“Cha mẹ mất đã lâu, giờ anh em mới tính chuyện chia nhà, có còn kịp không?” Đây là câu hỏi tôi nhận gần như mỗi tuần. Câu trả lời phụ thuộc vào thời hiệu thừa kế: thời hạn mà người thừa kế được quyền yêu cầu chia di sản. Bài này giải thích thời hiệu được tính thế nào, các trường hợp đặc biệt khi người để lại di sản mất từ trước năm 1990, và quan trọng nhất là hết thời hiệu thì di sản thuộc về ai. Tôi là Luật sư Bùi Khắc Long, Công ty Luật TNHH Duy Minh, TP.HCM.
Tóm tắt nhanh
- Thời hiệu yêu cầu chia di sản: 30 năm với bất động sản, 10 năm với động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế (khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015).
- Hết thời hiệu, di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý; không có thì thuộc về người đang chiếm hữu; không có nữa thì thuộc về Nhà nước.
- Người mất trước ngày 10/9/1990: thời hiệu với bất động sản tính từ ngày 10/9/1990 (Án lệ số 26/2018/AL).
- Yêu cầu xác nhận hoặc bác bỏ quyền thừa kế: 10 năm; yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản người chết để lại: 03 năm.
1. Ba loại thời hiệu thừa kế
| Yêu cầu | Thời hiệu | Căn cứ |
|---|---|---|
| Chia di sản là bất động sản (nhà, đất) | 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế | Khoản 1 Điều 623 |
| Chia di sản là động sản (tiền gửi, xe, cổ phần, vàng…) | 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế | Khoản 1 Điều 623 |
| Xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác | 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế | Khoản 2 Điều 623 |
| Yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại | 03 năm kể từ thời điểm mở thừa kế | Khoản 3 Điều 623 |
Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết (Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015), thường xác định theo giấy chứng tử.
2. Cách tính thời hiệu và ví dụ
Ví dụ 1. Bà Lan mất năm 2000, để lại căn nhà ở Gò Vấp cũ và một sổ tiết kiệm. Các con còn quyền yêu cầu chia căn nhà đến năm 2030; quyền yêu cầu chia sổ tiết kiệm đã hết từ năm 2010.
Ví dụ 2. Ông Bảy mất năm 2012. Một người tự nhận là con ngoài giá thú muốn được xác nhận là người thừa kế: thời hiệu yêu cầu xác nhận quyền thừa kế là 10 năm, đã hết vào năm 2022.
Từ ngày 01/01/2017, Tòa án áp dụng thời hiệu theo Bộ luật Dân sự 2015 (điểm d khoản 1 Điều 688), kể cả với thừa kế mở trước thời điểm đó; thực tiễn xét xử và hướng dẫn nghiệp vụ của Tòa án nhân dân tối cao áp dụng thời hiệu 30 năm với bất động sản cho các trường hợp này.
3. Người mất trước năm 1990: mốc ngày 10/9/1990
Với người để lại di sản là bất động sản chết trước ngày công bố Pháp lệnh Thừa kế, thời điểm bắt đầu tính thời hiệu là ngày công bố Pháp lệnh, tức ngày 10/9/1990; thời hiệu yêu cầu chia di sản xác định theo Bộ luật Dân sự 2015 (Án lệ số 26/2018/AL). Như vậy, với người mất trước ngày 10/9/1990, thời hiệu 30 năm với bất động sản đã kết thúc vào năm 2020.
4. Hết thời hiệu thì di sản thuộc về ai
Khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 quy định thứ tự rõ ràng khi hết thời hiệu yêu cầu chia di sản:
- Người thừa kế đang quản lý di sảnVí dụ người con ở trong căn nhà, trực tiếp sử dụng, giữ gìn, đóng thuế đất suốt nhiều năm.
- Người đang chiếm hữu theo Điều 236Áp dụng khi không có người thừa kế nào đang quản lý di sản.
- Nhà nướcKhi không có người chiếm hữu theo quy định nói trên.
Vì vậy, khi thời hiệu đã hết, người thừa kế đang quản lý di sản có lợi thế rất lớn, còn những người thừa kế khác khó yêu cầu chia theo con đường thừa kế. Chứng cứ về việc ai đang quản lý di sản, từ khi nào, quản lý như thế nào thường quyết định kết quả tranh chấp.
5. Gia đình nên làm gì
- Xác định chính xác ngày mất của từng người để lại di sản qua giấy chứng tử, trích lục khai tử.
- Tách từng lớp di sản: phần của ông, phần của bà, phần của người con đã mất; mỗi phần có thời hiệu riêng.
- Nếu còn thời hiệu: thỏa thuận và khai nhận tại công chứng, hoặc khởi kiện chia di sản trước khi hết hạn.
- Nếu sắp hết thời hiệu: nộp đơn khởi kiện sớm; thời hiệu tính đến ngày Tòa án nhận đơn.
- Lưu giữ chứng cứ quản lý di sản: biên lai thuế, hóa đơn điện nước, giấy tờ sửa chữa, xác nhận của hàng xóm.
Trình tự khởi kiện chi tiết xem bài tranh chấp thừa kế nhà đất tại TP.HCM; phạm vi dịch vụ xem trang luật sư thừa kế.
Câu hỏi thường gặp
Thời hiệu chia thừa kế nhà đất là bao nhiêu năm?
30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế, tức thời điểm người để lại di sản chết (khoản 1 Điều 623, Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015).
Hết thời hiệu chia thừa kế thì nhà thuộc về ai?
Thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản; nếu không có thì thuộc về người đang chiếm hữu theo Điều 236; nếu không có người chiếm hữu thì thuộc về Nhà nước (khoản 1 Điều 623).
Ông bà mất năm 1980 thì giờ còn chia nhà được không?
Với bất động sản, thời hiệu tính từ ngày 10/9/1990 theo Án lệ số 26/2018/AL, nên 30 năm đã kết thúc vào năm 2020. Tuy vậy cần kiểm tra các thời điểm mở thừa kế khác trong gia đình trước khi kết luận.
Tiền gửi ngân hàng của người đã mất có thời hiệu bao lâu?
Tiền gửi là động sản, thời hiệu yêu cầu chia là 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế (khoản 1 Điều 623).
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội: Điều 611, Điều 623, điểm d khoản 1 Điều 688.
- Án lệ số 26/2018/AL của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu và thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế là bất động sản.
- Giải đáp nghiệp vụ số 01/GĐ-TANDTC ngày 05/01/2018 của Tòa án nhân dân tối cao.
Không chắc còn thời hiệu? Gửi giấy chứng tử để tôi tính
Cho biết năm mất của từng người và tài sản. Tôi tính thời hiệu cho từng phần di sản, nêu hướng xử lý và báo phí trước khi nhận việc.
Luật sư Bùi Khắc Long – Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty Luật TNHH Duy Minh. Hơn 15 năm hành nghề, trong đó có đất đai, thừa kế, hôn nhân gia đình và tố tụng. Biên soạn và cập nhật ngày 08/11/2026.
Nội dung mang tính tham khảo, cập nhật đến ngày 08/11/2026. Văn bản pháp luật và tên đơn vị hành chính có thể thay đổi; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.
