Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Công ty Luật TNHH Duy Minh
ĐOÀN LUẬT SƯ TP. HỒ CHÍ MINH
CÔNG TY LUẬT TNHH DUY MINH

Tài sản là gì? Phân loại tài sản theo Bộ luật Dân sự 2015

Tài sản là gì – 4 dạng tài sản, bất động sản, động sản, tài sản số – Luật sư Bùi Khắc Long
NỘI DUNG

Tài sản là gì? Theo khoản 1 Điều 105 Bộ luật Dân sự năm 2015, tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Tài sản bao gồm bất động sản và động sản, có thể là tài sản hiện có hoặc tài sản hình thành trong tương lai (khoản 2 Điều 105). Hiểu đúng khái niệm này giúp xác định cái gì được mua bán, thế chấp, chia thừa kế hay chia khi ly hôn, và khi nào phải đăng ký.

Tóm tắt nhanh

  • Tài sản có 4 dạng: vật, tiền, giấy tờ có giá, quyền tài sản (khoản 1 Điều 105).
  • Bất động sản gồm đất đai, nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất và tài sản gắn liền với chúng; tài sản không phải bất động sản là động sản (Điều 107).
  • Quyền sử dụng đất là quyền tài sản (Điều 115); Giấy chứng nhận chỉ là giấy tờ ghi nhận quyền.
  • Từ 01/01/2026, tài sản số (gồm tài sản ảo, tài sản mã hóa) là tài sản theo Bộ luật Dân sự (Điều 46, 47 Luật Công nghiệp công nghệ số).
  • Quyền đối với bất động sản được đăng ký; động sản không phải đăng ký, trừ khi pháp luật về đăng ký tài sản quy định khác (Điều 106).

1. Tài sản là gì?

Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội (hiệu lực từ 01/01/2017) dành Chương VII, từ Điều 105 đến Điều 115, cho khái niệm và cách phân loại tài sản. Điều 105 không định nghĩa tài sản bằng một mô tả trừu tượng mà liệt kê bốn dạng:

Dạng tài sảnVí dụ thường gặpGhi chú
VậtNhà, xe máy, ô tô, điện thoại, máy móc, vàngPhân loại theo Điều 110–114 (mục 4)
TiềnTiền mặt, số dư tài khoản ngân hàngPhương tiện thanh toán, có thể là đối tượng của hợp đồng vay
Giấy tờ có giáTrái phiếu, kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi, cổ phiếuGiá trị nằm ở quyền mà giấy tờ thể hiện
Quyền tài sảnQuyền sử dụng đất, quyền tài sản đối với tác phẩm, sáng chế, nhãn hiệu, quyền đòi nợPhải trị giá được bằng tiền (Điều 115)

Danh dự, nhân phẩm không trị giá được bằng tiền nên không phải là tài sản theo Điều 105 mà thuộc nhóm quyền nhân thân.

Một nhầm lẫn rất phổ biến: nhiều người gọi “sổ đỏ” là tài sản. Thật ra, tài sản là quyền sử dụng đất (một loại quyền tài sản theo Điều 115) và nhà ở gắn liền với đất; Giấy chứng nhận chỉ là giấy tờ ghi nhận quyền đó. Mất Giấy chứng nhận không làm mất quyền sử dụng đất, nhưng người giữ giấy có thể lợi dụng để giao dịch trái phép, vì vậy cần trình báo và làm thủ tục cấp lại.

Khái niệm tài sản là nền tảng của nhiều chế định khác như quyền sở hữu, hợp đồng, thừa kế. Vị trí của Bộ luật Dân sự trong hệ thống pháp luật xem bài pháp luật là gì và quy phạm pháp luật là gì.

2. Bất động sản và động sản

Khoản 1 Điều 107 liệt kê bất động sản gồm:

  1. Đất đai.
  2. Nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai.
  3. Tài sản khác gắn liền với đất đai, nhà, công trình xây dựng.
  4. Tài sản khác theo quy định của pháp luật.

Khoản 2 Điều 107 định nghĩa ngược: động sản là những tài sản không phải là bất động sản. Như vậy xe ô tô, tiền, cổ phiếu, hàng hóa trong kho đều là động sản, dù có giá trị rất lớn.

