp; mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều bị xử lý. Khoản 2 Điều 119 giao trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp cho Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án, Viện kiểm sát, các cơ quan khác của Nhà nước và toàn thể Nhân dân; cơ chế bảo vệ Hiến pháp do luật định.
Vị trí cao nhất còn thể hiện ở cách Hiến pháp được làm ra. Điều 69 quy định Quốc hội thực hiện quyền lập hiến và quyền lập pháp; nhưng thủ tục làm, sửa đổi Hiến pháp chặt chẽ hơn hẳn thủ tục làm luật.
| Tiêu chí | Hiến pháp | Luật |
|---|---|---|
| Tỷ lệ thông qua | Ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội (khoản 4 Điều 120) | Quá nửa tổng số đại biểu Quốc hội (khoản 1 Điều 85) |
| Quyết định việc làm, sửa đổi | Phải có nghị quyết riêng, ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu tán thành (khoản 1 Điều 120) | Không có bước biểu quyết riêng này trong Hiến pháp |
| Cơ quan soạn thảo | Ủy ban dự thảo Hiến pháp do Quốc hội thành lập (khoản 2 Điều 120) | Cơ quan, tổ chức trình dự án luật |
| Lấy ý kiến Nhân dân | Ủy ban dự thảo tổ chức lấy ý kiến Nhân dân; có thể trưng cầu ý dân do Quốc hội quyết định (khoản 3, 4 Điều 120) | Theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật |
Thủ tục khắt khe giúp Hiến pháp ổn định, không thay đổi theo nhu cầu ngắn hạn. Đó cũng là lý do mỗi lần sửa đổi Hiến pháp đều là sự kiện chính trị, pháp lý lớn của đất nước.

3. Hiến pháp 2013 gồm những nội dung gì?
Hiến pháp năm 2013 gồm Lời nói đầu và 11 chương, 120 điều (Văn bản hợp nhất số 52/VBHN-VPQH ngày 21/7/2025). Bảng dưới đây giúp ghi nhớ cấu trúc.
| Chương | Tên chương | Nội dung chính |
|---|---|---|
| I | Chế độ chính trị | Bản chất Nhà nước, nguồn gốc quyền lực, Mặt trận Tổ quốc, Công đoàn |
| II | Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân | Các quyền tự do, quyền chính trị, dân sự, kinh tế, xã hội; nghĩa vụ công dân |
| III | Kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường | Chế độ kinh tế, sở hữu, đất đai, chính sách xã hội |
| IV | Bảo vệ Tổ quốc | Quốc phòng, an ninh, lực lượng vũ trang |
| V–VII | Quốc hội; Chủ tịch nước; Chính phủ | Lập pháp, nguyên thủ quốc gia, hành pháp |
| VIII | Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân | Quyền tư pháp, thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp |
| IX | Chính quyền địa phương | Đơn vị hành chính, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân |
| X | Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán nhà nước | Hai thiết chế do Quốc hội thành lập |
| XI | Hiệu lực của Hiến pháp và việc sửa đổi Hiến pháp | Điều 119, Điều 120 |
Lời nói đầu ghi rõ Hiến pháp năm 2013 kế thừa Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980 và 1992. Chương VIII là nền tảng của hệ thống tư pháp; cách tổ chức Tòa án tại địa phương được trình bày tại bài Tòa án nhân dân TP.HCM.

4. Nhà nước pháp quyền và quyền con người trong Hiến pháp
Điều 2 Hiến pháp năm 2013 xác định Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp (khoản 3 Điều 2).
Chương II đặt quyền con người ngay sau chế độ chính trị. Khoản 1 Điều 14 quy định các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật. Khoản 2 Điều 14 đặt ra giới hạn quan trọng: quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng.
Nguyên tắc “chỉ hạn chế bằng luật” có ý nghĩa thực tế: văn bản dưới luật không được tự đặt ra hạn chế quyền của người dân. Đồng thời, khoản 1 Điều 15 nhấn mạnh quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân. Một ví dụ về quyền được cụ thể hóa trong tố tụng là quyền của người bị bắt, xem bài quyền im lặng của người bị bắt.
