Tội vu khống quy định tại Điều 156 Bộ luật Hình sự là hành vi bịa đặt hoặc loan truyền điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại cho người khác, hoặc bịa đặt người khác phạm tội rồi tố cáo họ với cơ quan có thẩm quyền. Mức phạt từ phạt tiền 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cao nhất là 07 năm tù. Vu khống qua mạng xã hội bị áp dụng khung phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.
Tóm tắt nhanh
- Điểm mấu chốt là người nói, người đăng biết rõ thông tin đó sai sự thật; nhầm lẫn hoặc phản ánh có căn cứ không phải là vu khống.
- Khung cơ bản: phạt tiền từ 10 đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
- Dùng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để vu khống: phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.
- Vụ án theo khoản 1 chỉ được khởi tố khi bị hại yêu cầu; rút yêu cầu thì vụ án bị đình chỉ.
- Người bị vu khống còn có quyền yêu cầu gỡ bỏ, cải chính, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại.
1. Tội vu khống là gì?
Tội vu khống là tội xâm phạm danh dự, nhân phẩm của con người. Khoản 1 Điều 156 Bộ luật Hình sự mô tả hai nhóm hành vi.
Nhóm thứ nhất là bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. “Bịa đặt” là tự nghĩ ra chuyện không có thật; “loan truyền” là lan truyền tiếp thông tin sai mà mình biết rõ là sai, dù không phải người nghĩ ra. Nhóm thứ hai là bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền, ví dụ làm đơn tố cáo một người trộm cắp, lừa đảo trong khi biết người đó không làm.
Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ (khoản 1 Điều 34 Bộ luật Dân sự năm 2015). Vì vậy cùng một hành vi vu khống có thể đồng thời dẫn tới trách nhiệm hình sự và trách nhiệm bồi thường dân sự.
2. Dấu hiệu cấu thành tội vu khống
Để buộc một người phạm tội vu khống, phải chứng minh đủ bốn yếu tố. Bảng dưới đây trình bày theo cách sinh viên luật thường phân tích và cũng là các điểm luật sư rà khi nhận hồ sơ.
| Yếu tố | Nội dung |
|---|---|
| Khách thể | Danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của người bị vu khống. |
| Mặt khách quan | Bịa đặt hoặc loan truyền điều sai sự thật; hoặc bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo với cơ quan có thẩm quyền. Hình thức có thể là lời nói, văn bản, bài đăng, tin nhắn, video. |
| Mặt chủ quan | Lỗi cố ý: người thực hiện biết rõ thông tin là sai sự thật, và nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại cho người khác. |
| Chủ thể | Người từ đủ 16 tuổi có năng lực trách nhiệm hình sự; Điều 156 không nằm trong danh sách tội mà người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm (khoản 2 Điều 12). |
Điều luật dùng chữ “nhằm”, nên chỉ cần chứng minh mục đích xúc phạm nghiêm trọng hoặc gây thiệt hại; thiệt hại thực tế như rối loạn tâm thần của nạn nhân, nạn nhân tự sát là căn cứ để áp dụng khung nặng hơn. Người phát ngôn tin thông tin là đúng và có cơ sở để tin thì không thỏa mãn yếu tố “biết rõ là sai sự thật”.
3. Mức phạt tội vu khống theo Điều 156
Điều 156 có ba khung hình phạt chính và một khoản hình phạt bổ sung. Bảng sau tóm tắt từng khung.
| Khoản | Trường hợp | Mức phạt |
|---|---|---|
| Khoản 1 | Bịa đặt, loan truyền điều sai sự thật; bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ | Phạt tiền từ 10.000.000 đến 50.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm |
| Khoản 2 | Có tổ chức; lợi dụng chức vụ, quyền hạn; đối với 02 người trở lên; đối với ông, bà, cha, mẹ, người dạy dỗ, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh cho mình; đối với người đang thi hành công vụ; dùng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử; gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; vu khống người khác phạm tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng | Phạt tù từ 01 năm đến 03 năm |
| Khoản 3 | Vì động cơ đê hèn; gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên; làm nạn nhân tự sát | Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm |
| Khoản 4 | Hình phạt bổ sung | Phạt tiền từ 10.000.000 đến 50.000.000 đồng; cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm |
Theo cách phân loại tội phạm tại Điều 9 Bộ luật Hình sự, khoản 1 và khoản 2 là tội phạm ít nghiêm trọng (mức cao nhất không quá 03 năm tù), khoản 3 là tội phạm nghiêm trọng. Với tội ít nghiêm trọng, Tòa án có nhiều lựa chọn hình phạt không phải tù, nhưng hành vi vu khống qua mạng thuộc khoản 2 thì chỉ còn hình phạt tù.

4. Vu khống trên mạng xã hội bị xử lý thế nào?
Đăng bài, bình luận, livestream, nhắn tin trong nhóm để bịa đặt về người khác là dạng vu khống phổ biến nhất. Điểm e khoản 2 Điều 156 quy định việc “sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội” là tình tiết định khung, mức phạt tù từ 01 năm đến 03 năm. Người chia sẻ lại bài đăng mà biết rõ nội dung là bịa đặt cũng có thể bị xem là “loan truyền”.