Phân biệt bất động sản, động sản có hệ quả thực tế:

  • Đăng ký: quyền sở hữu, quyền khác đối với bất động sản được đăng ký; động sản không phải đăng ký, trừ khi pháp luật về đăng ký tài sản có quy định khác (Điều 106).
  • Thời hiệu chia thừa kế: 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế (khoản 1 Điều 623). Xem bài hết thời hiệu chia thừa kế.

3. Tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai

Điều 108 chia tài sản theo thời điểm hình thành và xác lập quyền:

  • Tài sản hiện có là tài sản đã hình thành và chủ thể đã xác lập quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản trước hoặc tại thời điểm xác lập giao dịch.
  • Tài sản hình thành trong tương lai gồm: tài sản chưa hình thành; hoặc tài sản đã hình thành nhưng chủ thể xác lập quyền sở hữu sau thời điểm xác lập giao dịch.

Ví dụ quen thuộc là căn hộ mua khi dự án đang xây dựng: tại thời điểm ký hợp đồng, căn hộ chưa hình thành. Đây là loại giao dịch nhiều rủi ro nhất với người mua, vì quyền của họ phụ thuộc vào tiến độ và năng lực của chủ đầu tư. Trường hợp chung cư chậm bàn giao, chậm cấp giấy chứng nhận xem bài chung cư chậm cấp sổ hồng.

Tài sản là gì: 4 dạng tài sản theo Điều 105, bất động sản và động sản, quyền tài sản và tài sản số theo Bộ luật Dân sự 2015
Bốn điểm cần nắm về tài sản theo Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Công nghiệp công nghệ số.

4. Các cách phân loại vật

Vật là dạng tài sản phổ biến nhất. Điều 110 đến Điều 114 phân loại vật theo nhiều tiêu chí, mỗi cách phân loại gắn với một quy tắc khi giao dịch:

Cặp phân loạiNội dungQuy tắc đi kèm
Vật chính, vật phụ (Điều 110)Vật phụ trực tiếp phục vụ vật chính, là một bộ phận nhưng tách rời được (ví dụ điều khiển của ti vi)Giao vật chính thì phải giao cả vật phụ, trừ thỏa thuận khác
Vật chia được, không chia được (Điều 111)Vật không chia được là vật bị phân chia thì mất tính chất, tính năng ban đầu (ví dụ một chiếc xe)Khi cần chia thì trị giá thành tiền để chia
Vật tiêu hao, không tiêu hao (Điều 112)Vật tiêu hao mất đi hoặc không giữ được tính năng sau một lần sử dụng (ví dụ xăng, thực phẩm)Không thể là đối tượng của hợp đồng cho thuê, cho mượn
Vật cùng loại, vật đặc định (Điều 113)Vật cùng loại xác định bằng đơn vị đo lường; vật đặc định có đặc điểm riêng (ví dụ chiếc xe có biển số cụ thể)Vật cùng loại cùng chất lượng thay thế được cho nhau; vật đặc định phải giao đúng vật đó
Vật đồng bộ (Điều 114)Gồm các bộ phận ăn khớp, thiếu một phần thì không dùng được hoặc giảm giá trị (ví dụ bộ bàn ghế)Phải chuyển giao toàn bộ các phần, trừ thỏa thuận khác

Quy tắc “vật không chia được thì trị giá thành tiền để chia” rất hay được áp dụng khi chia di sản hoặc chia tài sản chung, chẳng hạn một căn nhà nhỏ không thể chia đôi bằng hiện vật. Cách Tòa án chia tài sản chung xem bài luật sư tư vấn chia tài sản chung.

Ảnh minh họa bàn làm việc với mô hình ngôi nhà gỗ, chìa khóa đồng và cân công lý – tài sản là gì
Ảnh minh họa. Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản (khoản 1 Điều 105 Bộ luật Dân sự năm 2015).

5. Hoa lợi và lợi tức

Điều 109 phân biệt hai loại lợi ích phát sinh từ tài sản:

  • Hoa lợi là sản vật tự nhiên mà tài sản mang lại, ví dụ trái cây trong vườn, con vật mới sinh.
  • Lợi tức là khoản lợi thu được từ việc khai thác tài sản, ví dụ tiền thuê nhà, tiền lãi cho vay.

Phân biệt này quan trọng khi giao dịch bị vô hiệu: các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, nhưng bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức thì không phải hoàn trả hoa lợi, lợi tức đó (khoản 3 Điều 131). Ví dụ, người mua nhà ngay tình đã cho thuê nhà trước khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu thường không phải trả lại tiền thuê đã thu.

