Tự thú và đầu thú khác nhau thế nào? Cả hai đều là việc người phạm tội tự nguyện khai báo hành vi phạm tội của mình, nhưng khác nhau ở thời điểm: tự thú diễn ra trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện, còn đầu thú diễn ra sau khi đã bị phát hiện (điểm h, điểm i khoản 1 Điều 4 Bộ luật Tố tụng hình sự). Khác biệt này kéo theo mức giảm nhẹ khác nhau theo Điều 51 Bộ luật Hình sự.
Tóm tắt nhanh
- Tự thú: tự nguyện khai báo với cơ quan, tổ chức trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện.
- Đầu thú: sau khi bị phát hiện, tự nguyện ra trình diện và khai báo với cơ quan có thẩm quyền.
- Tự thú là tình tiết giảm nhẹ quy định sẵn tại điểm r khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự; đầu thú do Tòa án có thể coi là tình tiết giảm nhẹ theo khoản 2 Điều 51.
- Có từ hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 trở lên, Tòa án có thể xử dưới mức thấp nhất của khung, trong khung liền kề nhẹ hơn (khoản 1 Điều 54).
- Người tự thú, đầu thú có thể bị tạm giữ không quá 03 ngày, được gia hạn theo Điều 118 Bộ luật Tố tụng hình sự.
1. Tự thú là gì?
Điểm h khoản 1 Điều 4 Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 172/2026/VBHN-LQ-VPQH ngày 01/10/2026 của Văn phòng Quốc hội) định nghĩa: “Tự thú là việc người phạm tội tự nguyện khai báo với cơ quan, tổ chức về hành vi phạm tội của mình trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện.”
Từ định nghĩa có thể rút ra năm dấu hiệu:
- Chủ thể là chính người phạm tội.
- Tự nguyện: không bị bắt, không bị ép buộc.
- Nội dung là hành vi phạm tội của chính mình. Báo cho cơ quan chức năng về tội phạm do người khác thực hiện là tố giác tội phạm, không phải tự thú (xem bài tố giác tội phạm).
- Nơi khai báo là “cơ quan, tổ chức”, phạm vi rộng hơn so với đầu thú.
- Thời điểm: trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện.
2. Đầu thú là gì?
Điểm i khoản 1 Điều 4 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định: “Đầu thú là việc người phạm tội sau khi bị phát hiện đã tự nguyện ra trình diện và khai báo với cơ quan có thẩm quyền về hành vi phạm tội của mình.”
So với tự thú, đầu thú có ba điểm riêng: hành vi phạm tội và người phạm tội đã bị phát hiện; người phạm tội phải ra trình diện; nơi khai báo là cơ quan có thẩm quyền. Trường hợp điển hình là người đã bị khởi tố, bị truy nã rồi tự đến cơ quan Công an (xem bài lệnh truy nã là gì). Ngược lại, người bị bắt quả tang hoặc bị bắt theo quyết định truy nã thì không phải tự thú, cũng không phải đầu thú, vì không có yếu tố tự nguyện (xem bắt người phạm tội quả tang).
3. Bảng so sánh tự thú và đầu thú
| Tiêu chí | Tự thú | Đầu thú |
|---|---|---|
| Thời điểm | Trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện | Sau khi đã bị phát hiện |
| Cách thực hiện | Tự nguyện khai báo | Tự nguyện ra trình diện và khai báo |
| Nơi khai báo | Cơ quan, tổ chức | Cơ quan có thẩm quyền |
| Giá trị giảm nhẹ | Tình tiết giảm nhẹ quy định sẵn (điểm r khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự) | Tòa án có thể coi là tình tiết giảm nhẹ, phải ghi rõ lý do (khoản 2 Điều 51) |
| Tính vào điều kiện xử dưới khung (khoản 1 Điều 54) | Có, vì thuộc khoản 1 Điều 51 | Không, vì thuộc khoản 2 Điều 51 |
| Căn cứ miễn trách nhiệm hình sự | Có thể, nếu đủ các điều kiện tại điểm c khoản 2 Điều 29 | Không được nêu tại Điều 29 |
| Thủ tục tiếp nhận | Lập biên bản, thông báo Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát (Điều 152 Bộ luật Tố tụng hình sự); có thể bị tạm giữ (Điều 117) | |

4. Ví dụ phân biệt tự thú và đầu thú
Ví dụ giả định:
- Anh A lấy trộm một xe máy, chủ xe chưa phát hiện. Hôm sau A đến Công an phường khai báo và giao nộp xe. Tội phạm chưa bị phát hiện, A tự nguyện khai báo: đây là tự thú.
- Chị B đã trình báo mất xe nhưng Công an chưa xác định được ai lấy. Người lấy xe tự đến khai báo. Theo câu chữ của điểm h (“trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện”), trường hợp này vẫn có thể được xem là tự thú vì người phạm tội chưa bị phát hiện. Việc đánh giá cụ thể do cơ quan tiến hành tố tụng quyết định.