5. Thủ tục làm, sửa đổi Hiến pháp
Điều 120 Hiến pháp năm 2013 quy định thủ tục gồm các bước sau.
- Đề nghịChủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội có quyền đề nghị làm, sửa đổi Hiến pháp.
- Quốc hội quyết địnhQuốc hội quyết định việc làm, sửa đổi Hiến pháp khi có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu tán thành.
- Thành lập Ủy ban dự thảoThành phần, số lượng, nhiệm vụ do Quốc hội quyết định theo đề nghị của Ủy ban thường vụ Quốc hội.
- Soạn thảo, lấy ý kiến Nhân dânỦy ban dự thảo soạn thảo, tổ chức lấy ý kiến Nhân dân và trình Quốc hội dự thảo.
- Thông quaHiến pháp được thông qua khi có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội tán thành; trưng cầu ý dân do Quốc hội quyết định; thời hạn công bố, thời điểm có hiệu lực do Quốc hội quyết định.
Lần sửa đổi năm 2025 minh họa đúng trình tự này: Quốc hội ban hành Nghị quyết số 194/2025/QH15 ngày 05/5/2025 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, rồi thông qua Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025.
6. Lần sửa đổi Hiến pháp năm 2025
Nghị quyết số 203/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 9 ngày 16/6/2025, có hiệu lực từ ngày được thông qua. Nghị quyết sửa đổi, bổ sung năm nội dung.
| Điều được sửa | Nội dung |
|---|---|
| Điều 9 | Mặt trận Tổ quốc Việt Nam |
| Điều 10 | Công đoàn Việt Nam |
| Khoản 1 Điều 84 | Chủ thể có quyền trình dự án luật, bổ sung Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và cơ quan trung ương của tổ chức chính trị – xã hội |
| Điều 110 | Đơn vị hành chính tổ chức thành hai cấp: tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và đơn vị hành chính dưới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương do luật định |
| Điều 111 | Chính quyền địa phương tổ chức ở các đơn vị hành chính; cấp chính quyền địa phương gồm Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân |
Thay đổi về đơn vị hành chính hai cấp tác động trực tiếp đến đời sống: địa chỉ, nơi nộp hồ sơ, thẩm quyền giải quyết thủ tục đều thay đổi theo. Điều 110 sửa đổi cũng yêu cầu việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính phải lấy ý kiến Nhân dân địa phương.

7. Các bản Hiến pháp của Việt Nam
Lời nói đầu Hiến pháp năm 2013 liệt kê các bản Hiến pháp mà Hiến pháp hiện hành kế thừa: Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980 và Hiến pháp năm 1992. Như vậy, Việt Nam đã có 5 bản Hiến pháp.
Hiến pháp năm 2013 được Quốc hội khóa XIII thông qua tại Kỳ họp thứ 6 ngày 28/11/2013 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2014; việc thi hành được quy định tại Nghị quyết số 64/2013/QH13 ngày 28/11/2013 của Quốc hội. Sau hơn 11 năm áp dụng, Hiến pháp năm 2013 được sửa đổi, bổ sung lần đầu bằng Nghị quyết 203/2025/QH15.
Lưu ý
Nhiều tài liệu học tập cũ chép Điều 9, 10, 84, 110, 111 theo bản năm 2013. Khi làm bài, luận văn hoặc viện dẫn trong văn bản pháp lý, cần đối chiếu với Văn bản hợp nhất số 52/VBHN-VPQH ngày 21/7/2025 để dùng đúng nội dung đã sửa đổi.