6. Quyền tài sản, quyền sở hữu và quyền khác đối với tài sản

Điều 115 định nghĩa: “Quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền, bao gồm quyền tài sản đối với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất và các quyền tài sản khác.” Quyền đòi nợ, quyền được nhận tiền bảo hiểm, phần vốn góp cũng thường được xem là quyền tài sản.

Cần phân biệt tài sản với quyền đối với tài sản:

  • Quyền sở hữu gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của luật (Điều 158).
  • Quyền khác đối với tài sản là quyền của chủ thể trực tiếp nắm giữ, chi phối tài sản thuộc quyền sở hữu của người khác, gồm quyền đối với bất động sản liền kề, quyền hưởng dụng và quyền bề mặt (Điều 159).

Ví dụ dễ gặp của quyền khác đối với tài sản là quyền về lối đi qua đất của hàng xóm khi đất bị vây bọc, được phân tích ở bài tranh chấp lối đi chung. Quyền sở hữu cũng được Hiến pháp bảo hộ: mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp; Nhà nước chỉ trưng mua, trưng dụng khi thật cần thiết và phải bồi thường theo giá thị trường (Điều 32 Hiến pháp năm 2013; xem bài quyền con người là gì).

7. Tài sản số, tiền mã hóa có phải là tài sản không?

Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 ngày 14/6/2025 của Quốc hội, có hiệu lực từ 01/01/2026, trả lời rõ câu hỏi này. Điều 46 quy định: “Tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.”

Khoản 2 Điều 47 chia tài sản số thành:

  • Tài sản ảo: loại tài sản số có thể dùng cho mục đích trao đổi hoặc đầu tư, không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác.
  • Tài sản mã hóa: loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ tương tự để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao; cũng không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định.

Như vậy, từ 01/01/2026, tài sản số được nhìn nhận là tài sản, có thể là đối tượng của giao dịch, thừa kế hoặc tranh chấp. Tuy nhiên, công nhận là tài sản không có nghĩa mọi hoạt động mua bán, sử dụng làm phương tiện thanh toán đều hợp pháp; việc đó phụ thuộc các văn bản quản lý riêng. Người nắm giữ tài sản số giá trị lớn nên lưu giữ chứng cứ sở hữu và tính đến việc để lại thông tin truy cập cho người thừa kế.

8. Đăng ký tài sản và những lưu ý khi giao dịch

Điều 106 đặt ba nguyên tắc: quyền đối với bất động sản được đăng ký theo Bộ luật Dân sự và pháp luật về đăng ký tài sản; động sản không phải đăng ký, trừ trường hợp pháp luật về đăng ký tài sản có quy định khác; việc đăng ký tài sản phải được công khai.

Việc đăng ký có ý nghĩa lớn khi một giao dịch bị vô hiệu nhưng tài sản đã đến tay người thứ ba ngay tình. Theo Điều 133, người thứ ba ngay tình nhận tài sản không phải đăng ký, hoặc giao dịch dựa trên việc đăng ký hợp lệ, thường được bảo vệ; chủ sở hữu khi đó không đòi lại được tài sản mà chỉ có quyền yêu cầu người có lỗi hoàn trả chi phí hợp lý và bồi thường.

  1. Kiểm tra quyền của người bánVới nhà đất, đối chiếu Giấy chứng nhận và thông tin đăng ký; với xe, kiểm tra đăng ký xe. Xem bài kiểm tra pháp lý trước khi mua nhà.
  2. Xác định tài sản riêng hay tài sản chungTài sản của vợ chồng, của hộ gia đình cần đủ người có quyền ký (xem tài sản trước hôn nhân và sau hôn nhân).
  3. Lập văn bản đúng hình thứcGiao dịch về bất động sản thường phải công chứng, chứng thực theo luật chuyên ngành; ghi đúng giá và đúng bản chất giao dịch để tránh bị coi là giả tạo (xem hợp đồng giả cách).
  4. Lưu giữ chứng từHóa đơn, chứng từ chuyển tiền, tin nhắn thỏa thuận là chứng cứ khi tranh chấp, nhất là với tài sản không phải đăng ký.
Ảnh minh họa chìa khóa đồng cạnh mô hình ngôi nhà gỗ
Ảnh minh họa. Bất động sản gồm đất đai, nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai (Điều 107 Bộ luật Dân sự).

