Nhiều khách đến gặp tôi mang sẵn một tờ giấy ủy quyền đã công chứng vì nghĩ thuê luật sư thì phải ủy quyền. Thực tế phần lớn trường hợp luật sư tham gia vụ việc mà không cần ủy quyền, và có những việc pháp luật không cho ủy quyền dù các bên muốn.
Hai tư cách của luật sư trong vụ việc dân sự
| Nội dung | Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp | Người đại diện theo ủy quyền |
|---|---|---|
| Căn cứ | Điều 75 Bộ luật Tố tụng dân sự | Điều 85, Điều 86 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 138 Bộ luật Dân sự |
| Giấy tờ | Thẻ luật sư, giấy yêu cầu luật sư của khách hàng (Điều 27 Luật Luật sư) | Văn bản ủy quyền nêu rõ phạm vi |
| Vai trò | Đứng bên cạnh đương sự: thu thập chứng cứ, trình bày, tranh luận | Thay đương sự thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng trong phạm vi ủy quyền |
| Đương sự có phải có mặt | Vẫn phải tham gia theo giấy triệu tập | Người đại diện tham gia thay, trừ việc phải tự mình thực hiện |
Hai tư cách có thể đi cùng nhau: một luật sư vừa nhận ủy quyền vừa bảo vệ quyền lợi cho cùng một đương sự, nếu không thuộc trường hợp pháp luật hạn chế.
Vụ án hình sự: không có ủy quyền, chỉ có đăng ký bào chữa
Người bị buộc tội không thể ủy quyền cho người khác thay mình khai báo hay chịu trách nhiệm hình sự. Luật sư tham gia với tư cách người bào chữa theo thủ tục đăng ký bào chữa tại Điều 78 Bộ luật Tố tụng hình sự: xuất trình Thẻ luật sư kèm bản sao có chứng thực và giấy yêu cầu luật sư của người bị buộc tội hoặc của người đại diện, người thân thích của họ. Xem thêm bài người thân bị bắt, tạm giữ: gia đình cần làm gì.
Những việc không được ủy quyền
Ly hôn
Đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mình tham gia tố tụng trong việc ly hôn (khoản 4 Điều 85 Bộ luật Tố tụng dân sự), trừ trường hợp cha, mẹ, người thân thích yêu cầu ly hôn theo khoản 2 Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình. Luật sư vẫn tham gia bảo vệ quyền lợi.
Lập di chúc
Di chúc thể hiện ý chí của chính người để lại di sản; không thể ủy quyền cho người khác lập thay.
Đăng ký kết hôn
Hai bên nam, nữ phải có mặt khi đăng ký kết hôn theo pháp luật về hộ tịch.
Nội dung cần ghi trong giấy ủy quyền
- Phạm vi ủy quyềnLiệt kê việc cụ thể: nộp đơn, nhận thông báo, tham gia hòa giải, có được quyền rút đơn, thỏa thuận, nhận tiền hay không. Ghi “toàn quyền” dễ bị cơ quan tiếp nhận yêu cầu làm lại.
- Thời hạnTheo thỏa thuận; nếu không ghi và pháp luật không quy định thì hợp đồng ủy quyền có hiệu lực 01 năm kể từ ngày xác lập (Điều 563 Bộ luật Dân sự).
- Ủy quyền lạiCó cho phép người nhận ủy quyền ủy quyền lại hay không (Điều 564 Bộ luật Dân sự).
- Hình thứcTòa án và cơ quan đăng ký đất đai thường yêu cầu văn bản ủy quyền của cá nhân được công chứng hoặc chứng thực. Pháp nhân ủy quyền bằng văn bản do người đại diện theo pháp luật ký, đóng dấu.
- Chấm dứtBên ủy quyền có quyền đơn phương chấm dứt theo Điều 569 Bộ luật Dân sự; cần thông báo bằng văn bản cho người nhận ủy quyền và cơ quan đang giải quyết.
Với ủy quyền quản lý, định đoạt nhà đất cho người thân, xem bài hợp đồng ủy quyền quản lý tài sản cho người thân.
Khi ký hợp đồng dịch vụ pháp lý, anh chị nên hỏi rõ luật sư sẽ tham gia với tư cách nào để chuẩn bị đúng giấy tờ. Người có nhiều việc cần ủy quyền thường xuyên có thể tham khảo dịch vụ luật sư riêng.
Câu hỏi thường gặp
Thuê luật sư có bắt buộc phải làm giấy ủy quyền không?
Không. Nếu luật sư tham gia với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp hoặc người bào chữa thì chỉ cần giấy yêu cầu luật sư và thủ tục đăng ký với cơ quan tiến hành tố tụng. Giấy ủy quyền chỉ cần khi muốn luật sư thay mình thực hiện quyền, nghĩa vụ.
Giấy ủy quyền cho luật sư có phải công chứng không?
Pháp luật không buộc mọi văn bản ủy quyền phải công chứng, nhưng trên thực tế Tòa án và nhiều cơ quan yêu cầu văn bản ủy quyền của cá nhân được công chứng hoặc chứng thực để xác định đúng người ủy quyền.
Đã ủy quyền cho luật sư thì có phải đến Tòa án nữa không?
Trong phạm vi ủy quyền, người đại diện tham gia thay. Tuy nhiên Tòa án vẫn có thể triệu tập đương sự khi cần lấy lời khai trực tiếp, và việc ly hôn thì đương sự phải tự tham gia.
Muốn hủy ủy quyền cho luật sư thì làm thế nào?
Bên ủy quyền có quyền đơn phương chấm dứt theo Điều 569 Bộ luật Dân sự. Cần lập văn bản thông báo cho người nhận ủy quyền và gửi cho cơ quan đang giải quyết vụ việc; nếu văn bản ủy quyền đã công chứng thì làm thủ tục hủy tại tổ chức hành nghề công chứng.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 ngày 25/11/2015 của Quốc hội (đã sửa đổi, bổ sung): Điều 75, 85, 86.
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội: Điều 138, 562, 563, 564, 569.
- Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội (đã sửa đổi, bổ sung): Điều 78.
- Luật Luật sư số 65/2006/QH11 ngày 29/6/2006 của Quốc hội, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 20/2012/QH13: Điều 27.
- Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 ngày 19/6/2014 của Quốc hội: Điều 51.
Chưa rõ có cần ủy quyền cho luật sư không?
Mô tả ngắn vụ việc qua Zalo; luật sư cho biết anh chị cần giấy yêu cầu luật sư hay văn bản ủy quyền, và phạm vi nên ghi.
Luật sư Bùi Khắc Long – Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty Luật TNHH Duy Minh. Hơn 15 năm công tác pháp luật, trong đó có đất đai, thừa kế, hôn nhân gia đình và tố tụng. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →
Nội dung mang tính tham khảo. Văn bản pháp luật và tên đơn vị hành chính có thể thay đổi; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.
