Bị bôi nhọ trên mạng xã hội, dù là bài đăng bịa đặt, bình luận xúc phạm, video cắt ghép hay tin nhắn lan truyền trong nhóm, đều có thể xử lý bằng pháp luật: buộc gỡ bỏ, phạt hành chính, kiện đòi xin lỗi và bồi thường, hoặc tố giác hình sự về tội làm nhục người khác, tội vu khống. Điều quyết định kết quả thường không phải là bạn chọn con đường nào trước, mà là bạn có giữ được chứng cứ trước khi bài viết bị xóa hay không.
Bài viết do Luật sư Bùi Khắc Long, Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh (Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh), biên soạn theo các văn bản đang có hiệu lực, dành cho cá nhân, chủ doanh nghiệp và gia đình đang gặp tình huống này.
Tóm tắt nhanh
- Lưu chứng cứ ngay: ảnh chụp màn hình có đường dẫn, tên và mã tài khoản, thời điểm đăng; với nội dung quan trọng nên lập vi bằng.
- Từ ngày 01/7/2026, cá nhân lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác bị phạt 10–15 triệu đồng (tổ chức: 20–30 triệu đồng) và buộc gỡ bỏ thông tin (Nghị định số 174/2026/NĐ-CP).
- Người bị xâm phạm có quyền yêu cầu gỡ bỏ, cải chính, xin lỗi công khai và bồi thường (Điều 34, Điều 592 Bộ luật Dân sự). Thời hiệu khởi kiện đòi bồi thường là 03 năm.
- Nếu không xác định được ai đăng, có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố thông tin đó là không đúng (khoản 4 Điều 34 Bộ luật Dân sự).
- Làm nhục người khác (Điều 155) và vu khống (Điều 156 Bộ luật Hình sự) qua mạng là tình tiết định khung tăng nặng, phạt tù đến 2 năm hoặc 3 năm.
- Doanh nghiệp bị đăng tin sai sự thật cũng có quyền yêu cầu gỡ bỏ và bồi thường thiệt hại do uy tín bị xâm phạm (Điều 584, Điều 592 Bộ luật Dân sự).
1. Thế nào là bôi nhọ trên mạng xã hội theo pháp luật
“Bôi nhọ” không phải là thuật ngữ pháp lý. Khi đánh giá một bài đăng, luật sư đối chiếu với ba nhóm hành vi mà pháp luật dùng:
- Vu khống: bịa đặt hoặc loan truyền điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm danh dự, gây thiệt hại cho người khác; hoặc bịa đặt là người khác phạm tội và tố cáo họ với cơ quan có thẩm quyền.
- Xúc phạm, làm nhục: dùng lời lẽ, hình ảnh lăng mạ, hạ thấp danh dự, nhân phẩm, kể cả khi nội dung không hẳn là sai sự thật.
- Tiết lộ bí mật đời tư: đăng thông tin cá nhân, hình ảnh, tin nhắn riêng tư khi không được đồng ý.
Không phải bài viết tiêu cực nào cũng vi phạm. Một đánh giá trung thực về chất lượng hàng hóa, dịch vụ, một ý kiến phê bình có căn cứ, hay việc tố cáo đến đúng cơ quan có thẩm quyền đều là quyền của người viết. Ranh giới nằm ở chỗ thông tin có đúng sự thật không, lời lẽ có nhằm hạ nhục không, và có được đưa ra đúng kênh không.
2. Bị bôi nhọ trên mạng xã hội: 6 việc cần làm ngay
- Giữ chứng cứ trước khi làm bất cứ việc gìChụp màn hình toàn bộ bài đăng, bình luận, phần chia sẻ; ghi lại đường dẫn, tên và mã tài khoản (ID), thời điểm đăng, số lượt chia sẻ. Quay video màn hình khi cuộn qua trang. Người đăng thường xóa bài khi biết bạn phản ứng.
- Lập vi bằng với nội dung quan trọngThừa phát lại ghi nhận nội dung đang hiển thị trên mạng tại thời điểm lập; vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét khi giải quyết vụ việc. Đây là cách giữ chứng cứ chắc chắn hơn ảnh chụp tự làm.
- Không đăng bài đáp trả bằng lời lẽ xúc phạmPhản pháo trên mạng dễ khiến chính bạn bị xử lý về hành vi tương tự và làm vụ việc lan rộng hơn. Nếu cần, chỉ đăng một thông báo ngắn, đúng sự thật, không nêu đích danh, sau khi đã trao đổi với luật sư.
