Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Công ty Luật TNHH Duy Minh
ĐOÀN LUẬT SƯ TP. HỒ CHÍ MINH
CÔNG TY LUẬT TNHH DUY MINH

Tội tàng trữ trái phép chất ma túy: dấu hiệu, mức án theo Điều 249 Bộ luật Hình sự

Tội tàng trữ trái phép chất ma túy theo Điều 249 Bộ luật Hình sự – Luật sư Bùi Khắc Long
NỘI DUNG

Tội tàng trữ trái phép chất ma túy được quy định tại Điều 249 Bộ luật Hình sự: người cất giữ trái phép chất ma túy mà không nhằm mua bán, vận chuyển, sản xuất bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm khi khối lượng đạt mức luật định, chẳng hạn Heroine, Methamphetamine (ma túy đá), Ketamine từ 0,1 gam, hoặc khi đã từng bị xử phạt, kết án về ma túy mà còn vi phạm. Khung cao nhất là tù chung thân. Tàng trữ để tự sử dụng vẫn bị xử lý theo tội này.

Tóm tắt nhanh

  • “Tàng trữ” là cất giữ chất ma túy trái phép ở bất kỳ đâu, không nhằm mua bán, vận chuyển, sản xuất; mục đích tự dùng không loại trừ trách nhiệm.
  • Mốc truy cứu với nhóm Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA, XLR-11 là từ 0,1 gam.
  • Bốn khung phạt tù: 03–05 năm, 05–10 năm, 10–15 năm, 15–20 năm hoặc chung thân; có thể bị phạt tiền bổ sung đến 500 triệu đồng.
  • Dưới mức truy cứu và chưa từng vi phạm: phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, tịch thu ma túy.
  • Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm hình sự ở khoản 2, 3, 4 Điều 249.

1. Tàng trữ trái phép chất ma túy là gì?

Tàng trữ trái phép chất ma túy là hành vi cất giữ chất ma túy mà pháp luật không cho phép, ở bất kỳ nơi nào: mang trong người, cất trong nhà, giấu trên xe, gửi ở chỗ người khác. Điều quan trọng là người đó không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hay sản xuất trái phép chất ma túy; nếu có các mục đích này, hành vi bị xét theo tội tương ứng, nặng hơn.

Điều 249 Bộ luật Hình sự hiện hành đã được sửa đổi hai lần: lần thứ nhất theo Luật số 12/2017/QH14 (hiệu lực từ 01/01/2018), lần thứ hai theo khoản 18 Điều 1 Luật số 86/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2025). Văn bản đang áp dụng xếp Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA và XLR-11 vào cùng một nhóm với mốc truy cứu 0,1 gam, thấp hơn nhiều so với mốc 01 gam của “chất ma túy khác”.

Nhiều người nghĩ cất ít ma túy để tự dùng thì chỉ bị phạt hành chính, nhưng điều luật chỉ loại trừ ba mục đích mua bán, vận chuyển, sản xuất. Vì vậy người nghiện mang theo 0,2 gam ma túy đá để dùng vẫn có thể bị truy cứu về tội tàng trữ.

2. Dấu hiệu cấu thành tội tàng trữ trái phép chất ma túy

Để kết luận một người phạm tội, cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh đủ bốn yếu tố cấu thành. Bảng dưới đây tóm tắt các yếu tố đó theo cách sinh viên luật thường học và luật sư thường dùng khi rà hồ sơ.

Yếu tốNội dung đối với tội tàng trữ
Khách thểChế độ quản lý của Nhà nước đối với chất ma túy; hành vi đe dọa sức khỏe cộng đồng và trật tự xã hội.
Mặt khách quanHành vi cất giữ chất ma túy trái phép, kèm một trong các điều kiện tại khoản 1: khối lượng đạt mức luật định, hoặc đã bị xử phạt, kết án về ma túy mà còn vi phạm.
Mặt chủ quanNgười đó biết vật mình cất giữ là chất ma túy (lỗi cố ý) và không nhằm mua bán, vận chuyển, sản xuất.
Chủ thểNgười có năng lực trách nhiệm hình sự, từ đủ 16 tuổi; từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi với khoản 2, 3, 4.

Mặt chủ quan thường gây tranh cãi nhất: người có ma túy trong túi xách, phòng ở chung hay xe mượn có thể không biết đó là ma túy. Cơ quan điều tra phải chứng minh ý thức của người bị buộc tội bằng lời khai, dấu vết, dữ liệu điện tử, không chỉ suy đoán từ nơi tìm thấy ma túy. Kiến thức nền về phân loại tội phạm giúp hiểu vì sao cùng một hành vi lại có các khung hình phạt rất khác nhau.