- Anh C bị camera ghi rõ mặt, Cơ quan điều tra đã xác định danh tính và đang tìm. C tự đến trình diện, khai nhận: đây là đầu thú.
- Anh D bị khởi tố, bỏ trốn và bị truy nã; hai năm sau D ra trình diện: đây là đầu thú. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự của D tính lại từ khi D ra đầu thú (khoản 3 Điều 27 Bộ luật Hình sự).
- Anh E bị bắt quả tang khi đang trộm cắp: không phải tự thú, cũng không phải đầu thú. Nếu E khai báo trung thực, E có thể được xem xét tình tiết thành khẩn khai báo (điểm s khoản 1 Điều 51).

5. Tự thú, đầu thú có được giảm án không?
Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025 của Văn phòng Quốc hội) xử lý hai trường hợp khác nhau:
- Tự thú là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự tại điểm r khoản 1 Điều 51 (“Người phạm tội tự thú”).
- Đầu thú thuộc khoản 2 Điều 51: “Khi quyết định hình phạt, Tòa án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án.”
Người tự thú, đầu thú thường có thêm các tình tiết tại khoản 1 Điều 51 như thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải (điểm s) hoặc tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm, giải quyết vụ án (điểm t). Khi có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51, Tòa án có thể quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung nhưng phải trong khung liền kề nhẹ hơn (khoản 1 Điều 54). Nếu điều luật chỉ có một khung hoặc khung đó đã là khung nhẹ nhất, Tòa án có thể xử dưới mức thấp nhất hoặc chuyển sang hình phạt khác nhẹ hơn (khoản 3 Điều 54).
Ví dụ: người tự thú và thành khẩn khai báo có thể được áp dụng hai tình tiết thuộc khoản 1 Điều 51 (điểm r và điểm s), đủ điều kiện để Tòa án cân nhắc khoản 1 Điều 54. Người đầu thú và thành khẩn khai báo chỉ có một tình tiết thuộc khoản 1 (điểm s); tình tiết đầu thú thuộc khoản 2 nên không được tính vào điều kiện này.
Bộ luật Hình sự không quy định tự thú hay đầu thú được giảm cụ thể bao nhiêu năm; Tòa án quyết định hình phạt căn cứ toàn bộ tình tiết của vụ án. Xem bài điều kiện áp dụng tình tiết giảm nhẹ; khả năng được hưởng án treo xem bài án treo.
6. Tự thú có được miễn trách nhiệm hình sự không?
Có thể, nhưng điều kiện rất chặt. Điểm c khoản 2 Điều 29 Bộ luật Hình sự cho phép miễn trách nhiệm hình sự khi: “Trước khi hành vi phạm tội bị phát giác, người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận.”
Các điều kiện này phải có đồng thời, và luật dùng từ “có thể được miễn”, tức cơ quan có thẩm quyền được cân nhắc chứ không bắt buộc. Không đủ các điều kiện đó thì tự thú vẫn là tình tiết giảm nhẹ tại điểm r khoản 1 Điều 51 khi quyết định hình phạt. Đầu thú không được nêu trong Điều 29.
7. Thủ tục ra tự thú, đầu thú
- Chuẩn bịMang giấy tờ tùy thân và tài liệu liên quan. Nên trao đổi trước với luật sư để xác định tội danh có thể bị áp dụng, tình tiết giảm nhẹ và cách trình bày.
- Đến cơ quan tiếp nhậnTự thú có thể khai báo với cơ quan, tổ chức; đầu thú phải đến cơ quan có thẩm quyền. Thuận tiện nhất là cơ quan Công an hoặc Cơ quan điều tra nơi gần nhất.
- Lập biên bảnCơ quan, tổ chức tiếp nhận phải lập biên bản ghi rõ họ tên, tuổi, nghề nghiệp, chỗ ở và lời khai, thông báo ngay cho Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát (khoản 1 Điều 152 Bộ luật Tố tụng hình sự). Nếu không thuộc thẩm quyền điều tra, Cơ quan điều tra tiếp nhận chuyển cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền (khoản 2).
- Thông báo Viện kiểm sátTrong 24 giờ kể từ khi tiếp nhận, Cơ quan điều tra có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản cho Viện kiểm sát có thẩm quyền (khoản 3 Điều 152).
- Có thể bị tạm giữTạm giữ có thể áp dụng với người phạm tội tự thú, đầu thú (khoản 1 Điều 117), không quá 03 ngày kể từ khi có quyết định tạm giữ, được gia hạn tối đa hai lần, mỗi lần không quá 03 ngày, có phê chuẩn của Viện kiểm sát. Không đủ căn cứ khởi tố bị can thì phải trả tự do ngay (Điều 118).
Người bị tạm giữ có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa (khoản 4 Điều 31 Hiến pháp năm 2013); người bào chữa tham gia từ khi có quyết định tạm giữ (Điều 74 Bộ luật Tố tụng hình sự). Xem bài người bào chữa trong tố tụng hình sự; thời hạn tạm giữ xem bài công an được tạm giữ người trong bao lâu.