Khó khăn lớn nhất của bị hại là bài đăng bị xóa, tài khoản bị khóa. Cần lưu ngay ảnh chụp màn hình có đường dẫn, tên tài khoản, thời gian đăng, số lượt chia sẻ, bình luận; nội dung quan trọng có thể nhờ Thừa hành viên (trước đây gọi là Thừa phát lại) lập vi bằng. Mức độ lan truyền là căn cứ chứng minh tính chất “nghiêm trọng” của hành vi.
Nếu hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm vẫn có thể bị xử phạt hành chính; người bị hại vẫn có quyền yêu cầu gỡ bỏ, cải chính và bồi thường theo Bộ luật Dân sự.
5. Phân biệt vu khống, làm nhục và xúc phạm danh dự
Ba khái niệm này hay bị dùng lẫn. Khác biệt cốt lõi nằm ở tính đúng sai của thông tin và mức độ nghiêm trọng của hành vi.
| Hành vi | Căn cứ | Điểm phân biệt | Mức xử lý |
|---|---|---|---|
| Vu khống | Điều 156 Bộ luật Hình sự | Bịa đặt, loan truyền điều sai sự thật hoặc tố cáo bịa đặt người khác phạm tội | Phạt tiền đến phạt tù 07 năm |
| Làm nhục người khác | Điều 155 Bộ luật Hình sự | Xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự bằng lời nói, hành động; không cần thông tin là sai | Cảnh cáo, phạt tiền đến phạt tù 05 năm |
| Xúc phạm danh dự, nhân phẩm chưa đến mức truy cứu | Điểm a khoản 3 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP | Khiêu khích, trêu ghẹo, lăng mạ, bôi nhọ ở mức chưa nghiêm trọng | Phạt tiền từ 3.000.000 đến 4.000.000 đồng |
| Cố ý báo tin giả, không đúng sự thật | Điểm c khoản 3 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP | Báo thông tin giả đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, chưa đến mức vu khống | Phạt tiền từ 3.000.000 đến 4.000.000 đồng |
Ví dụ: nói một người “ăn cắp tiền công ty” khi biết họ không làm là vu khống; lăng mạ thậm tệ một người giữa chợ, dù không nói sai điều gì, có thể là làm nhục. Mức phạt hành chính trên áp dụng với cá nhân; tổ chức bị phạt gấp đôi.
6. Tội vu khống có được khởi tố khi bị hại không yêu cầu?
Với khoản 1 Điều 156 thì không. Khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định chỉ được khởi tố vụ án về tội phạm tại khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155 và 156 Bộ luật Hình sự khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất hoặc đã chết.
Nếu người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu, vụ án phải được đình chỉ, trừ khi có căn cứ cho thấy việc rút yêu cầu là do bị ép buộc, cưỡng bức. Người đã rút yêu cầu không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp rút do bị ép buộc, cưỡng bức (khoản 2, khoản 3 Điều 155). Bị hại nên cân nhắc kỹ trước khi rút đơn và lập thỏa thuận bằng văn bản về gỡ bài, cải chính, bồi thường. Thủ tục và hậu quả của việc rút đơn được trình bày tại bài đơn bãi nại là gì.
Với khoản 2 và khoản 3, như vu khống qua mạng hay làm nạn nhân tự sát, cơ quan có thẩm quyền khởi tố mà không phụ thuộc yêu cầu của bị hại, và việc bị hại rút đơn không làm đình chỉ vụ án.
7. Bị vu khống thì cần làm gì?
Người bị vu khống có thể đi cùng lúc hai con đường: hình sự để xử lý người vu khống, dân sự để buộc gỡ bỏ, xin lỗi và bồi thường. Trình tự thường như sau.
- Lưu giữ chứng cứẢnh chụp màn hình kèm đường dẫn và thời gian, bản ghi âm, tin nhắn, danh sách người làm chứng; với nội dung trên mạng nên lưu ngay trước khi bị xóa.
- Yêu cầu gỡ bỏ, cải chínhThông tin sai đăng trên phương tiện nào phải được gỡ bỏ, cải chính bằng chính phương tiện đó; người bị hại có quyền yêu cầu xin lỗi, cải chính công khai (khoản 3, khoản 5 Điều 34 Bộ luật Dân sự).
- Làm đơn tố giác tội phạmGửi cơ quan công an có thẩm quyền, nêu rõ yêu cầu khởi tố nếu thuộc khoản 1; tham khảo mẫu đơn tố giác tội phạm.
- Theo dõi việc giải quyếtCơ quan có thẩm quyền phải giải quyết tố giác trong thời hạn luật định; xem thời hạn giải quyết tố giác, tin báo.
- Yêu cầu bồi thườngTrong vụ án hình sự hoặc bằng vụ kiện dân sự riêng, gồm chi phí hợp lý, thu nhập bị mất và khoản bù đắp tổn thất tinh thần (Điều 592 Bộ luật Dân sự).