3. Mốc khối lượng bắt đầu truy cứu trách nhiệm hình sự

Khoản 1 Điều 249 quy định chín trường hợp. Điểm a không phụ thuộc khối lượng: người đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi tàng trữ, hoặc đã bị kết án về tội này hay các tội tại Điều 248, 250, 251, 252, 256a, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Các điểm còn lại xác định theo khối lượng hoặc thể tích:

Loại chất ma túyMốc tại khoản 1 (phạt tù 03–05 năm)
Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA, XLR-11Từ 0,1 gam đến dưới 05 gam
Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao côcaTừ 01 gam đến dưới 500 gam
Lá côca, lá khát; lá, rễ, thân, cành, hoa, quả cây cần sa hoặc bộ phận cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy địnhTừ 01 kilôgam đến dưới 10 kilôgam
Quả thuốc phiện khôTừ 05 kilôgam đến dưới 50 kilôgam
Quả thuốc phiện tươiTừ 01 kilôgam đến dưới 10 kilôgam
Chất ma túy khác ở thể rắnTừ 01 gam đến dưới 20 gam
Chất ma túy khác ở thể lỏngTừ 10 mililít đến dưới 100 mililít

Khi một người cất giữ từ 02 chất ma túy trở lên, điểm i khoản 1 cho phép cộng tổng khối lượng hoặc thể tích tương đương với mức của một trong các điểm từ b đến h. Do đó, từng loại riêng lẻ chưa đạt mức nhưng cộng lại vẫn có thể đủ để truy cứu. Bảng quy đổi theo khối lượng từng nhóm chất được trình bày chi tiết tại bài 1 gam ma túy đi tù bao nhiêu năm.

Mốc khối lượng và bốn khung phạt tù của tội tàng trữ trái phép chất ma túy theo Điều 249 Bộ luật Hình sự
Bốn khung hình phạt theo khối lượng nhóm Heroine, Methamphetamine, Ketamine và chất ma túy khác ở thể rắn.

4. Bốn khung hình phạt của tội tàng trữ

Điều 249 có bốn khung hình phạt chính và một khoản hình phạt bổ sung. Khung nặng hơn được áp dụng khi khối lượng lớn hơn hoặc có tình tiết định khung tăng nặng.

KhoảnMức phạt tùNhóm Heroine, Methamphetamine, Ketamine…Chất ma túy khác thể rắnTình tiết khác
103–05 năm0,1 g – dưới 05 g01 g – dưới 20 gĐã bị xử phạt, kết án về ma túy mà còn vi phạm
205–10 năm05 g – dưới 30 g20 g – dưới 100 gCó tổ chức; phạm tội 02 lần trở lên; lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc danh nghĩa cơ quan, tổ chức; sử dụng người dưới 16 tuổi; tái phạm nguy hiểm
310–15 năm30 g – dưới 100 g100 g – dưới 300 gTheo khối lượng
415–20 năm hoặc tù chung thânTừ 100 gTừ 300 gTheo khối lượng

Ngoài hình phạt chính, khoản 5 Điều 249 cho phép Tòa án phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm, hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản. Với chất ma túy ở thể lỏng, các mốc tương ứng là 10, 100, 250 và 750 mililít.

Theo Điều 9 Bộ luật Hình sự, khoản 1 là tội phạm nghiêm trọng, khoản 2 và 3 là tội phạm rất nghiêm trọng, khoản 4 là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng; cách phân loại này chi phối thời hiệu, thời hạn tạm giam và độ tuổi chịu trách nhiệm.

5. Dưới mức truy cứu: bị xử phạt hành chính thế nào?

Người tàng trữ ma túy chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, tức dưới các mốc ở bảng trên và chưa từng bị xử phạt, kết án về ma túy theo điểm a, bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng theo điểm a khoản 2 Điều 30 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP. Ma túy và phương tiện vi phạm bị tịch thu.

Nếu xét nghiệm dương tính, việc sử dụng còn bị phạt riêng và người đó bị quản lý 01 năm. Người cung cấp địa điểm, phương tiện cho người khác tàng trữ ma túy bị phạt từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng (khoản 7 Điều 30). Lần xử phạt hành chính này trở thành “tiền đề” cho điểm a khoản 1 Điều 249 nếu người đó còn vi phạm.

6. Phân biệt tàng trữ với mua bán, vận chuyển và sử dụng

Cùng là có ma túy trong người, nhưng mục đích khác nhau dẫn tới tội danh khác nhau. Đây là phần luật sư và cơ quan tố tụng tranh luận nhiều nhất.

