Trước khi quyết định khởi kiện chia di sản, hầu hết gia đình đều hỏi: án phí bao nhiêu, ai phải nộp, nộp trước bao nhiêu. Với di sản là nhà đất ở TP.HCM, giá trị thường lớn nên án phí cũng đáng kể. Bài này giải thích cách tính án phí chia thừa kế theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 kèm ví dụ cụ thể, khoản tạm ứng phải nộp, và các trường hợp được giảm, miễn. Tôi là Luật sư Bùi Khắc Long, Công ty Luật TNHH Duy Minh, TP.HCM.
Tóm tắt nhanh
- Chia di sản có xác định giá trị: án phí có giá ngạch, mỗi người chịu theo giá trị phần mình được hưởng (khoản 2 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14).
- Chỉ tranh chấp tài sản là của ai, không xác định giá trị: án phí không có giá ngạch 300.000 đồng.
- Tạm ứng án phí bằng 50% mức án phí dự tính, nộp trong 07 ngày làm việc (Điều 7, Điều 17).
- Hòa giải thành trước khi mở phiên tòa: chịu 50% án phí (khoản 7 Điều 26).
- Người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo… được miễn án phí khi có đơn đề nghị (khoản 1 Điều 12, Điều 14).
1. Án phí có giá ngạch hay không có giá ngạch
Theo khoản 2 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, trong tranh chấp về quyền sở hữu tài sản, quyền sử dụng đất: nếu Tòa án chỉ xem xét tài sản đó là của ai thì đương sự chịu án phí không có giá ngạch; nếu Tòa án phải xác định giá trị tài sản hoặc xác định phần của mỗi người thì đương sự chịu án phí có giá ngạch theo giá trị phần mà mình được hưởng. Vụ chia di sản thừa kế thường thuộc trường hợp thứ hai, vì Tòa án phải định giá và chia phần cho từng người.
2. Biểu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch
| Giá trị phần được hưởng | Mức án phí |
|---|---|
| Từ 6.000.000 đồng trở xuống | 300.000 đồng |
| Trên 6.000.000 đến 400.000.000 đồng | 5% giá trị |
| Trên 400.000.000 đến 800.000.000 đồng | 20.000.000 đồng + 4% phần vượt 400.000.000 đồng |
| Trên 800.000.000 đến 2.000.000.000 đồng | 36.000.000 đồng + 3% phần vượt 800.000.000 đồng |
| Trên 2.000.000.000 đến 4.000.000.000 đồng | 72.000.000 đồng + 2% phần vượt 2.000.000.000 đồng |
| Trên 4.000.000.000 đồng | 112.000.000 đồng + 0,1% phần vượt 4.000.000.000 đồng |
Biểu trên là mục II.1.3 Danh mục án phí ban hành kèm theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14. Án phí phúc thẩm dân sự là 300.000 đồng. Giá tài sản làm cơ sở tính được xác định theo thứ tự tại Điều 8 Nghị quyết này: giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định, giá do doanh nghiệp thẩm định giá cung cấp, giá trên tài liệu kèm hồ sơ, giá thị trường.
3. Ví dụ tính án phí chia nhà thừa kế
Cha mẹ mất, để lại căn nhà được định giá 6 tỷ đồng. Ba người con, mỗi người được Tòa án chia một phần trị giá 2 tỷ đồng.
| Bước | Cách tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Án phí của mỗi người con | 36.000.000 + 3% × (2.000.000.000 − 800.000.000) | 72.000.000 đồng |
| Tổng án phí cả ba người | 72.000.000 × 3 | 216.000.000 đồng |
| Nếu hòa giải thành trước khi mở phiên tòa | 50% của 72.000.000 | 36.000.000 đồng mỗi người |
Một ví dụ khác: phần được hưởng 500 triệu đồng thì án phí là 20.000.000 + 4% × 100.000.000 = 24.000.000 đồng; phần 300 triệu đồng thì án phí là 5% = 15.000.000 đồng. Anh chị có thể tính nhanh bằng công cụ tính án phí trên website.