8. Những hiểu lầm thường gặp về tự thú, đầu thú
- “Ra đầu thú là được về.” Không phải. Người đầu thú có thể bị tạm giữ (khoản 1 Điều 117), sau đó vụ án được giải quyết theo trình tự tố tụng.
- “Đã bị phát hiện mà tự khai vẫn là tự thú.” Không phải. Khi đã bị phát hiện, việc tự nguyện ra trình diện là đầu thú; nếu chỉ khai nhận khi bị hỏi thì có thể được xem xét là thành khẩn khai báo.
- “Tự thú chắc chắn được miễn tội.” Không phải. Miễn trách nhiệm hình sự chỉ “có thể” và phải đủ các điều kiện tại điểm c khoản 2 Điều 29.
- “Nhờ người thân đi khai thay cũng là tự thú.” Không phải. Tự thú, đầu thú là việc chính người phạm tội khai báo về hành vi của mình (điểm h, điểm i khoản 1 Điều 4); người thân báo tin là tố giác.
- “Đã bị truy nã thì ra đầu thú cũng vô ích.” Không phải. Tòa án vẫn có thể coi đầu thú là tình tiết giảm nhẹ (khoản 2 Điều 51), và việc ra trình diện chấm dứt tình trạng trốn tránh.
Lưu ý khi khai báo
Khai báo không trung thực, khai một phần để che giấu phần còn lại khó được xem là thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải (điểm s khoản 1 Điều 51). Không tiêu hủy, tẩu tán tang vật; nếu đang giữ tài sản, đồ vật liên quan, nên trao đổi với luật sư về cách giao nộp cho cơ quan có thẩm quyền.

Căn cứ pháp lý
- Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 52/VBHN-VPQH ngày 21/7/2025 của Văn phòng Quốc hội: Điều 31.
- Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 172/2026/VBHN-LQ-VPQH ngày 01/10/2026 của Văn phòng Quốc hội: Điều 4, 74, 117, 118, 152.
- Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025 của Văn phòng Quốc hội: Điều 27, 29, 51, 54.
Câu hỏi thường gặp
Tự thú là gì?
Là việc người phạm tội tự nguyện khai báo với cơ quan, tổ chức về hành vi phạm tội của mình trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện (điểm h khoản 1 Điều 4 Bộ luật Tố tụng hình sự).
Đầu thú là gì?
Là việc người phạm tội sau khi bị phát hiện đã tự nguyện ra trình diện và khai báo với cơ quan có thẩm quyền về hành vi phạm tội của mình (điểm i khoản 1 Điều 4 Bộ luật Tố tụng hình sự).
Tự thú và đầu thú khác nhau ở điểm nào?
Khác nhau chủ yếu ở thời điểm: tự thú trước khi bị phát hiện, đầu thú sau khi bị phát hiện. Tự thú là tình tiết giảm nhẹ tại điểm r khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự; đầu thú do Tòa án có thể coi là tình tiết giảm nhẹ theo khoản 2 Điều 51.
Ra đầu thú có được giảm án không?
Có thể. Tòa án có thể coi đầu thú là tình tiết giảm nhẹ nhưng phải ghi rõ lý do trong bản án (khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự). Luật không quy định mức giảm cụ thể.
Tự thú có được miễn trách nhiệm hình sự không?
Có thể, nếu trước khi hành vi bị phát giác, người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện, điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế hậu quả và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt được Nhà nước và xã hội thừa nhận (điểm c khoản 2 Điều 29 Bộ luật Hình sự).
Ra tự thú, đầu thú có bị tạm giữ không?
Có thể. Tạm giữ áp dụng được với người phạm tội tự thú, đầu thú (khoản 1 Điều 117 Bộ luật Tố tụng hình sự), không quá 03 ngày kể từ khi có quyết định tạm giữ và được gia hạn theo Điều 118.
Có thể nhờ người khác đi tự thú thay không?
Không. Tự thú, đầu thú là việc chính người phạm tội khai báo về hành vi phạm tội của mình. Người khác báo tin cho cơ quan chức năng là tố giác tội phạm.
Muốn ra trình diện nhưng chưa rõ thủ tục?
Luật sư đánh giá hành vi, tội danh có thể bị áp dụng, chuẩn bị các tình tiết giảm nhẹ và tham gia bào chữa từ khi có quyết định tạm giữ. Trao đổi ban đầu qua điện thoại hoặc Zalo, không tính phí; có thể hẹn tại trụ sở ở Số 35 đường Dương Văn An, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh. Xem vai trò của luật sư hình sự và báo phí dịch vụ.

Luật sư Bùi Khắc Long – Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh, Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh; hơn 15 năm công tác pháp luật, trong đó có tranh tụng tại Tòa án các cấp. Trụ sở: 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh. Hotline 0931 222 515. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →
Nội dung mang tính tham khảo theo các văn bản ở mục Căn cứ pháp lý; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.