Tội danhĐiều luậtDấu hiệu phân biệt
Tàng trữ trái phép chất ma túyĐiều 249Cất giữ, không nhằm mua bán, vận chuyển, sản xuất (kể cả để tự dùng)
Vận chuyển trái phép chất ma túyĐiều 250Đưa chất ma túy từ nơi này đến nơi khác trái phép
Mua bán trái phép chất ma túyĐiều 251Có mục đích bán lại hoặc trao đổi; thường kèm tin nhắn giao dịch, chia nhỏ, cân điện tử
Sử dụng trái phép chất ma túyĐiều 256aĐưa ma túy vào cơ thể khi đang cai nghiện, điều trị thay thế hoặc bị quản lý

Khi chứng cứ về mục đích bán không đủ vững, việc đề nghị chuyển từ tội mua bán sang tội tàng trữ có ý nghĩa rất lớn về mức án. Ngược lại, nếu có dấu hiệu bán, tội danh có thể bị nâng lên tội mua bán trái phép chất ma túy. Người vừa cất giữ vừa sử dụng có thể đồng thời bị xem xét về tội sử dụng trái phép chất ma túy nếu thuộc các trường hợp của Điều 256a.

Ảnh minh họa bàn làm việc luật sư với hồ sơ và phong bì niêm phong – tội tàng trữ trái phép chất ma túy
Ảnh minh họa. Biên bản thu giữ, niêm phong cần được rà kỹ.

7. Người dưới 18 tuổi tàng trữ ma túy có bị truy cứu không?

Người từ đủ 16 tuổi trở lên chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm (khoản 1 Điều 12). Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm về tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng tại các điều được liệt kê ở khoản 2 Điều 12, trong đó có Điều 249. Vì khoản 1 Điều 249 là tội phạm nghiêm trọng, người dưới 16 tuổi chỉ bị truy cứu khi hành vi thuộc khoản 2, 3 hoặc 4.

Ở chiều ngược lại, người lớn tuổi “sử dụng người dưới 16 tuổi vào việc phạm tội”, ví dụ nhờ trẻ em cất giữ ma túy, bị áp dụng khung 05–10 năm theo điểm đ khoản 2. Gia đình có con em ở tuổi vị thành niên cần lưu ý điều này. Các mốc tuổi khác được giải thích tại bài tuổi chịu trách nhiệm hình sự.

8. Những điểm thường tranh chấp trong hồ sơ tàng trữ

Chỉ một sai lệch về khối lượng hay ý thức chủ quan cũng làm thay đổi khung hình phạt, nên luật sư thường rà các điểm sau.

  1. Ai thực sự cất giữMa túy tìm thấy ở nơi nhiều người cùng ở, trên xe đi chung: cần chứng cứ cho thấy người bị buộc tội biết và chiếm hữu số ma túy đó.
  2. Biên bản bắt giữ, thu giữ, niêm phongThời gian, địa điểm, người chứng kiến, tình trạng niêm phong khi gửi giám định.
  3. Kết luận giám địnhLoại chất, khối lượng hoặc thể tích; với nhiều chất, cách cộng tương đương theo điểm i khoản 1.
  4. Mục đích cất giữCó hay không dấu hiệu mua bán, vận chuyển; tin nhắn, dụng cụ chia nhỏ, tiền thu giữ được giải thích thế nào.
  5. Tiền sự, tiền ánLần xử phạt hoặc bản án cũ có còn được tính theo điểm a khoản 1, hay đã được xóa án tích.
  6. Tình tiết giảm nhẹThành khẩn khai báo, hoàn cảnh gia đình, bệnh tật, tự nguyện cai nghiện để đề nghị mức án thấp trong khung.

Gia đình nên liên hệ luật sư bào chữa vụ án ma túy ngay khi người thân bị bắt, vì lời khai đầu tiên thường quyết định cách cơ quan điều tra xác định mục đích cất giữ.

Ảnh minh họa kính lúp trên trang hồ sơ và phong bì niêm phong
Ảnh minh họa. Kết luận giám định quyết định khung hình phạt.

Lưu ý

Không ai có thể “lo” cho giảm khối lượng ma túy hay đổi tội danh ngoài thủ tục tố tụng. Mọi đề nghị về tội danh, mức án phải dựa trên chứng cứ trong hồ sơ và được trình bày công khai tại cơ quan tiến hành tố tụng, tại phiên tòa.

Sau khi chấp hành xong hình phạt và đủ thời hạn luật định, người bị kết án được xóa án tích và coi như chưa bị kết án.

Căn cứ pháp lý

  • Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội, bản hợp nhất Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025 của Văn phòng Quốc hội: Điều 9, 12, 249, 250, 251, 256a.
  • Luật số 12/2017/QH14 ngày 20/6/2017 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự (hiệu lực từ ngày 01/01/2018): khoản 65 Điều 1.
  • Luật số 86/2025/QH15 ngày 25/6/2025 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự (hiệu lực từ ngày 01/7/2025): khoản 18 Điều 1.
  • Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội… (hiệu lực từ ngày 15/12/2025): Điều 30.