Về bồi thường, Điều 592 Bộ luật Dân sự cho phép đòi chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại, thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút, cộng một khoản bù đắp tổn thất tinh thần. Nếu không thỏa thuận được, khoản bù đắp tinh thần tối đa không quá 10 lần mức lương cơ sở, tức 25.300.000 đồng theo mức lương cơ sở 2.530.000 đồng áp dụng từ ngày 01/7/2026 (Nghị định số 161/2026/NĐ-CP).

8. Bị tố cáo là vu khống thì sao?
Không phải phát ngôn tiêu cực nào cũng là vu khống. Người phản ánh, tố cáo đúng sự thật, hoặc có căn cứ hợp lý để tin là đúng, không có lỗi cố ý theo Điều 156. Việc tố cáo hành vi vi phạm pháp luật đến cơ quan có thẩm quyền là quyền của công dân; chỉ khi bịa đặt người khác phạm tội mới bị xử lý.
Nếu bị tố giác là vu khống, nên thu thập tài liệu chứng minh thông tin mình đưa ra có thật hoặc có cơ sở, dừng lan truyền thêm, và nhờ luật sư tham gia từ khi làm việc với cơ quan công an. Lời giải thích, xin lỗi gửi bị hại nên được luật sư xem trước vì có thể thành chứng cứ.

Lưu ý
Không tự ý đăng bài “phản pháo” nêu thông tin cá nhân, đời tư của người đã vu khống mình. Hành vi đó có thể khiến chính người bị hại trở thành người vi phạm và làm yếu vị thế khi giải quyết vụ việc.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội, bản hợp nhất Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025 của Văn phòng Quốc hội: Điều 9, 12, 155, 156.
- Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 172/2026/VBHN-LQ-VPQH): Điều 155.
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội: Điều 34, Điều 592.
- Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội… (hiệu lực từ ngày 15/12/2025): Điều 5, Điều 8.
- Nghị định số 161/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ (mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng, hiệu lực từ ngày 01/7/2026).
Câu hỏi thường gặp
Vu khống người khác bị phạt bao nhiêu tiền?
Nếu cấu thành tội phạm theo khoản 1 Điều 156, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. Nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm bị phạt hành chính từ 3.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng.
Đăng Facebook nói xấu người khác có bị đi tù không?
Có thể, nếu nội dung là bịa đặt, người đăng biết rõ là sai sự thật và nhằm xúc phạm nghiêm trọng hoặc gây thiệt hại. Dùng mạng xã hội để vu khống thuộc điểm e khoản 2 Điều 156, phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.
Nói đúng sự thật có bị coi là vu khống không?
Không. Vu khống đòi hỏi thông tin sai sự thật và người nói biết rõ điều đó. Tuy nhiên, nếu cách nói lăng mạ, xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm người khác thì vẫn có thể bị xem xét về tội làm nhục người khác hoặc bị xử phạt hành chính.
Bị vu khống thì gửi đơn ở đâu?
Gửi đơn tố giác đến cơ quan công an có thẩm quyền nơi xảy ra sự việc, nêu rõ yêu cầu khởi tố; song song có thể khởi kiện dân sự để đòi gỡ bỏ, cải chính, bồi thường.
Rút đơn tố giác tội vu khống thì vụ án có bị đình chỉ không?
Với khoản 1 Điều 156 thì có, và người đã rút không được yêu cầu lại, trừ khi rút do bị ép buộc, cưỡng bức (Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự). Với khoản 2, khoản 3, việc rút đơn không làm đình chỉ vụ án.
Bị vu khống được bồi thường bao nhiêu?
Gồm chi phí hợp lý, thu nhập bị mất và khoản bù đắp tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được, khoản bù đắp tinh thần tối đa 10 lần mức lương cơ sở, tức 25.300.000 đồng (Điều 592 Bộ luật Dân sự).
Tóm lại, ranh giới của tội vu khống nằm ở việc người nói có biết thông tin là sai hay không; bị hại cần giữ chứng cứ sớm và cân nhắc kỹ trước khi rút yêu cầu khởi tố.
Đang bị vu khống hoặc bị tố cáo vu khống?
Anh chị gửi trước ảnh chụp bài đăng, tin nhắn, đơn từ liên quan để Luật sư đánh giá hành vi có cấu thành tội vu khống hay không và hướng xử lý hình sự, dân sự phù hợp. Trao đổi ban đầu qua điện thoại hoặc Zalo, không tính phí; có thể hẹn tại trụ sở ở Số 35 đường Dương Văn An, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh. Xem dịch vụ luật sư hình sự và báo phí dịch vụ.

Luật sư Bùi Khắc Long – Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh, Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh. Trước khi hành nghề luật sư từng công tác tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Long An; hơn 15 năm công tác pháp luật, trong đó có tố tụng hình sự. Trụ sở: 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh. Hotline 0931 222 515. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →
Nội dung mang tính tham khảo theo các văn bản ở mục Căn cứ pháp lý; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.






