Sau ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Câu hỏi tôi nhận nhiều nhất là: cấp dưỡng bao nhiêu là đủ, Tòa án tính thế nào khi hai bên không thỏa thuận được, trả theo tháng hay một lần, và nếu bên kia không trả thì làm gì. Bài này trả lời theo Luật Hôn nhân và gia đình và hướng dẫn mới nhất của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Tôi là Luật sư Bùi Khắc Long, Công ty Luật TNHH Duy Minh, TP.HCM.
Tóm tắt nhanh
- Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng và có quyền thăm nom con (Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình).
- Mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi người cấp dưỡng cư trú, cho mỗi tháng đối với mỗi người con (khoản 2 Điều 7 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP).
- Cấp dưỡng có thể trả định kỳ hoặc một lần (Điều 117); khi hoàn cảnh thay đổi có thể yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng (khoản 2 Điều 116).
- Yêu cầu cấp dưỡng được miễn án phí (điểm b khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14).
1. Ai có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn
Khi ly hôn, cha mẹ thỏa thuận người trực tiếp nuôi con; không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định, căn cứ quyền lợi về mọi mặt của con và xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi; con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp luật định (Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13). Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con và có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở (Điều 82).
Nghĩa vụ cấp dưỡng kéo dài đến khi con thành niên; với con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình, nghĩa vụ này có thể tiếp tục.
2. Mức cấp dưỡng được tính thế nào
Ưu tiên đầu tiên là thỏa thuận giữa hai bên, căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con (Điều 116). Khi không thỏa thuận được, Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (hiệu lực từ ngày 01/7/2024) hướng dẫn Tòa án quyết định mức cấp dưỡng không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi người cấp dưỡng đang cư trú, cho mỗi tháng đối với mỗi người con (khoản 2 Điều 7).
| Yếu tố | Ảnh hưởng đến mức cấp dưỡng |
|---|---|
| Thu nhập, tài sản của người cấp dưỡng | Thu nhập cao, ổn định thì mức cấp dưỡng thường cao hơn mức tối thiểu |
| Nhu cầu thiết yếu của con | Học phí, chi phí y tế, ăn ở; con bệnh, khuyết tật cần chi phí lớn hơn |
| Số con phải cấp dưỡng | Mức tối thiểu tính riêng cho mỗi người con |
| Nơi người cấp dưỡng cư trú | Quyết định mức lương tối thiểu vùng làm căn cứ |
3. Trả hằng tháng hay trả một lần
Việc cấp dưỡng có thể thực hiện định kỳ hằng tháng, hằng quý, nửa năm, hằng năm hoặc một lần (Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình). Trả một lần phù hợp khi người cấp dưỡng ra nước ngoài, có thu nhập không ổn định hoặc hai bên muốn chấm dứt sớm mọi ràng buộc tài chính; khoản tiền một lần phải đủ bảo đảm nhu cầu của con trong thời gian dài. Hai bên nên ghi rõ phương thức, kỳ hạn, tài khoản nhận tiền trong biên bản thỏa thuận được Tòa án công nhận.
4. Thay đổi mức cấp dưỡng, thay đổi người nuôi con
Khi có lý do chính đáng như thu nhập của người cấp dưỡng thay đổi đáng kể, nhu cầu của con tăng lên do học tập, bệnh tật, mức cấp dưỡng có thể được thay đổi theo thỏa thuận; không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết (khoản 2 Điều 116). Nếu người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện, có thể yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con (Điều 84); khi đó nghĩa vụ cấp dưỡng cũng được xác định lại.
5. Bên kia không trả cấp dưỡng thì làm gì
- Lưu chứng cứ việc không trảSao kê tài khoản, tin nhắn đòi tiền, biên bản làm việc.
- Yêu cầu thi hành ánGửi đơn yêu cầu thi hành phần cấp dưỡng trong bản án, quyết định đến cơ quan thi hành án dân sự; có thể đề nghị khấu trừ thu nhập, kê biên tài sản của người phải cấp dưỡng.
- Xem xét trách nhiệm hình sựNgười có nghĩa vụ cấp dưỡng cố ý từ chối hoặc trốn tránh, làm người được cấp dưỡng lâm vào tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe, có thể bị xử lý theo tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng của Bộ luật Hình sự.
Yêu cầu cấp dưỡng tại Tòa án được miễn án phí (điểm b khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14). Các vấn đề khác khi ly hôn như quyền nuôi con, chia tài sản xem trang luật sư ly hôn, nuôi con; thủ tục liên quan xem chuyển hộ khẩu cho con theo mẹ sau ly hôn.
Câu hỏi thường gặp
Mức cấp dưỡng nuôi con tối thiểu là bao nhiêu?
Khi các bên không thỏa thuận được, Tòa án quyết định không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi người cấp dưỡng cư trú, cho mỗi tháng đối với mỗi người con (khoản 2 Điều 7 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP).
Có thể cấp dưỡng một lần không?
Có. Cấp dưỡng có thể trả định kỳ hoặc một lần theo thỏa thuận của các bên (Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình).
Người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm con không?
Có. Người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con, không ai được cản trở; trừ trường hợp việc thăm nom bị hạn chế theo quyết định của Tòa án vì lạm dụng gây ảnh hưởng xấu đến con (Điều 82).
Yêu cầu cấp dưỡng có phải nộp án phí không?
Không. Người yêu cầu cấp dưỡng được miễn án phí theo điểm b khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14.
Căn cứ pháp lý
- Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 của Quốc hội: Điều 81, 82, 84, 116, 117.
- Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết vụ việc về hôn nhân và gia đình (hiệu lực từ 01/7/2024): khoản 2 Điều 7.
- Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: điểm b khoản 1 Điều 12.
Cần thỏa thuận hoặc yêu cầu cấp dưỡng cho con?
Cho tôi biết số con, độ tuổi, thu nhập của hai bên và tình hình hiện tại. Tôi đề xuất mức cấp dưỡng hợp lý, soạn thỏa thuận hoặc đơn yêu cầu và báo phí trước.
Luật sư Bùi Khắc Long – Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty Luật TNHH Duy Minh. Hơn 15 năm hành nghề, trong đó có đất đai, thừa kế, hôn nhân gia đình và tố tụng. Biên soạn và cập nhật ngày 08/11/2026.
Nội dung mang tính tham khảo, cập nhật đến ngày 08/11/2026. Văn bản pháp luật và tên đơn vị hành chính có thể thay đổi; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.
