Đơn khởi kiện bị trả lại vì nộp sai tòa là lỗi tôi gặp thường xuyên nhất ở TP.HCM sau ngày 01/7/2025, khi tòa án quận, huyện không còn và nhiều người vẫn ghi theo thói quen cũ. Bài này hướng dẫn xác định đúng tòa án có thẩm quyền trong 19 Tòa án nhân dân khu vực của thành phố, cách nộp đơn trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến, và khoản tạm ứng án phí phải nộp sau đó. Tôi là Luật sư Bùi Khắc Long, Công ty Luật TNHH Duy Minh, TP.HCM.
Tóm tắt nhanh
- Vụ án dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại, lao động sơ thẩm do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết (Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự, sửa đổi bởi Luật số 85/2025/QH15).
- Tranh chấp nhà đất: tòa nơi có đất. Phần lớn tranh chấp khác: tòa nơi bị đơn cư trú, làm việc (Điều 39).
- Phá sản, tranh chấp sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ trên toàn thành phố: Tòa án nhân dân khu vực 1 – TP.HCM.
- Có thể nộp đơn qua Hệ thống dịch vụ công của Tòa án (Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP).
- Tạm ứng án phí nộp trong 07 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo (điểm a khoản 1 Điều 17 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14).
1. Xác định tòa án có thẩm quyền
Bước 1 là xác định loại vụ việc; bước 2 là xác định địa bàn. TP.HCM có 19 Tòa án nhân dân khu vực, mỗi tòa phụ trách một nhóm phường, xã theo Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
| Loại tranh chấp | Tòa có thẩm quyền | Căn cứ |
|---|---|---|
| Đất đai, nhà ở, bất động sản | Tòa án nhân dân khu vực nơi có bất động sản | Điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự |
| Hợp đồng, đòi nợ, bồi thường, ly hôn đơn phương | Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc (bị đơn là tổ chức: nơi có trụ sở) | Điểm a khoản 1 Điều 39 |
| Thuận tình ly hôn, yêu cầu công nhận thỏa thuận | Tòa án nhân dân khu vực nơi một trong hai bên cư trú, làm việc | Điểm h khoản 2 Điều 39 |
| Phá sản; sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ | Tòa án nhân dân khu vực 1 – TP.HCM (số 4-6 Lý Tự Trọng, phường Sài Gòn) | Khoản 2, khoản 3 Điều 4 Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 |
Địa chỉ và danh sách phường, xã của từng tòa xem tại danh bạ 19 Tòa án nhân dân khu vực tại TP.HCM. Ví dụ: nhà đất ở phường Bình Trưng thuộc Tòa án nhân dân khu vực 2 – TP.HCM (số 1400 Đồng Văn Cống, phường Cát Lái); đất ở xã Tân Nhựt thuộc Tòa án nhân dân khu vực 10 – TP.HCM.
2. Khi nào nguyên đơn được chọn tòa
Trong một số trường hợp, nguyên đơn được lựa chọn tòa án giải quyết, ví dụ không biết nơi cư trú của bị đơn thì có thể yêu cầu tòa nơi bị đơn cư trú, làm việc cuối cùng hoặc nơi bị đơn có tài sản giải quyết (Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự). Các bên trong tranh chấp không phải là bất động sản cũng có thể thỏa thuận bằng văn bản yêu cầu tòa nơi nguyên đơn cư trú, làm việc giải quyết. Mẫu văn bản xem bài mẫu đơn lựa chọn Tòa án giải quyết tranh chấp dân sự.
3. Hồ sơ khởi kiện
- Đơn khởi kiện theo Mẫu số 23-DS ban hành kèm theo Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP. Chú thích in trong mẫu còn nhắc Tòa án cấp huyện; khi điền phải ghi đúng tên “Tòa án nhân dân khu vực … – Thành phố Hồ Chí Minh”.
- Tài liệu, chứng cứ chứng minh yêu cầu: hợp đồng, giấy chứng nhận, biên nhận, tin nhắn, biên bản làm việc…
- Giấy tờ tùy thân của người khởi kiện; giấy tờ pháp lý nếu là doanh nghiệp; văn bản ủy quyền nếu có người đại diện (việc ly hôn không được ủy quyền tham gia tố tụng thay mình, theo khoản 4 Điều 85 Bộ luật Tố tụng dân sự).
- Với tranh chấp ai có quyền sử dụng đất: biên bản hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất (Điều 235, 236 Luật Đất đai số 31/2024/QH15).
4. Ba cách nộp đơn khởi kiện
Nộp trực tiếp
Tại bộ phận tiếp nhận đơn của Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền; nhận giấy xác nhận đã nhận đơn.
Gửi qua bưu chính
Gửi bảo đảm, giữ biên lai; ngày khởi kiện tính theo ngày có dấu của tổ chức dịch vụ bưu chính nơi gửi.
Nộp trực tuyến
Qua Hệ thống dịch vụ công của Tòa án hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia; cần tài khoản định danh điện tử, không bắt buộc chữ ký số.
Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP ngày 15/01/2026 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn 09 nhóm thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số, trong đó có nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu trực tuyến; người dùng có thể xác thực bằng mã OTP, tài khoản định danh điện tử hoặc sinh trắc học.
5. Tạm ứng án phí và thụ lý vụ án
Sau khi xem xét đơn, nếu đủ điều kiện, Tòa án thông báo cho người khởi kiện nộp tạm ứng án phí. Tạm ứng án phí được nộp tại cơ quan thi hành án dân sự (khoản 1, khoản 4 Điều 10 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14), trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận thông báo (điểm a khoản 1 Điều 17 Nghị quyết này); khoản 2 Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự ghi thời hạn 07 ngày. Nộp xong, người khởi kiện nộp biên lai cho Tòa án để Tòa án thụ lý vụ án.
| Loại vụ án sơ thẩm | Tạm ứng án phí |
|---|---|
| Dân sự, hôn nhân gia đình, lao động không có giá ngạch | 300.000 đồng |
| Kinh doanh thương mại không có giá ngạch | 3.000.000 đồng |
| Có giá ngạch (đòi tiền, chia tài sản…) | 50% mức án phí dự tính theo giá trị yêu cầu, tối thiểu bằng mức không có giá ngạch |
Người lao động khởi kiện đòi tiền lương, trợ cấp, bảo hiểm xã hội, bồi thường tai nạn lao động hoặc vì bị sa thải, chấm dứt hợp đồng trái pháp luật được miễn tạm ứng án phí và án phí (điểm a khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14). Tính thử mức tạm ứng bằng công cụ tính án phí.
6. Năm lỗi khiến đơn khởi kiện bị trả lại
- Ghi tên tòa quận, huyện cũ hoặc nộp nhầm tòa khu vực.
- Thiếu tên, địa chỉ của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, hoặc ghi địa chỉ cũ không kèm địa chỉ hiện nay.
- Tranh chấp đất đai chưa qua hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã khi luật bắt buộc.
- Yêu cầu khởi kiện không rõ ràng: không nêu cụ thể đề nghị Tòa án giải quyết vấn đề gì, số tiền bao nhiêu.
- Không nộp biên lai tạm ứng án phí đúng hạn.
Nếu vụ việc có giá trị lớn hoặc nhiều bên, nên để luật sư soạn đơn và xác định thẩm quyền ngay từ đầu. Thông tin chung về dịch vụ tại thành phố xem trang luật sư tại TP.HCM; các vụ thừa kế nhà đất xem luật sư thừa kế, nhà đất.
Câu hỏi thường gặp
Nộp đơn kiện đòi nợ ở TP.HCM thì nộp tòa nào?
Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc; nếu bị đơn là doanh nghiệp thì nơi doanh nghiệp có trụ sở (điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự).
Tranh chấp đất ở Bình Dương cũ thì nộp đơn ở đâu?
Tại Tòa án nhân dân khu vực nơi có đất, là một trong các tòa khu vực 15 đến 19 – TP.HCM tùy địa bàn (điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự).
Có nộp đơn khởi kiện online được không?
Có. Đơn khởi kiện có thể nộp qua Hệ thống dịch vụ công của Tòa án hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia theo Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP; người nộp cần tài khoản định danh điện tử.
Bao lâu sau khi nộp đơn thì Tòa án thụ lý?
Tòa án thụ lý khi người khởi kiện nộp biên lai tạm ứng án phí; thời hạn nộp tạm ứng là 07 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo (điểm a khoản 1 Điều 17 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14).
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 của Quốc hội, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 85/2025/QH15 ngày 25/6/2025: Điều 35, 39, 40, khoản 4 Điều 85, khoản 2 Điều 195.
- Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: khoản 2, khoản 3 Điều 4.
- Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Điều 7, Điều 10, Điều 12, Điều 17.
- Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP ngày 13/01/2017 (Mẫu số 23-DS) và Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP ngày 15/01/2026 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
- Luật Đất đai số 31/2024/QH15 của Quốc hội: Điều 235, Điều 236.
Cần soạn đơn khởi kiện đúng tòa ngay từ đầu?
Gửi tóm tắt tranh chấp và địa chỉ của các bên. Tôi xác định tòa có thẩm quyền, mức tạm ứng án phí và báo phí soạn đơn trước khi nhận việc.
Luật sư Bùi Khắc Long – Thẻ luật sư số 15188/LS, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty Luật TNHH Duy Minh. Hơn 15 năm hành nghề, trong đó có đất đai, thừa kế, hôn nhân gia đình và tố tụng. Biên soạn và cập nhật ngày 08/11/2026.
Nội dung mang tính tham khảo, cập nhật đến ngày 08/11/2026. Văn bản pháp luật và tên đơn vị hành chính có thể thay đổi; vụ việc cụ thể cần đối chiếu hồ sơ.