- Báo cáo vi phạm với nền tảngFacebook, TikTok, YouTube, Zalo đều có chức năng báo cáo nội dung vu khống, quấy rối, lộ thông tin cá nhân. Lưu lại mã số báo cáo để làm căn cứ khi cần.
- Gửi yêu cầu gỡ bỏ bằng văn bảnThư yêu cầu gỡ bỏ, cải chính do luật sư gửi người đăng, nêu rõ nội dung sai, căn cứ pháp luật và thời hạn khắc phục, thường giải quyết được nhiều vụ việc mà không phải ra Tòa. Đây cũng là chứng cứ cho thấy người đăng đã được thông báo nhưng vẫn cố ý.
- Chọn hướng xử lý theo mục tiêuMuốn gỡ bài nhanh, muốn được xin lỗi và bồi thường, hay muốn người vi phạm bị xử lý: mỗi mục tiêu có con đường riêng, trình bày ở mục 3.
3. Ba con đường xử lý: hành chính, dân sự, hình sự
Ba con đường này không loại trừ nhau. Thực tế, người bị bôi nhọ thường vừa yêu cầu gỡ bỏ, vừa khởi kiện dân sự; chỉ những vụ nghiêm trọng mới tố giác hình sự.
| Con đường | Căn cứ | Kết quả có thể đạt | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Hành chính | Nghị định số 174/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2026) | Phạt tiền cá nhân 10–15 triệu đồng, tổ chức 20–30 triệu đồng; buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật, vi phạm pháp luật | Gửi đơn đến cơ quan công an hoặc cơ quan quản lý nhà nước về thông tin, truyền thông; không giải quyết bồi thường cho bạn |
| Dân sự | Điều 34, Điều 584, Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015 | Gỡ bỏ, cải chính, xin lỗi công khai, bồi thường thiệt hại | Thời hiệu 03 năm (Điều 588); có thể nộp đơn tại Tòa án nơi bạn cư trú hoặc nơi xảy ra thiệt hại |
| Hình sự | Điều 155, Điều 156 Bộ luật Hình sự | Người vi phạm bị truy cứu trách nhiệm hình sự | Hành vi phải ở mức nghiêm trọng; khoản 1 chỉ khởi tố khi bị hại yêu cầu |
3.1. Xử phạt hành chính
Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin (hiệu lực từ ngày 01/7/2026) thay các quy định tương ứng của Nghị định số 15/2020/NĐ-CP.
Theo Điều 95 Nghị định này, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng (trước đây 10 đến 20 triệu đồng); tiết lộ bí mật đời tư của cá nhân bị phạt từ 30 đến 50 triệu đồng. Đây là mức phạt đối với tổ chức; cá nhân có cùng hành vi bị phạt bằng một nửa, tức từ 10 đến 15 triệu đồng và từ 15 đến 25 triệu đồng. Người vi phạm còn bị buộc gỡ bỏ thông tin; một số hành vi có thể bị buộc khóa tài khoản, trang, nhóm hoặc kênh.
3.2. Khởi kiện dân sự
Theo Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015, danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm. Thông tin xấu được đăng ở đâu thì phải được gỡ bỏ, cải chính ở chính nơi đó; người bị xâm phạm có quyền yêu cầu người đưa tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường.
Vụ án sơ thẩm do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết. Với yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, bạn có thể nộp đơn tại Tòa án nơi mình cư trú, làm việc hoặc nơi xảy ra việc gây thiệt hại, không bắt buộc phải kiện ở nơi người đăng cư trú (Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự). Xem thêm: Tòa án nhân dân khu vực giải quyết những vụ án nào.
Tài khoản ẩn danh: khoản 4 Điều 34 cho phép người bị đưa tin yêu cầu Tòa án tuyên bố thông tin đó là không đúng khi không xác định được người đưa tin. Bản án là căn cứ để yêu cầu nền tảng gỡ bỏ và để bạn chứng minh với đối tác, khách hàng.
3.3. Tố giác hình sự
Tội làm nhục người khác (Điều 155 Bộ luật Hình sự) có khung cơ bản là phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 đến 30 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 03 năm; nếu sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Tội vu khống (Điều 156) có khung cơ bản là phạt tiền từ 10 đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm; phạm tội qua mạng thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.
Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự, tội phạm thuộc khoản 1 của hai điều này chỉ bị khởi tố khi bị hại yêu cầu; nếu bị hại rút yêu cầu thì vụ án được đình chỉ. Hành vi thực hiện qua mạng thuộc khoản 2 nên không phụ thuộc vào yêu cầu của bị hại. Cơ quan điều tra giải quyết tố giác trong 20 ngày, vụ việc phức tạp có thể kéo dài (Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự). Cách viết đơn: mẫu đơn tố giác tội phạm.

4. Bị bôi nhọ trên mạng xã hội được bồi thường những khoản nào
Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015 xác định thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm gồm:
- Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại: chi phí lập vi bằng, gửi thư yêu cầu, đăng cải chính, thuê chuyên gia truyền thông.
- Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút: ví dụ đơn hàng bị hủy, hợp đồng không được ký vì đối tác đọc bài bôi nhọ, nếu chứng minh được mối liên hệ.
- Tổn thất về tinh thần: do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì tối đa 10 lần mức lương cơ sở cho một người, tức 25,3 triệu đồng với mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng hiện hành.
Khó khăn lớn nhất của nguyên đơn là chứng minh thiệt hại vật chất. Vì vậy, ngay từ đầu nên lưu lại tin nhắn khách hàng hủy đơn, thư từ chối của đối tác, số liệu doanh thu trước và sau sự việc.
5. Doanh nghiệp bị bôi nhọ, bị đối thủ nói xấu
Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự, người nào xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường. Doanh nghiệp bị đăng tin sai sự thật có thể yêu cầu gỡ bỏ, cải chính, bồi thường thiệt hại thực tế (Điều 592), đồng thời đề nghị xử phạt người đăng, vì Nghị định 174/2026/NĐ-CP xử phạt cả hành vi xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức.
Nếu người đăng là đối thủ cạnh tranh, hành vi cung cấp thông tin không trung thực về doanh nghiệp khác gây ảnh hưởng xấu đến uy tín, tình trạng tài chính, hoạt động kinh doanh là hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị cấm (Điều 45 Luật Cạnh tranh 2018). Doanh nghiệp có thể khiếu nại đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, song song với yêu cầu bồi thường.
Đánh giá tiêu cực của khách hàng thật, đúng trải nghiệm thật, không phải là bôi nhọ. Doanh nghiệp nên phản hồi công khai, lịch sự và giải quyết khiếu nại; chỉ xem xét biện pháp pháp lý với đánh giá bịa đặt, tài khoản ảo hoặc chiến dịch nói xấu có tổ chức.
6. Đừng để mình thành người vi phạm
Nhiều người bị lừa tiền, bị nợ, bị đối xử bất công đã đăng bài “bóc phốt” kèm họ tên, hình ảnh, số điện thoại của người kia. Dù câu chuyện có thật, việc công khai thông tin cá nhân, dùng lời lẽ lăng mạ hay khẳng định người khác “lừa đảo” khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền đều có thể bị xử lý. Cách an toàn là tố cáo, tố giác hoặc khởi kiện đúng cơ quan, giữ bình luận trên mạng ở mức kể sự việc đúng sự thật, không lăng mạ.
Góc nhìn luật sư
Phần lớn vụ việc bôi nhọ trên mạng mà tôi tiếp nhận được giải quyết ở giai đoạn thư yêu cầu và làm việc trực tiếp với người đăng, trước khi phải nộp đơn ra Tòa. Điều kiện để thương lượng có hiệu quả là bên bị hại nắm chắc chứng cứ và hiểu rõ mình có quyền gì; người đăng cũng cần biết hậu quả pháp lý nếu tiếp tục.
7. Luật sư riêng làm gì khi bạn bị bôi nhọ trên mạng xã hội
Với cá nhân có ảnh hưởng, chủ doanh nghiệp hoặc gia đình đang có tranh chấp, sự việc bôi nhọ thường không xảy ra một lần. Luật sư riêng theo dõi vụ việc từ đầu đến cuối:
- Đánh giá nội dung có vi phạm hay không, thuộc nhóm hành vi nào, nên đi con đường nào.
- Hướng dẫn và phối hợp lập vi bằng, thu thập chứng cứ về thiệt hại.
- Soạn và gửi thư yêu cầu gỡ bỏ, cải chính; làm việc với người đăng hoặc luật sư của họ.
- Soạn đơn đề nghị xử phạt, đơn tố giác, đơn khởi kiện; tham gia tố tụng tại Tòa án (luật sư tranh tụng).