8. Cách đọc và trích dẫn Hiến pháp cho đúng
Khi trích dẫn, nên ghi “Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025)” kèm số điều, khoản, ví dụ “khoản 1 Điều 119”. Không nên ghi “Hiến pháp 2025” vì năm 2025 Quốc hội không ban hành Hiến pháp mới mà chỉ sửa đổi, bổ sung một số điều. Bản dùng để tra cứu là văn bản hợp nhất do Văn phòng Quốc hội ban hành, vì bản này đã ghép nội dung sửa đổi vào đúng vị trí.
Một cách đọc dễ nắm là đọc theo câu hỏi: muốn biết quyền gì của mình thì đọc Chương II; muốn biết cơ quan nào làm gì thì đọc các chương V đến X; muốn biết Hiến pháp được bảo vệ, sửa đổi thế nào thì đọc Chương XI. Sau đó mới tìm luật chuyên ngành triển khai quy định đó. Các bài kiến thức nền tảng khác có tại chuyên mục kiến thức pháp luật.
Tóm lại, Hiến pháp là luật cơ bản, có hiệu lực pháp lý cao nhất, quy định chế độ chính trị, quyền con người, quyền công dân và tổ chức bộ máy nhà nước. Hiến pháp năm 2013 hiện hành gồm 11 chương, 120 điều, đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025; nắm vững Hiến pháp là bước đầu để hiểu đúng mọi ngành luật khác.
Căn cứ pháp lý
- Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, được Quốc hội thông qua ngày 28/11/2013, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 52/VBHN-VPQH ngày 21/7/2025 của Văn phòng Quốc hội: Lời nói đầu, Điều 2, 14, 15, 69, 70, 85, 110, 111, 119, 120.
- Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
- Nghị quyết số 194/2025/QH15 ngày 05/5/2025 của Quốc hội về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.
- Nghị quyết số 64/2013/QH13 ngày 28/11/2013 của Quốc hội quy định một số điểm thi hành Hiến pháp.
Bài liên quan: pháp luật là gì; quy phạm pháp luật là gì; quyền con người là gì.
Câu hỏi thường gặp
Hiến pháp là gì, nói ngắn gọn?
Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực pháp lý cao nhất; mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp (khoản 1 Điều 119 Hiến pháp năm 2013).
Việt Nam có mấy bản Hiến pháp?
Năm bản: Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992 và 2013. Lời nói đầu Hiến pháp năm 2013 ghi rõ việc kế thừa bốn bản Hiến pháp trước.
Hiến pháp 2013 có bao nhiêu chương, bao nhiêu điều?
Gồm Lời nói đầu, 11 chương và 120 điều. Lần sửa đổi năm 2025 sửa nội dung một số điều, không thay đổi số chương, số điều.
Hiến pháp sửa đổi năm 2025 sửa những điều nào?
Nghị quyết 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025 sửa đổi, bổ sung Điều 9, Điều 10, khoản 1 Điều 84, Điều 110 và Điều 111; có hiệu lực từ ngày được thông qua.
Ai có quyền đề nghị sửa đổi Hiến pháp?
Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội (khoản 1 Điều 120 Hiến pháp năm 2013).
Cần bao nhiêu đại biểu tán thành để thông qua Hiến pháp?
Ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội (khoản 4 Điều 120); trong khi luật chỉ cần quá nửa tổng số đại biểu (khoản 1 Điều 85).
Cần tư vấn quyền của mình theo Hiến pháp và luật chuyên ngành?
Luật sư giải thích quyền, nghĩa vụ theo Hiến pháp và các luật cụ thể, hướng dẫn khiếu nại, tố cáo, khởi kiện khi quyền bị xâm phạm. Trao đổi ban đầu qua điện thoại hoặc Zalo, không tính phí; có thể hẹn tại trụ sở ở Số 35 đường Dương Văn An, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh. Xem dịch vụ luật sư tranh tụng và báo phí dịch vụ.

Luật sư Bùi Khắc Long – Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh, Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh; hơn 15 năm công tác pháp luật. Trụ sở: 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh. Hotline 0931 222 515. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →
Nội dung mang tính tham khảo theo các văn bản ở mục Căn cứ pháp lý; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.