Khi người sở hữu tài sản qua đời, tài sản trở thành di sản và được chia theo di chúc hoặc theo pháp luật; quy định chung xem bài quy định về thừa kế tài sản.

Căn cứ pháp lý

  • Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội: Điều 105, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 131, 133, 158, 159, 623.
  • Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 ngày 14/6/2025 của Quốc hội: Điều 46, 47, 50.
  • Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 52/VBHN-VPQH ngày 21/7/2025 của Văn phòng Quốc hội: Điều 32.

Câu hỏi thường gặp

Tài sản là gì theo Bộ luật Dân sự 2015?

Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản; gồm bất động sản và động sản, có thể là tài sản hiện có hoặc hình thành trong tương lai (Điều 105 Bộ luật Dân sự năm 2015).

Bất động sản gồm những gì?

Đất đai; nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai; tài sản khác gắn liền với đất đai, nhà, công trình xây dựng; tài sản khác theo quy định của pháp luật (khoản 1 Điều 107). Tài sản không phải bất động sản là động sản.

Quyền sử dụng đất có phải là tài sản không?

Có. Quyền sử dụng đất là quyền tài sản, tức quyền trị giá được bằng tiền (Điều 115), nên có thể chuyển nhượng, thế chấp, để thừa kế theo quy định của pháp luật đất đai.

Sổ đỏ có phải là tài sản không?

Giấy chứng nhận là giấy tờ ghi nhận quyền; tài sản là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Mất giấy không làm mất quyền, nhưng nên trình báo và làm thủ tục cấp lại để tránh bị lợi dụng.

Tiền mã hóa có phải là tài sản không?

Từ 01/01/2026, tài sản số, gồm tài sản ảo và tài sản mã hóa, là tài sản theo Bộ luật Dân sự (Điều 46, 47 Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15). Việc giao dịch cụ thể còn chịu các quy định quản lý riêng.

Hoa lợi và lợi tức khác nhau thế nào?

Hoa lợi là sản vật tự nhiên mà tài sản mang lại; lợi tức là khoản lợi thu được từ việc khai thác tài sản (Điều 109), như tiền thuê nhà, tiền lãi.

Cần xác định tài sản riêng, tài sản chung hay di sản?

Luật sư tư vấn xác định loại tài sản, quyền sở hữu, giao dịch mua bán, chia tài sản chung, chia thừa kế và đại diện tranh chấp tại Tòa án. Trao đổi ban đầu qua điện thoại hoặc Zalo, không tính phí; có thể hẹn tại trụ sở ở Số 35 đường Dương Văn An, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh. Xem dịch vụ luật sư riêng và báo phí dịch vụ.

Luật sư Bùi Khắc Long

Luật sư Bùi Khắc Long – Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh, Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh; hơn 15 năm công tác pháp luật, trong đó có tranh tụng tại Tòa án các cấp. Trụ sở: 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh. Hotline 0931 222 515. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →

Nội dung mang tính tham khảo theo các văn bản ở mục Căn cứ pháp lý; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Hợp đồng giả cách là gì? Đây là cách gọi phổ biến của hợp đồng được ký “cho có”, để che giấu một thỏa thuận khác hoặc để né nghĩa vụ với người khác. Bộ luật Dân sự năm 2015 gọi đó là giao dịch dân sự giả tạo: giao dịch giả tạo vô hiệu, […]
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Quyền con người là gì? Quyền con người là những quyền mà mỗi cá nhân có được vì là con người, như quyền sống, quyền bất khả xâm phạm về thân thể, quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm. Hiến pháp năm 2013 dành riêng Chương II, gồm 36 điều (Điều 14 đến Điều […]
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Thẩm phán là gì? Thẩm phán là người có đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, được Chủ tịch nước bổ nhiệm để thực hiện nhiệm vụ xét xử và các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật (Điều 88 Luật Tổ chức Tòa án […]
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Quy phạm pháp luật là gì? Theo khoản 1 Điều 3 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15, quy phạm pháp luật là quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân, trong phạm vi cả nước hoặc […]
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Pháp luật là gì? Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, có hiệu lực bắt buộc chung và được Nhà nước bảo đảm thực hiện, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội. Ở Việt Nam, Nhà nước được tổ chức, hoạt động […]