- Tư vấn cách phát ngôn, đăng thông báo đính chính để không phát sinh rủi ro mới.
Chi phí được báo trước theo từng việc hoặc theo tháng; tham khảo báo giá dịch vụ luật sư. Án phí khi khởi kiện có thể tính trước tại công cụ tính án phí.
Câu hỏi thường gặp
Bị bôi nhọ trên mạng xã hội thì người đăng bị phạt bao nhiêu?
Từ ngày 01/7/2026, cá nhân lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác bị phạt từ 10 đến 15 triệu đồng (tổ chức: từ 20 đến 30 triệu đồng) và buộc gỡ bỏ thông tin theo Nghị định số 174/2026/NĐ-CP. Hành vi nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội làm nhục người khác hoặc tội vu khống.
Bị nói xấu trong nhóm Zalo, nhóm Facebook kín có xử lý được không?
Có. Nhóm kín vẫn có nhiều người đọc, nên việc đăng thông tin sai sự thật, xúc phạm trong nhóm vẫn là hành vi vi phạm. Cần chụp màn hình kèm tên nhóm, số thành viên, người đăng; nếu bạn không ở trong nhóm, nhờ thành viên đã đọc làm chứng hoặc phối hợp lập vi bằng.
Tài khoản ảo bôi nhọ, không biết ai đăng thì làm thế nào?
Có thể tố giác để cơ quan công an xác minh chủ tài khoản, hoặc khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố thông tin đó là không đúng theo khoản 4 Điều 34 Bộ luật Dân sự. Song song, báo cáo vi phạm với nền tảng và lưu mã số báo cáo.
Kiện người bôi nhọ được bồi thường bao nhiêu tiền?
Gồm chi phí hợp lý để khắc phục, thu nhập bị mất hoặc giảm sút và tiền bù đắp tổn thất tinh thần. Tiền tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì tối đa 10 lần mức lương cơ sở, tức 25,3 triệu đồng cho một người theo mức lương cơ sở hiện hành (Điều 592 Bộ luật Dân sự).
Thời hạn khởi kiện người bôi nhọ là bao lâu?
Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là 03 năm kể từ ngày bạn biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm (Điều 588 Bộ luật Dân sự). Tuy vậy, chứng cứ trên mạng có thể mất trong vài giờ, nên cần lưu giữ ngay.
Viết đánh giá chê dịch vụ có bị coi là bôi nhọ không?
Không, nếu đánh giá đúng trải nghiệm thật và không dùng lời lẽ lăng mạ. Rủi ro phát sinh khi bịa đặt sự việc, quy kết người khác phạm tội khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền, hoặc đăng kèm thông tin cá nhân của họ.
Doanh nghiệp bị đối thủ nói xấu trên mạng thì xử lý thế nào?
Doanh nghiệp có quyền yêu cầu gỡ bỏ thông tin sai sự thật và bồi thường thiệt hại do uy tín bị xâm phạm (Điều 584, Điều 592 Bộ luật Dân sự); người đăng còn có thể bị phạt hành chính. Nếu người đăng là đối thủ cạnh tranh, có thể khiếu nại hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo Điều 45 Luật Cạnh tranh 2018 đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội: Điều 34, 584, 588, 592.
- Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14 và Luật số 86/2025/QH15: Điều 155, 156.
- Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội (đã được sửa đổi, bổ sung): Điều 147, 155.
- Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 ngày 25/11/2015 của Quốc hội, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 85/2025/QH15: Điều 35, 40.
- Luật Cạnh tranh số 23/2018/QH14 ngày 12/6/2018 của Quốc hội: Điều 45.
- Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin (hiệu lực 01/7/2026): Điều 95.
- Nghị định số 161/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ (mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng từ ngày 01/7/2026).
Đang bị bôi nhọ trên mạng xã hội?
Gửi đường dẫn bài đăng và ảnh chụp màn hình qua Zalo cho Luật sư. Luật sư đánh giá nội dung, hướng dẫn giữ chứng cứ và báo phí trước khi nhận việc.

Luật sư Bùi Khắc Long – Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh, Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh. Hơn 15 năm công tác pháp luật, trong đó có tố tụng dân sự và hình sự; từng công tác tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Long An. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →
Nội dung mang tính tham khảo; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ và văn bản pháp luật đang có hiệu lực.