Câu hỏi thường gặp

Tàng trữ bao nhiêu gam ma túy thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Với Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA, XLR-11 là từ 0,1 gam; nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa từ 01 gam; chất ma túy khác thể rắn từ 01 gam, thể lỏng từ 10 mililít. Người đã từng bị xử phạt, kết án về ma túy mà còn vi phạm thì không phụ thuộc khối lượng.

Tàng trữ ma túy để sử dụng có bị đi tù không?

Có, nếu khối lượng đạt mức tại khoản 1 Điều 249. Điều luật chỉ loại trừ mục đích mua bán, vận chuyển, sản xuất; cất giữ để tự dùng vẫn là tàng trữ, mức phạt từ 03 năm đến 05 năm tù.

Tàng trữ dưới 0,1 gam ma túy đá bị xử lý thế nào?

Nếu chưa từng bị xử phạt hoặc kết án về ma túy, người đó bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng và tịch thu ma túy theo Điều 30 Nghị định 282/2025/NĐ-CP.

Đã bị phạt hành chính về tàng trữ, lần sau cất giữ ít có bị truy cứu không?

Có thể. Điểm a khoản 1 Điều 249 coi là tội phạm trường hợp đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi tàng trữ mà còn vi phạm, không phụ thuộc khối lượng. Lần xử phạt trước còn được tính hay không phụ thuộc thời hạn theo pháp luật xử lý vi phạm hành chính.

Người 15 tuổi tàng trữ ma túy có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Chỉ khi hành vi thuộc khoản 2, 3 hoặc 4 Điều 249, tức tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, ví dụ nhóm Heroine, ma túy đá từ 05 gam trở lên (khoản 2 Điều 12 Bộ luật Hình sự).

Tội tàng trữ trái phép chất ma túy có bị phạt tiền không?

Phạt tiền là hình phạt bổ sung, từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng; Tòa án còn có thể tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản (khoản 5 Điều 249).

Tóm lại, ranh giới giữa phạt tiền và đi tù nằm ở vài phần mười gam và lý lịch vi phạm; ranh giới giữa tàng trữ và mua bán nằm ở chứng cứ về mục đích.

Người thân bị bắt vì tàng trữ ma túy?

Anh chị gửi trước quyết định, biên bản đã nhận và thông tin nơi người thân đang bị giữ để Luật sư đánh giá tội danh, khung hình phạt và đăng ký bào chữa. Trao đổi ban đầu qua điện thoại hoặc Zalo, không tính phí; có thể hẹn tại trụ sở ở Số 35 đường Dương Văn An, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh. Xem dịch vụ luật sư hình sự và báo phí dịch vụ.

Luật sư Bùi Khắc Long

Luật sư Bùi Khắc Long – Giám đốc Công ty Luật TNHH Duy Minh, Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh. Trước khi hành nghề luật sư từng công tác tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Long An; hơn 15 năm công tác pháp luật, trong đó có tố tụng hình sự. Trụ sở: 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh. Hotline 0931 222 515. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →

Nội dung mang tính tham khảo theo các văn bản ở mục Căn cứ pháp lý; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Tự thú và đầu thú khác nhau thế nào? Cả hai đều là việc người phạm tội tự nguyện khai báo hành vi phạm tội của mình, nhưng khác nhau ở thời điểm: tự thú diễn ra trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện, còn đầu thú diễn ra sau khi […]
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Lệnh truy nã là gì? “Lệnh truy nã” là cách gọi quen thuộc; Bộ luật Tố tụng hình sự gọi chính xác là quyết định truy nã: văn bản do Cơ quan điều tra ban hành khi bị can trốn hoặc không biết rõ bị can đang ở đâu, được gửi Viện kiểm sát có […]
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Kiểm sát viên là gì? Kiểm sát viên là người được bổ nhiệm theo quy định của pháp luật để thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp và các nhiệm vụ, quyền hạn khác của Viện kiểm sát nhân dân (khoản 1 Điều 74 Luật Tổ chức […]
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự: thế nào là xúc phạm nghiêm trọng, mức phạt từ cảnh cáo đến 05 năm tù, khởi tố theo yêu cầu bị hại.
Logo Luật sư Khắc Long – Công ty Luật TNHH Duy Minh
Tiền án, tiền sự là gì, khác nhau thế nào? Thời hạn xóa án tích 01–05 năm, hết tiền sự sau 06 tháng – 02 năm, Phiếu lý lịch tư pháp ghi gì, kèm căn cứ.