4. Tạm ứng án phí khi nộp đơn
Người khởi kiện nộp tạm ứng án phí bằng 50% mức án phí Tòa án dự tính theo giá trị tài sản tranh chấp mà mình yêu cầu, nhưng không thấp hơn mức án phí không có giá ngạch (khoản 2 Điều 7). Thời hạn nộp là 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận thông báo của Tòa án (điểm a khoản 1 Điều 17), tại cơ quan thi hành án dân sự (Điều 10). Trong ví dụ trên, người con khởi kiện yêu cầu chia phần 2 tỷ đồng nộp tạm ứng khoảng 36.000.000 đồng.
Tạm ứng được trả lại hoặc trừ vào án phí khi bản án có hiệu lực, tùy kết quả giải quyết (Điều 18, Điều 19). Người có yêu cầu độc lập, yêu cầu phản tố cũng phải nộp tạm ứng cho yêu cầu của mình (Điều 25).
5. Giảm, miễn án phí và các trường hợp chịu 50%
- Miễn án phí: trẻ em; cá nhân thuộc hộ nghèo, cận nghèo; người cao tuổi; người khuyết tật; người có công với cách mạng; đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn; thân nhân liệt sĩ (khoản 1 Điều 12). Phải có đơn đề nghị kèm tài liệu chứng minh (Điều 14); Tòa án trả lời bằng văn bản trong 03 ngày làm việc.
- Giảm 50%: người gặp sự kiện bất khả kháng, không đủ tài sản để nộp, có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú (khoản 1 Điều 13).
- Hòa giải thành trước khi mở phiên tòa: các đương sự chịu 50% mức án phí (khoản 7 Điều 26).
- Phúc thẩm: bản án bị sửa thì người kháng cáo không chịu án phí phúc thẩm phần liên quan; rút kháng cáo trước phiên tòa chịu 50% (Điều 29).
Ngoài án phí còn có chi phí định giá, xem xét thẩm định tại chỗ và thù lao luật sư nếu thuê. Trình tự khởi kiện xem bài tranh chấp thừa kế nhà đất tại TP.HCM; dịch vụ xem trang luật sư thừa kế, nhà đất.
Câu hỏi thường gặp
Án phí chia thừa kế ai phải nộp?
Mỗi người được chia di sản chịu án phí tương ứng giá trị phần mình được hưởng (khoản 2 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14). Người khởi kiện nộp tạm ứng trước khi Tòa án thụ lý.
Chia nhà trị giá 6 tỷ cho 3 người thì án phí bao nhiêu?
Mỗi người được 2 tỷ đồng thì án phí 72.000.000 đồng mỗi người, tổng 216.000.000 đồng; hòa giải thành trước khi mở phiên tòa thì mỗi người chịu 36.000.000 đồng.
Người cao tuổi có phải nộp án phí chia thừa kế không?
Người cao tuổi thuộc diện được miễn án phí theo khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, nhưng phải có đơn đề nghị kèm tài liệu chứng minh gửi Tòa án.
Tạm ứng án phí nộp ở đâu, trong bao lâu?
Nộp tại cơ quan thi hành án dân sự trong 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận thông báo của Tòa án, sau đó nộp biên lai cho Tòa án (Điều 10, điểm a khoản 1 Điều 17).
Căn cứ pháp lý
- Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án (hiệu lực từ 01/01/2017): Điều 7, 8, 10, 12, 13, 14, 17, 18, 19, 25, 26, 27, 29 và Danh mục án phí.
Muốn biết án phí vụ của mình trước khi kiện?
Gửi thông tin di sản, giá trị tạm tính và số người thừa kế. Tôi ước tính án phí, tạm ứng, khả năng được miễn, giảm và báo phí luật sư trước khi anh chị quyết định.
Luật sư Bùi Khắc Long – Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty Luật TNHH Duy Minh. Hơn 15 năm công tác pháp luật, trong đó có đất đai, thừa kế, hôn nhân gia đình và tố tụng. Biên soạn và cập nhật ngày 08/11/2026. Văn bằng, chứng chỉ và báo chí trích dẫn →
Nội dung mang tính tham khảo, cập nhật đến ngày 08/11/2026. Văn bản pháp luật và tên đơn vị hành chính có thể thay đổi; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.
